૨. ઉપાદાનસુત્તવણ્ણના

૫૨. દુતિયે ઉપાદાનિયેસૂતિ ચતુન્નં ઉપાદાનાનં પચ્ચયેસુ તેભૂમકધમ્મેસુ. અસ્સાદાનુપસ્સિનોતિ અસ્સાદં અનુપસ્સન્તસ્સ. તત્રાતિ તસ્મિં અગ્ગિક્ખન્ધે. તદાહારોતિ તંપચ્ચયો. તદુપાદાનોતિ તસ્સેવ વેવચનં. એવમેવ ખોતિ એત્થ અગ્ગિક્ખન્ધો વિય હિ તયો ભવા, તેભૂમકવટ્ટન્તિપિ એતદેવ, અગ્ગિજગ્ગકપુરિસો વિય વટ્ટનિસ્સિતો બાલપુથુજ્જનો, સુક્ખતિણગોમયાદિપક્ખિપનં વિય અસ્સાદાનુપસ્સિનો પુથુજ્જનસ્સ તણ્હાદિવસેન છહિ દ્વારેહિ કુસલાકુસલકમ્મકરણં. તિણગોમયાદીસુ ખીણેસુ પુનપ્પુનં તેસં પક્ખિપનેન અગ્ગિક્ખન્ધસ્સ વડ્ઢનં વિય બાલપુથુજ્જનસ્સ ઉટ્ઠાય સમુટ્ઠાય યથાવુત્તકમ્માયૂહનેન અપરાપરં વટ્ટદુક્ખનિબ્બત્તનં.

ન કાલેન કાલં સુક્ખાનિ ચેવ તિણાનિ પક્ખિપેય્યાતિ તઞ્હિ કોચિ અત્થકામો એવં વદેય્ય – ‘‘ભો કસ્મા ઉટ્ઠાય સમુટ્ઠાય કલાપે બન્ધિત્વા સુક્ખતિણકટ્ઠાનં પચ્છિયઞ્ચ પૂરેત્વા સુક્ખગોમયાનિ પક્ખિપન્તો એતં અગ્ગિં જાલેસિ? અપિ નુ તે અત્થિ ઇતોનિદાનં કાચિ વડ્ઢીતિ? વંસાગતમેતં ભો અમ્હાકં, ઇતોનિદાનં પન મે અવડ્ઢિયેવ, કુતો વડ્ઢિ? અહઞ્હિ ઇમં અગ્ગિં જગ્ગન્તો નેવ ન્હાયિતું ન ભુઞ્જિતું ન નિપજ્જિતું લભામીતિ. તેન હિ ભો કિં તે ઇમિના નિરત્થકેન અગ્ગિજાલનેન? એહિ ત્વં એતાનિ આભતાનિ તિણાદીનિ એત્થ નિક્ખિપ, તાનિ સયમેવ ઝાયિસ્સન્તિ, ત્વં પન અસુકસ્મિં ઠાને સીતોદકા પોક્ખરણી અત્થિ, તત્થ ન્હત્વા, માલાગન્ધવિલેપનેહિ અત્તાનં મણ્ડેત્વા સુનિવત્થો સુપારુતોવ પાદુકાહિ નગરં પવિસિત્વા પાસાદવરમારુય્હ વાતપાનં વિવરિત્વા મહાવીથિયં વિરોચમાનો નિસીદ એકગ્ગો સુખસમપ્પિતો હુત્વા, તત્થ તે નિસિન્નસ્સ તિણાદીનં ખયેન સયમેવ અયં અગ્ગિ અપ્પણ્ણત્તિભાવં ગમિસ્સતી’’તિ. સો તથા કરેય્ય. તથેવ ચ તત્થ નિસિન્નસ્સ સો અગ્ગિ ઉપાદાનક્ખયેન અપ્પણ્ણત્તિભાવં ગચ્છેય્ય. ઇદં સન્ધાયેતં ‘‘ન કાલેન કાલ’’ન્તિઆદિ વુત્તં.

એવમેવ ખોતિ એત્થ પન ઇદં ઓપમ્મસંસન્દનં – ચત્તાલીસાય કટ્ઠવાહાનં જલમાનો મહાઅગ્ગિક્ખન્ધો વિય હિ તેભૂમકવટ્ટં દટ્ઠબ્બં, અગ્ગિજગ્ગનકપુરિસો વિય વટ્ટસન્નિસ્સિતકો યોગાવચરો, અત્થકામો પુરિસો વિય સમ્માસમ્બુદ્ધો, તેન પુરિસેન તસ્સ દિન્નઓવાદો વિય તથાગતેન ‘‘એહિ ત્વં, ભિક્ખુ, તેભૂમકધમ્મેસુ નિબ્બિન્દ, એવં વટ્ટદુક્ખા મુચ્ચિસ્સસી’’તિ તસ્સ તેભૂમકધમ્મેસુ કમ્મટ્ઠાનસ્સ કથિતકાલો, તસ્સ પુરિસસ્સ યથાનુસિટ્ઠં પટિપજ્જિત્વા પાસાદે નિસિન્નકાલો વિય યોગિનો સુગતોવાદં સમ્પટિચ્છિત્વા સુઞ્ઞાગારં પવિટ્ઠસ્સ તેભૂમકધમ્મેસુ વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા અનુક્કમેન યથાનુરૂપં આહારસપ્પાયાદિં લભિત્વા, એકાસને નિસિન્નસ્સ અગ્ગફલે પતિટ્ઠિતકાલો, તસ્સ ન્હાનવિલેપનાદીહિ સુધોતમણ્ડિતકાયત્તા તસ્મિં નિસિન્નસ્સ એકગ્ગસુખસમપ્પિતકાલો વિય યોગિનો અરિયમગ્ગપોક્ખરણિયં મગ્ગઞાણોદકેન સુન્હાતસુધોતકિલેસમલસ્સ હિરોત્તપ્પસાટકે નિવાસેત્વા સીલવિલેપનાનુલિત્તસ્સ અરહત્તમણ્ડનેન અત્તભાવં મણ્ડેત્વા વિમુત્તિપુપ્ફદામં પિળન્ધિત્વા ઇદ્ધિપાદપાદુકા આરુય્હ નિબ્બાનનગરં પવિસિત્વા ધમ્મપાસાદં આરુય્હ સતિપટ્ઠાનમહાવીથિયં વિરોચમાનસ્સ નિબ્બાનારમ્મણં ફલસમાપત્તિં અપ્પેત્વા નિસિન્નકાલો. તસ્સ પન પુરિસસ્સ તસ્મિં નિસિન્નસ્સ તિણાદીનં ખયેન અગ્ગિક્ખન્ધસ્સ અપ્પણ્ણત્તિગમનકાલો વિય ખીણાસવસ્સ યાવતાયુકં ઠત્વા ઉપાદિણ્ણકક્ખન્ધભેદેન અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બુતસ્સ મહાવટ્ટવૂપસમો દટ્ઠબ્બો. દુતિયં.