૬. લકુણ્ડકભદ્દિયસુત્તવણ્ણના

૨૪૦. છટ્ઠે દુબ્બણ્ણન્તિ વિરૂપસરીરવણ્ણં. ઓકોટિમકન્તિ રસ્સં. પરિભૂતરૂપન્તિ પમાણવસેન પરિભૂતજાતિકં. તં કિર છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ, ‘‘આવુસો ભદ્દિય, આવુસો, ભદ્દિયા’’તિ તત્થ તત્થ પરામસિત્વા નાનપ્પકારં કીળન્તિ આકડ્ઢન્તિ પરિકડ્ઢન્તિ. તેન વુત્તં ‘‘પરિભૂતરૂપ’’ન્તિ. કસ્મા પનેસ એવરૂપો જાતો? અયં કિર અતીતે એકો મહારાજા અહોસિ, તસ્સ મહલ્લકા ચ મહલ્લકિત્થિયો ચ પટિકૂલા હોન્તિ. સો સચે મહલ્લકે પસ્સતિ, તેસં ચૂળં ઠપાપેત્વા કચ્છં બન્ધાપેત્વા યથારુચિ કીળાપેતિ. મહલ્લકિત્થિયોપિ દિસ્વા તાસમ્પિ ઇચ્છિતિચ્છિતં વિપ્પકારં કત્વા યથારુચિ કીળાપેતિ. તેસં પુત્તધીતાદીનં સન્તિકે મહાસારજ્જં ઉપ્પજ્જતિ. તસ્સ પાપકિરિયા પથવિતો પટ્ઠાય છદેવલોકે એકકોલાહલં અકાસિ.

અથ સક્કો ચિન્તેસિ – ‘‘અયં અન્ધબાલો મહાજનં વિહેઠેતિ, કરિસ્સામિસ્સ નિગ્ગહ’’ન્તિ. સો મહલ્લકગામિયવણ્ણં કત્વા યાનકે એકં તક્કચાટિં આરોપેત્વા યાનં પેસેન્તો નગરં પવિસતિ. રાજાપિ હત્થિં આરુય્હ નગરતો નિક્ખન્તો તં દિસ્વા – ‘‘અયં મહલ્લકો તક્કયાનકેન અમ્હાકં અભિમુખો આગચ્છતિ, વારેથ વારેથા’’તિ આહ. મનુસ્સા ઇતો ચિતો ચ પક્ખન્દન્તાપિ ન પસ્સન્તિ. સક્કો હિ ‘‘રાજાવ મં પસ્સતુ, મા અઞ્ઞે’’તિ એવં અધિટ્ઠહિ. અથ તેસુ મનુસ્સેસુ ‘‘કહં, દેવ, કહં દેવા’’તિ વદન્તેસુ એવ રાજા સહ હત્થિના વચ્છો વિય ધેનુયા યાનસ્સ હેટ્ઠા પાવિસિ. સક્કો તક્કચાટિં ભિન્દિ.

રાજા સીસતો પટ્ઠાય તક્કેન કિલિન્નસરીરો અહોસિ. સો સરીરં ઉબ્બટ્ટાપેત્વા ઉય્યાનપોક્ખરણિયં ન્હત્વા અલઙ્કતસરીરો નગરં પવિસન્તો પુન તં અદ્દસ. દિસ્વા ‘‘અયં સો અમ્હેહિ દિટ્ઠમહલ્લકો પુન દિસ્સતિ. વારેથ વારેથ ન’’ન્તિ આહ. મનુસ્સા ‘‘કહં, દેવ, કહં, દેવા’’તિ ઇતો ચિતો ચ વિધાવિંસુ. સો પઠમવિપ્પકારમેવ પુન પાપુણિ. તસ્મિં ખણે સક્કો ગોણે ચ યાનઞ્ચ અન્તરધાપેત્વા આકાસે ઠત્વા આહ, ‘‘અન્ધબાલ, ત્વં મયિ તક્કવાણિજકો એસો’’તિ સઞ્ઞં કરોસિ, સક્કોહં દેવરાજા, ‘‘તવેતં પાપકિરિયં નિવારેસ્સામી’’તિ આગતો, ‘‘મા પુન એવરૂપં અકાસી’’તિ સન્તજ્જેત્વા અગમાસિ. ઇમિના કમ્મેન સો દુબ્બણ્ણો અહોસિ.

વિપસ્સીસમ્માસમ્બુદ્ધકાલે પનેસ ચિત્તપત્તકોકિલો નામ હુત્વા ખેમે મિગદાયે વસન્તો એકદિવસં હિમવન્તં ગન્ત્વા મધુરં અમ્બફલં તુણ્ડેન ગહેત્વા આગચ્છન્તો ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવારં સત્થારં દિસ્વા ચિન્તેસિ – ‘‘અહં અઞ્ઞેસુ દિવસેસુ રિત્તકો તથાગતં પસ્સામિ. અજ્જ પન મે ઇમં અમ્બપક્કં અત્થિ, દસબલસ્સ તં દસ્સામી’’તિ ઓતરિત્વા આકાસે ચરતિ. સત્થા તસ્સ ચિત્તં ઞત્વા ઉપટ્ઠાકં ઓલોકેસિ. સો પત્તં નીહરિત્વા દસબલં વન્દિત્વા સત્થુ હત્થે ઠપેસિ. કોકિલો દસબલસ્સ પત્તે અમ્બપક્કં પતિટ્ઠાપેસિ. સત્થા તત્થેવ નિસીદિત્વા તં પરિભુઞ્જિ. કોકિલો પસન્નચિત્તો પુનપ્પુનં દસબલસ્સ ગુણે આવજ્જેત્વા દસબલં વન્દિત્વા અત્તનો કુલાવકં ગન્ત્વા સત્તાહં પીતિસુખેનેવ વીતિનામેસિ. ઇમિના કમ્મેન સરો મધુરો અહોસિ.

કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધકાલે પન ચેતિયે આરદ્ધે ‘‘કિંપમાણં કરોમ? સત્તયોજનપ્પમાણં. અતિમહન્તં એતં, છયોજનપ્પમાણં કરોમ. ઇદમ્પિ અતિમહન્તં, પઞ્ચયોજનં કરોમ, ચતુયોજનં, તિયોજનં, દ્વિયોજન’’ન્તિ. અયં તદા જેટ્ઠકવડ્ઢકી હુત્વા, ‘‘એવં, ભો, અનાગતે સુખપટિજગ્ગિતં કાતું વટ્ટતી’’તિ વત્વા રજ્જું આદાય પરિક્ખિપન્તો ગાવુતમત્તકે ઠત્વા, ‘‘એકેકં મુખં ગાવુતં હોતુ, ચેતિયં યોજનાવટ્ટં યોજનુબ્બેધં ભવિસ્સતી’’તિ આહ. તે તસ્સ વચને અટ્ઠંસુ. ચેતિયં સત્તદિવસસત્તમાસાધિકેહિ સત્તહિ સંવચ્છરેહિ નિટ્ઠિતં. ઇતિ અપ્પમાણસ્સ બુદ્ધસ્સ પમાણં અકાસીતિ. તેન કમ્મેન ઓકોટિમકો જાતો.

હત્થયો પસદા મિગાતિ હત્થિનો ચ પસદમિગા ચ. નત્થિ કાયસ્મિં તુલ્યતાતિ કાયસ્મિં પમાણં નામ નત્થિ, અકારણં કાયપમાણન્તિ અત્થો. છટ્ઠં.