૮. કોસમ્બિસુત્તવણ્ણના

૬૮. અટ્ઠમે અઞ્ઞત્રેવાતિ એકચ્ચો હિ પરસ્સ સદ્દહિત્વા યં એસ ભણતિ, તં ભૂતન્તિ ગણ્હાતિ. અપરસ્સ નિસીદિત્વા ચિન્તેન્તસ્સ યં કારણં રુચ્ચતિ, સો ‘‘અત્થિ એત’’ન્તિ રુચિયા ગણ્હાતિ. એકો ‘‘ચિરકાલતો પટ્ઠાય એવં અનુસ્સવો અત્થિ, ભૂતમેત’’ન્તિ અનુસ્સવેન ગણ્હાતિ. અઞ્ઞસ્સ વિતક્કયતો એકં કારણં ઉપટ્ઠાતિ, સો ‘‘અત્થેત’’ન્તિ આકારપરિવિતક્કેન ગણ્હાતિ. અપરસ્સ ચિન્તયતો એકા દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ, યાયસ્સ તં કારણં નિજ્ઝાયન્તસ્સ ખમતિ, સો ‘‘અત્થેત’’ન્તિ દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તિયા ગણ્હાતિ. થેરો પન પઞ્ચપિ એતાનિ કારણાનિ પટિક્ખિપિત્વા પચ્ચક્ખઞાણેન પટિવિદ્ધભાવં પુચ્છન્તો અઞ્ઞત્રેવ, આવુસો મુસિલ, સદ્ધાયાતિઆદિમાહ. તત્થ અઞ્ઞત્રેવાતિ સદ્ધાદીનિ કારણાનિ ઠપેત્વા, વિના એતેહિ કારણેહીતિ અત્થો. ભવનિરોધો નિબ્બાનન્તિ પઞ્ચક્ખન્ધનિરોધો નિબ્બાનં.

તુણ્હી અહોસીતિ થેરો ખીણાસવો, અહં પન ખીણાસવોતિ વા ન વાતિ વા અવત્વા તુણ્હીયેવ અહોસિ. આયસ્મા નારદો આયસ્મન્તં પવિટ્ઠં એતદવોચાતિ કસ્મા અવોચ? સો કિર ચિન્તેસિ – ‘‘ભવનિરોધો નિબ્બાનં નામાતિ સેખેહિપિ જાનિતબ્બો પઞ્હો એસ, અયં પન થેરો ઇમં થેરં અસેખભૂમિયા કારેતિ, ઇમં ઠાનં જાનાપેસ્સામી’’તિ એતં અવોચ.

સમ્મપ્પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠન્તિ સહ વિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય સુટ્ઠુ દિટ્ઠં. ન ચમ્હિ અરહન્તિ અનાગામિમગ્ગે ઠિતત્તા અરહં ન હોમીતિ દીપેતિ. યં પનસ્સ ઇદાનિ ‘‘ભવનિરોધો નિબ્બાન’’ન્તિ ઞાણં, તં એકૂનવીસતિયા પચ્ચવેક્ખણઞાણેહિ વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખણઞાણં. ઉદપાનોતિ વીસતિંસહત્થગમ્ભીરો પાનીયકૂપો. ઉદકવારકોતિ ઉદકઉસ્સિઞ્ચનવારકો. ઉદકન્તિ હિ ખો ઞાણં અસ્સાતિ તીરે ઠિતસ્સ ઓલોકયતો એવં ઞાણં ભવેય્ય. ન ચ કાયેન ફુસિત્વાતિ ઉદકં પન નીહરિત્વા કાયેન ફુસિત્વા વિહરિતું ન સક્કુણેય્ય. ઉદપાને ઉદકદસ્સનં વિય હિ અનાગામિનો નિબ્બાનદસ્સનં, ઘમ્માભિતત્તપુરિસો વિય અનાગામી, ઉદકવારકો વિય અરહત્તમગ્ગો, યથા ઘમ્માભિતત્તપુરિસો ઉદપાને ઉદકં પસ્સતિ. એવં અનાગામી પચ્ચવેક્ખણઞાણેન ‘‘ઉપરિ અરહત્તફલસમયો નામ અત્થી’’તિ જાનાતિ. યથા પન સો પુરિસો ઉદકવારકસ્સ નત્થિતાય ઉદકં નીહરિત્વા કાયેન ફુસિતું ન લભતિ, એવં અનાગામી અરહત્તમગ્ગસ્સ નત્થિતાય નિબ્બાનં આરમ્મણં કત્વા અરહત્તફલસમાપત્તિં અપ્પેત્વા નિસીદિતું ન લભતિ. અટ્ઠમં.