૪. અનમતગ્ગસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. તિણકટ્ઠસુત્તવણ્ણના

૧૨૪. અનમતગ્ગસંયુત્તસ્સ પઠમે અનમતગ્ગોતિ અનુ અમતગ્ગો, વસ્સસતં વસ્સસહસ્સં ઞાણેન અનુગન્ત્વાપિ અમતગ્ગો અવિદિતગ્ગો, નાસ્સ સક્કા ઇતો વા એત્તો વા અગ્ગં જાનિતું, અપરિચ્છિન્નપુબ્બાપરકોટિકોતિ અત્થો. સંસારોતિ ખન્ધાદીનં અવિચ્છિન્નપ્પવત્તા પટિપાટિ. પુબ્બા કોટિ ન પઞ્ઞાયતીતિ પુરિમમરિયાદા ન દિસ્સતિ. યદગ્ગેન ચસ્સ પુરિમા કોટિ ન પઞ્ઞાયતિ, પચ્છિમાપિ તદગ્ગેનેવ ન પઞ્ઞાયતિ, વેમજ્ઝેયેવ પન સત્તા સંસરન્તિ. પરિયાદાનં ગચ્છેય્યાતિ ઇદં ઉપમાય ખુદ્દકત્તા વુત્તં. બાહિરસમયસ્મિઞ્હિ અત્થો પરિત્તો હોતિ, ઉપમા મહતી. ‘‘હત્થી વિય અયં ગોણો, ગોણો વિય સૂકરો, સમુદ્દો વિય તળાક’’ન્તિ હિ વુત્તે ન તેસં તાદિસં પમાણં હોતિ. બુદ્ધસમયે પન ઉપમા પરિત્તા, અત્થો મહા. પાળિયઞ્હિ એકો જમ્બુદીપો ગહિતો, એવરૂપાનં પન જમ્બુદીપાનં સતેપિ સહસ્સેપિ સતસહસ્સેપિ તિણાદીનિ તેન ઉપક્કમેન પરિયાદાનં ગચ્છેય્યું, ન ત્વેવ પુરિસસ્સ માતુ માતરોતિ. દુક્ખં પચ્ચનુભૂતન્તિ તુમ્હેહિ દુક્ખં અનુભૂતં. તિબ્બન્તિ તસ્સેવ વેવચનં. બ્યસનન્તિ ઞાતિબ્યસનાદિઅનેકવિધં. કટસીતિ સુસાનં, પથવીયેવ વા. સા હિ પુનપ્પુનં મરન્તેહિ સરીરનિક્ખેપેન વડ્ઢિતા. અલમેવાતિ યુત્તમેવ. પઠમં.

૨. પથવીસુત્તવણ્ણના

૧૨૫. દુતિયે મહાપથવિન્તિ ચક્કવાળપરિયન્તં મહાપથવિં. નિક્ખિપેય્યાતિ તં પથવિં ભિન્દિત્વા વુત્તપ્પમાણં ગુળિકં કરિત્વા એકમન્તં ઠપેય્ય. દુતિયં.

