૪. અરહન્તસુત્તવણ્ણના

૭૬. ચતુત્થે યાવતા, ભિક્ખવે, સત્તાવાસાતિ, ભિક્ખવે, યત્તકા સત્તાવાસા નામ અત્થિ. યાવતા ભવગ્ગન્તિ યત્તકં ભવગ્ગં નામ અત્થિ. એતે અગ્ગા એતે સેટ્ઠાતિ એતે અગ્ગભૂતા ચેવ સેટ્ઠભૂતા ચ. યદિદં અરહન્તોતિ યે ઇમે અરહન્તો નામ. ઇદમ્પિ સુત્તં પુરિમનયેનેવ ઉસ્સદનન્દિયઞ્ચ પલોભનીયઞ્ચાતિ વેદિતબ્બં.

અથાપરં એતદવોચાતિ તદત્થપરિદીપનાહિ ચેવ વિસેસત્થપરિદીપનાહિ ચ ગાથાહિ એતં ‘‘સુખિનો વત અરહન્તો’’તિઆદિવચનં અવોચ. તત્થ સુખિનોતિ ઝાનસુખેન મગ્ગસુખેન ફલસુખેન ચ સુખિતા. તણ્હા તેસં ન વિજ્જતીતિ તેસં અપાયદુક્ખજનિકા તણ્હા ન વજ્જતિ. એવં તે ઇમસ્સપિ તણ્હામૂલકસ્સ અભાવેન સુખિતાવ. અસ્મિમાનો સમુચ્છિન્નોતિ નવવિધો અસ્મિમાનો અરહત્તમગ્ગેન સમુચ્છિન્નો. મોહજાલં પદાલિતન્તિ ઞાણેન અવિજ્જાજાલં ફાલિતં.

અનેજન્તિ એજાસઙ્ખાતાય તણ્હાય પહાનભૂતં અરહત્તં. અનુપલિત્તાતિ તણ્હાદિટ્ઠિલેપેહિ અલિત્તા. બ્રહ્મભૂતાતિ સેટ્ઠભૂતા. પરિઞ્ઞાયાતિ તીહિ પરિઞ્ઞાહિ પરિજાનિત્વા. સત્તસદ્ધમ્મગોચરાતિ સદ્ધા હિરી ઓત્તપ્પં બાહુસચ્ચં આરદ્ધવીરિયતા ઉપટ્ઠિતસ્સતિતા પઞ્ઞાતિ ઇમે સત્ત સદ્ધમ્મા ગોચરો એતેસન્તિ સત્તસદ્ધમ્મગોચરા.

સત્તરતનસમ્પન્નાતિ સત્તહિ બોજ્ઝઙ્ગરતનેહિ સમન્નાગતા. અનુવિચરન્તીતિ લોકિયમહાજનાપિ અનુવિચરન્તિયેવ. ઇધ પન ખીણાસવાનં નિરાસઙ્કચારો નામ ગહિતો. તેનેવાહ ‘‘પહીનભયભેરવા’’તિ. તત્થ ભયં ભયમેવ, ભેરવં બલવભયં. દસહઙ્ગેહિ સમ્પન્નાતિ અસેક્ખેહિ દસહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતા. મહાનાગાતિ ચતૂહિ કારણેહિ મહાનાગા. સમાહિતાતિ ઉપચારપ્પનાહિ સમાહિતા. તણ્હા તેસં ન વિજ્જતીતિ ‘‘ઊનો લોકો અતિત્તો તણ્હાદાસોતિ ખો, મહારાજ, તેન ભગવતા’’તિ (મ. નિ. ૨.૩૦૫) એવં વુત્તા દાસકારિકા તણ્હાપિ તેસં નત્થિ. ઇમિના ખીણાસવાનં ભુજિસ્સભાવં દસ્સેતિ.

અસેખઞાણન્તિ અરહત્તફલઞાણં. અન્તિમોયં સમુસ્સયોતિ પચ્છિમો અયં અત્તભાવો. યો સારો બ્રહ્મચરિયસ્સાતિ સારો નામ ફલં. તસ્મિં અપરપચ્ચયાતિ તસ્મિં અરિયફલે, ન અઞ્ઞં પત્તિયાયન્તિ, પચ્ચક્ખતોવ પટિવિજ્ઝિત્વા ઠિતા. વિધાસુ ન વિકમ્પન્તીતિ તીસુ માનકોટ્ઠાસેસુ ન વિકમ્પન્તિ. દન્તભૂમિન્તિ અરહત્તં. વિજિતાવિનોતિ રાગાદયો વિજેત્વા ઠિતા.

ઉદ્ધન્તિઆદીસુ ઉદ્ધં વુચ્ચતિ કેસમત્થકો, અપાચીનં પાદતલં, તિરિયં વેમજ્ઝં. ઉદ્ધં વા અતીતં, અપાચીનં અનાગતં, તિરિયં પચ્ચુપ્પન્નં. ઉદ્ધં વા વુચ્ચતિ દેવલોકો, અપાચીનં અપાયલોકો, તિરિયં મનુસ્સલોકો. નન્દી તેસં ન વિજ્જતીતિ એતેસુ ઠાનેસુ સઙ્ખેપતો વા અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નેસુ ખન્ધેસુ તેસં તણ્હા નત્થિ. ઇધ વટ્ટમૂલકતણ્હાય અભાવો દસ્સિતો. બુદ્ધાતિ ચતુન્નં સચ્ચાનં બુદ્ધત્તા બુદ્ધા.

ઇદં પનેત્થ સીહનાદસમોધાનં – ‘‘વિમુત્તિસુખેનમ્હા સુખિતા, દુક્ખજનિકા નો તણ્હા પહીના, પઞ્ચક્ખન્ધા પરિઞ્ઞાતા, દાસકારિકતણ્હા ચેવ વટ્ટમૂલિકતણ્હા ચ પહીના, અનુત્તરમ્હા અસદિસા, ચતુન્નં સચ્ચાનં બુદ્ધત્તા બુદ્ધા’’તિ ભવપિટ્ઠે ઠત્વા અભીતનાદસઙ્ખાતં સીહનાદં નદન્તિ ખીણાસવાતિ. ચતુત્થં.