૫. અવિજ્જાપચ્ચયસુત્તવણ્ણના

૩૫. પઞ્ચમે સમુદયો હોતીતિ સત્થા ઇધેવ દેસનં ઓસાપેસિ. કિંકારણાતિ? દિટ્ઠિગતિકસ્સ ઓકાસદાનત્થં. તસ્સઞ્હિ પરિસતિ ઉપારમ્ભચિત્તો દિટ્ઠિગતિકો અત્થિ, સો પઞ્હં પુચ્છિસ્સતિ, અથસ્સાહં વિસ્સજ્જેસ્સામીતિ તસ્સ ઓકાસદાનત્થં દેસનં ઓસાપેસિ. નો કલ્લો પઞ્હોતિ અયુત્તો પઞ્હો. દુપ્પઞ્હો એસોતિ અત્થો. નનુ ચ ‘‘કતમં નુ ખો, ભન્તે, જરામરણ’’ન્તિ? ઇદં સુપુચ્છિતન્તિ. કિઞ્ચાપિ સુપુચ્છિતં, યથા પન સતસહસ્સગ્ઘનિકે સુવણ્ણથાલે વડ્ઢિતસ્સ સુભોજનસ્સ મત્થકે આમલકમત્તેપિ ગૂથપિણ્ડે ઠપિતે સબ્બં ભોજનં દુબ્ભોજનં હોતિ છડ્ડેતબ્બં, એવમેવ ‘‘કસ્સ ચ પનિદં જરામરણ’’ન્તિ? ઇમિના સત્તૂપલદ્ધિવાદપદેન ગૂથપિણ્ડેન તં ભોજનં દુબ્ભોજનં વિય અયમ્પિ સબ્બો દુપ્પઞ્હોવ જાતોતિ.

બ્રહ્મચરિયવાસોતિ અરિયમગ્ગવાસો. તં જીવં તં સરીરન્તિ યસ્સ હિ અયં દિટ્ઠિ, સો ‘‘જીવે ઉચ્છિજ્જમાને સરીરં ઉચ્છિજ્જતિ, સરીરે ઉચ્છિજ્જન્તે જીવિતં ઉચ્છિજ્જતી’’તિ ગણ્હાતિ. એવં ગણ્હતો સા દિટ્ઠિ ‘‘સત્તો ઉચ્છિજ્જતી’’તિ ગહિતત્તા ઉચ્છેદદિટ્ઠિ નામ હોતિ. સચે પન સઙ્ખારાવ ઉપ્પજ્જન્તિ ચેવ નિરુજ્ઝન્તિ ચાતિ ગણ્હેય્ય, સાસનાવચરા સમ્માદિટ્ઠિ નામ ભવેય્ય. અરિયમગ્ગો ચ નામેસો વટ્ટં નિરોધેન્તો વટ્ટં સમુચ્છિન્દન્તો ઉપ્પજ્જતિ, તદેવ તં વટ્ટં ઉચ્છેદદિટ્ઠિયા ગહિતાકારસ્સ સમ્ભવે સતિ વિનાવ મગ્ગભાવનાય નિરુજ્ઝતીતિ મગ્ગભાવના નિરત્થકા હોતિ. તેન વુત્તં ‘‘બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતી’’તિ.

દુતિયનયે અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ યસ્સ અયં દિટ્ઠિ, સો ‘‘સરીરં ઇધેવ ઉચ્છિજ્જતિ, ન જીવિતં, જીવિતં પન પઞ્જરતો સકુણો વિય યથાસુખં ગચ્છતી’’તિ ગણ્હાતિ. એવં ગણ્હતો સા દિટ્ઠિ ‘‘ઇમસ્મા લોકા જીવિતં પરલોકં ગત’’ન્તિ ગહિતત્તા સસ્સતદિટ્ઠિ નામ હોતિ. અયઞ્ચ અરિયમગ્ગો તેભૂમકવટ્ટં વિવટ્ટેન્તો ઉપ્પજ્જતિ, સો એકસઙ્ખારેપિ નિચ્ચે ધુવે સસ્સતે સતિ ઉપ્પન્નોપિ વટ્ટં વિવટ્ટેતું ન સક્કોતીતિ મગ્ગભાવના નિરત્થકા હોતિ. તેન વુત્તં ‘‘અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ વા ભિક્ખુ દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતી’’તિ.

વિસૂકાયિકાનીતિઆદિ સબ્બં મિચ્છાદિટ્ઠિવેવચનમેવ. સા હિ સમ્માદિટ્ઠિયા વિનિવિજ્ઝનટ્ઠેન વિસૂકમિવ અત્તાનં આવરણતો વિસૂકાયિકં, સમ્માદિટ્ઠિં અનનુવત્તિત્વા તસ્સા વિરોધેન પવત્તનતો વિસેવિતં, કદાચિ ઉચ્છેદસ્સ કદાચિ સસ્સતસ્સ ગહણતો વિરૂપં ફન્દિતં વિપ્ફન્દિતન્તિ વુચ્ચતિ. તાલાવત્થુકતાનીતિ તાલવત્થુ વિય કતાનિ, પુન અવિરુહણટ્ઠેન મત્થકચ્છિન્નતાલો વિય સમૂલં તાલં ઉદ્ધરિત્વા તસ્સ પતિટ્ઠિતટ્ઠાનં વિય ચ કતાનીતિ અત્થો. અનભાવંકતાનીતિ અનુઅભાવં કતાનીતિ. પઞ્ચમં.