૩. અસ્સુસુત્તવણ્ણના

૧૨૬. તતિયે કન્દન્તાનન્તિ સસદ્દં રુદમાનાનં. પસ્સન્નન્તિ સન્દિતં પવત્તં. ચતૂસુ મહાસમુદ્દેસૂતિ સિનેરુરસ્મીહિ પરિચ્છિન્નેસુ ચતૂસુ મહાસમુદ્દેસુ. સિનેરુસ્સ હિ પાચીનપસ્સં રજતમયં, દક્ખિણપસ્સં મણિમયં, પચ્છિમપસ્સં ફલિકમયં, ઉત્તરપસ્સં સુવણ્ણમયં. પુબ્બદક્ખિણપસ્સેહિ નિક્ખન્તા રજતમણિરસ્મિયો એકતો હુત્વા મહાસમુદ્દપિટ્ઠેન ગન્ત્વા ચક્કવાળપબ્બતં આહચ્ચ તિટ્ઠન્તિ, દક્ખિણપચ્છિમપસ્સેહિ નિક્ખન્તા મણિફલિકરસ્મિયો, પચ્છિમુત્તરપસ્સેહિ નિક્ખન્તા ફલિકસુવણ્ણરસ્મિયો, ઉત્તરપાચીનપસ્સેહિ નિક્ખન્તા સુવણ્ણરજતરસ્મિયો એકતો હુત્વા મહાસમુદ્દપિટ્ઠેન ગન્ત્વા ચક્કવાળપબ્બતં આહચ્ચ તિટ્ઠન્તિ. તાસં રસ્મીનં અન્તરેસુ ચત્તારો મહાસમુદ્દા હોન્તિ. તે સન્ધાય વુત્તં ‘‘ચતૂસુ મહાસમુદ્દેસૂ’’તિ. ઞાતિબ્યસનન્તિઆદીસુ બ્યસનન્તિ વિઅસનં, વિનાસોતિ અત્થો. ઞાતીનં બ્યસનં ઞાતિબ્યસનં, ભોગાનં બ્યસનં ભોગબ્યસનં. રોગો પન સયમેવ આરોગ્યં વિયસતિ વિનાસેતીતિ બ્યસનં, રોગોવ બ્યસનં રોગબ્યસનં. તતિયં.

૪. ખીરસુત્તવણ્ણના

૧૨૭. ચતુત્થે માતુથઞ્ઞન્તિ એકનામિકાય મનુસ્સમાતુ ખીરં. ઇમેસઞ્હિ સત્તાનં ગણ્ડુપ્પાદકિપિલ્લિકાદીસુ વા મચ્છકચ્છપાદીસુ વા પક્ખિજાતેસુ વા નિબ્બત્તકાલે માતુખીરમેવ નત્થિ, અજપસુમહિંસાદીસુ નિબ્બત્તકાલે ખીરં અત્થિ, તથા મનુસ્સેસુ. તત્થ અજાદિકાલે ચ મનુસ્સેસુ ચાપિ ‘‘દેવી સુમના તિસ્સા’’તિ એવં નાનાનામિકાનં કુચ્છિયં નિબ્બત્તકાલે અગ્ગહેત્વા તિસ્સાતિ એકનામિકાય એવ માતુ કુચ્છિયં નિબ્બત્તકાલે પીતં થઞ્ઞં ચતૂસુ મહાસમુદ્દેસુ ઉદકતો બહુતરન્તિ વેદિતબ્બં. ચતુત્થં.

૫. પબ્બતસુત્તવણ્ણના

૧૨૮. પઞ્ચમે સક્કા પન, ભન્તેતિ સો કિર ભિક્ખુ ચિન્તેસિ – ‘‘સત્થા અનમતગ્ગસ્સ સંસારસ્સ દીઘતમત્તા ‘ન સુકરં ન સુકર’ન્તિ કથેતિયેવ, કથં નચ્છિન્દતિ, સક્કા નુ ખો ઉપમં કારાપેતુ’’ન્તિ. તસ્મા એવમાહ. કાસિકેનાતિ તયો કપ્પાસંસૂ એકતો ગહેત્વા કન્તિતસુત્તમયેન અતિસુખુમવત્થેન. તેન પન પરિમટ્ઠે કિત્તકં ખીયેય્યાતિ. સાસપમત્તં. પઞ્ચમં.

૬. સાસપસુત્તવણ્ણના

૧૨૯. છટ્ઠે આયસં નગરન્તિ આયસેન પાકારેન પરિક્ખિત્તં નગરં, ન પન અન્તો આયસેહિ એકભૂમિકાદિપાસાદેહિ આકિણ્ણન્તિ દટ્ઠબ્બં. છટ્ઠં.

૭. સાવકસુત્તવણ્ણના

૧૩૦. સત્તમે અનુસ્સરેય્યુન્તિ એકેન કપ્પસતસહસ્સે અનુસ્સરિતે અપરો તસ્સ ઠિતટ્ઠાનતો અઞ્ઞં સતસહસ્સં, અઞ્ઞોપિ અઞ્ઞન્તિ એવં ચત્તારોપિ ચત્તારિસતસહસ્સાનિ અનુસ્સરેય્યું. સત્તમં.

૮-૯. ગઙ્ગાસુત્તાદિવણ્ણના

૧૩૧-૧૩૨. અટ્ઠમે યા એતસ્મિં અન્તરે વાલિકાતિ યા એતસ્મિં આયામતો પઞ્ચયોજનસતિકે અન્તરે વાલિકા. નવમે વત્તબ્બં નત્થિ. અટ્ઠમનવમાનિ.

૧૦. પુગ્ગલસુત્તવણ્ણના

૧૩૩. દસમે અટ્ઠિકઙ્કલોતિઆદીનિ તીણિપિ રાસિવેવચનાનેવ. ઇમેસં પન સત્તાનં સઅટ્ઠિકાલતો અનટ્ઠિકાલોવ બહુતરો. ગણ્ડુપ્પાદકાદિપાણભૂતાનઞ્હિ એતેસં અટ્ઠિમેવ નત્થિ, મચ્છકચ્છપાદિભૂતાનં પન અટ્ઠિમેવ બહુતરં, તસ્મા અનટ્ઠિકાલઞ્ચ બહુઅટ્ઠિકાલઞ્ચ અગ્ગહેત્વા સમટ્ઠિકાલોવ ગહેતબ્બો. ઉત્તરો ગિજ્ઝકૂટસ્સાતિ ગિજ્ઝકૂટસ્સ ઉત્તરપસ્સે ઠિતો. મગધાનં ગિરિબ્બજેતિ મગધરટ્ઠસ્સ ગિરિબ્બજે, ગિરિપરિક્ખેપે ઠિતોતિ અત્થો. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ. દસમં.

પઠમો વગ્ગો.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. દુગ્ગતસુત્તવણ્ણના

૧૩૪. દુતિયવગ્ગસ્સ પઠમે દુગ્ગતન્તિ દલિદ્દં કપણં. દુરૂપેતન્તિ દુસ્સણ્ઠાનેહિ હત્થપાદેહિ ઉપેતં. પઠમં.

૨. સુખિતસુત્તવણ્ણના

૧૩૫. દુતિયે સુખિતન્તિ સુખસમપ્પિતં મહદ્ધનં મહાભોગં. સુસજ્જિતન્તિ અલઙ્કતપટિયત્તં હત્થિક્ખન્ધગતં મહાપરિવારં. દુતિયં.

૩. તિંસમત્તસુત્તવણ્ણના

૧૩૬. તતિયે પાવેય્યકાતિ પાવેય્યદેસવાસિનો. સબ્બે આરઞ્ઞિકાતિઆદીસુ ધુતઙ્ગસમાદાનવસેન તેસં આરઞ્ઞિકાદિભાવો વેદિતબ્બો. સબ્બે સસંયોજનાતિ સબ્બે સબન્ધના, કેચિ સોતાપન્ના, કેચિ સકદાગામિનો, કેચિ અનાગામિનો. તેસુ હિ પુથુજ્જનો વા ખીણાસવો વા નત્થિ. ગુન્નન્તિઆદીસુ સેતકાળાદિવણ્ણેસુ એકેકવણ્ણકાલોવ ગહેતબ્બો. પારિપન્થકાતિ પરિપન્થે તિટ્ઠનકા પન્થઘાતચોરા. પારદારિકાતિ પરદારચારિત્તં આપજ્જનકા. તતિયં.

૪-૯. માતુસુત્તાદિવણ્ણના

૧૩૭-૧૪૨. ચતુત્થાદીસુ લિઙ્ગનિયમેન ચેવ ચક્કવાળનિયમેન ચ અત્થો વેદિતબ્બો. પુરિસાનઞ્હિ માતુગામકાલો, માતુગામાનઞ્ચ પુરિસકાલોતિ એવમેત્થ લિઙ્ગનિયમો. ઇમમ્હા ચક્કવાળા સત્તા પરચક્કવાળં, પરચક્કવાળા ચ ઇમં ચક્કવાળં સંસરન્તિ. તેસુ ઇમસ્મિં ચક્કવાળે માતુગામકાલે માતુભૂતઞ્ઞેવ દસ્સેન્તો યો નમાતાભૂતપુબ્બોતિ આહ. યો નપિતાભૂતપુબ્બોતિઆદીસુપિ એસેવ નયો. ચતુત્થાદીનિ.

૧૦. વેપુલ્લપબ્બતસુત્તવણ્ણના

૧૪૩. દસમે ભૂતપુબ્બન્તિ અતીતકાલે એકં અપદાનં આહરિત્વા દસ્સેતિ. સમઞ્ઞા ઉદપાદીતિ પઞ્ઞત્તિ અહોસિ. ચતૂહેન આરોહન્તીતિ ઇદં થામમજ્ઝિમે સન્ધાય વુત્તં. અગ્ગન્તિ ઉત્તમં. ભદ્દયુગન્તિ સુન્દરયુગલં. તીહેન આરોહન્તીતિ એત્તાવતા કિર દ્વિન્નં બુદ્ધાનં અન્તરે યોજનં પથવી ઉસ્સન્ના, સો પબ્બતો તિયોજનુબ્બેધો જાતો.

અપ્પં વા ભિય્યોતિ વસ્સસતતો ઉત્તરિં અપ્પં દસ વા વીસં વા વસ્સાનિ. પુન વસ્સસતમેવ જીવનકો નામ નત્થિ, ઉત્તમકોટિયા પન સટ્ઠિ વા અસીતિ વા વસ્સાનિ જીવન્તિ. વસ્સસતં પન અપ્પત્વા પઞ્ચવસ્સદસવસ્સાદિકાલે મીયમાનાવ બહુકા. એત્થ ચ કકુસન્ધો ભગવા ચત્તાલીસવસ્સસહસ્સાયુકકાલે, કોણાગમનો તિંસવસ્સસહસ્સાયુકકાલે નિબ્બત્તોતિ ઇદં અનુપુબ્બેન પરિહીનસદિસં કતં, ન પન એવં પરિહીનં, વડ્ઢિત્વા વડ્ઢિત્વા પરિહીનન્તિ વેદિતબ્બં. કથં? કકુસન્ધો તાવ ભગવા ઇમસ્મિંયેવ કપ્પે ચત્તાલીસવસ્સસહસ્સાયુકકાલે નિબ્બત્તો આયુપ્પમાણં પઞ્ચ કોટ્ઠાસે કત્વા ચત્તારો ઠત્વા પઞ્ચમે વિજ્જમાનેયેવ પરિનિબ્બુતો. તં આયુ પરિહાયમાનં દસવસ્સકાલં પત્વા પુન વડ્ઢમાનં અસઙ્ખેય્યં હુત્વા તતો પરિહાયમાનં તિંસવસ્સસહસ્સાયુકકાલે ઠિતં, તદા કોણાગમનો નિબ્બત્તો. તસ્મિમ્પિ તથેવ પરિનિબ્બુતે તં આયુ દસવસ્સકાલં પત્વા પુન વડ્ઢમાનં અસઙ્ખેય્યં હુત્વા પરિહાયિત્વા વીસવસ્સસહસ્સકાલે ઠિતં, તદા કસ્સપો ભગવા નિબ્બત્તો. તસ્મિમ્પિ તથેવ પરિનિબ્બુતે તં આયુ દસવસ્સકાલં પત્વા પુન વડ્ઢમાનં અસઙ્ખેય્યં હુત્વા પરિહાયિત્વા વસ્સસતકાલં પત્તં, અથ અમ્હાકં સમ્માસમ્બુદ્ધો નિબ્બત્તો. એવં અનુપુબ્બેન પરિહાયિત્વા વડ્ઢિત્વા વડ્ઢિત્વા પરિહીનન્તિ વેદિતબ્બં. તત્થ ચ યં આયુપરિમાણેસુ મન્દેસુ બુદ્ધા નિબ્બત્તન્તિ, તેસમ્પિ તદેવ આયુપરિમાણં હોતીતિ. દસમં.

દુતિયો વગ્ગો.

અનમતગ્ગસંયુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.