૯. માનકામસુત્તવણ્ણના

૯. નવમે માનકામસ્સાતિ માનં કામેન્તસ્સ ઇચ્છન્તસ્સ. દમોતિ એવરૂપસ્સ પુગ્ગલસ્સ સમાધિપક્ખિકો દમો નત્થીતિ વદતિ. ‘‘સચ્ચેન દન્તો દમસા ઉપેતો, વેદન્તગૂ વુસિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ (સં. નિ. ૧.૧૯૫) એત્થ હિ ઇન્દ્રિયસંવરો દમોતિ વુત્તો. ‘‘યદિ સચ્ચા દમા ચાગા, ખન્ત્યા ભિય્યોધ વિજ્જતી’’તિ (સં. નિ. ૧.૨૪૬; સુ. નિ. ૧૯૧) એત્થ પઞ્ઞા. ‘‘દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન અત્થિ પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’’તિ (સં. નિ. ૪.૩૬૫) એત્થ ઉપોસથકમ્મં. ‘‘સક્ખિસ્સસિ ખો ત્વં, પુણ્ણ, ઇમિના દમૂપસમેન સમન્નાગતો સુનાપરન્તસ્મિં જનપદે વિહરિતુ’’ન્તિ (સં. નિ. ૪.૮૮; મ. નિ. ૩.૩૯૬) એત્થ અધિવાસનખન્તિ. ઇમસ્મિં પન સુત્તે દમોતિ સમાધિપક્ખિકધમ્માનં એતં નામં. તેનેવાહ – ‘‘ન મોનમત્થિ અસમાહિતસ્સા’’તિ. તત્થ મોનન્તિ ચતુમગ્ગઞાણં, તઞ્હિ મુનાતીતિ મોનં, ચતુસચ્ચધમ્મે જાનાતીતિ અત્થો. મચ્ચુધેય્યસ્સાતિ તેભૂમકવટ્ટસ્સ. તઞ્હિ મચ્ચુનો પતિટ્ઠાનટ્ઠેન મચ્ચુધેય્યન્તિ વુચ્ચતિ. પારન્તિ તસ્સેવ પારં નિબ્બાનં. તરેય્યાતિ પટિવિજ્ઝેય્ય પાપુણેય્ય વા. ઇદં વુત્તં હોતિ – એકો અરઞ્ઞે વિહરન્તો પમત્તો પુગ્ગલો મચ્ચુધેય્યસ્સ પારં ન તરેય્ય ન પટિવિજ્ઝેય્ય ન પાપુણેય્યાતિ.

માનં પહાયાતિ અરહત્તમગ્ગેન નવવિધમાનં પજહિત્વા. સુસમાહિતત્તોતિ ઉપચારપ્પનાસમાધીહિ સુટ્ઠુ સમાહિતત્તો. સુચેતસોતિ ઞાણસમ્પયુત્તતાય સુન્દરચિત્તો. ઞાણવિપ્પયુત્તચિત્તેન હિ સુચેતસોતિ ન વુચ્ચતિ, તસ્મા ઞાણસમ્પયુત્તેન સુચેતસો હુત્વાતિ અત્થો. સબ્બધિ વિપ્પમુત્તોતિ સબ્બેસુ ખન્ધાયતનાદીસુ વિપ્પમુત્તો હુત્વા. તરેય્યાતિ એત્થ તેભૂમકવટ્ટં સમતિક્કમન્તો નિબ્બાનં પટિવિજ્ઝન્તો તરતીતિ પટિવેધતરણં નામ વુત્તં. ઇતિ ઇમાય ગાથાય તિસ્સો સિક્ખા કથિતા હોન્તિ. કથં – માનો નામાયં સીલભેદનો, તસ્મા ‘‘માનં પહાયા’’તિ ઇમિના અધિસીલસિક્ખા કથિતા હોતિ. ‘‘સુસમાહિતત્તો’’તિ ઇમિના અધિચિત્તસિક્ખા. ‘‘સુચેતસો’’તિ એત્થ ચિત્તેન પઞ્ઞા દસ્સિતા, તસ્મા ઇમિના અધિપઞ્ઞાસિક્ખા કથિતા. અધિસીલઞ્ચ નામ સીલે સતિ હોતિ, અધિચિત્તં ચિત્તે સતિ, અધિપઞ્ઞા પઞ્ઞાય સતિ. તસ્મા સીલં નામ પઞ્ચપિ દસપિ સીલાનિ, પાતિમોક્ખસંવરો અધિસીલં નામાતિ વેદિતબ્બં. અટ્ઠ સમાપત્તિયો ચિત્તં, વિપસ્સનાપાદકજ્ઝાનં અધિચિત્તં. કમ્મસ્સકતઞાણં પઞ્ઞા, વિપસ્સના અધિપઞ્ઞા. અનુપ્પન્નેપિ હિ બુદ્ધુપ્પાદે પવત્તતીતિ પઞ્ચસીલં દસસીલં સીલમેવ, પાતિમોક્ખસંવરસીલં બુદ્ધુપ્પાદેયેવ પવત્તતીતિ અધિસીલં. ચિત્તપઞ્ઞાસુપિ એસેવ નયો. અપિચ નિબ્બાનં પત્થયન્તેન સમાદિન્નં પઞ્ચસીલમ્પિ દસસીલમ્પિ અધિસીલમેવ. સમાપન્ના અટ્ઠ સમાપત્તિયોપિ અધિચિત્તમેવ. સબ્બમ્પિ વા લોકિયસીલં સીલમેવ, લોકુત્તરં અધિસીલં. ચિત્તપઞ્ઞાસુપિ એસેવ નયોતિ. ઇતિ ઇમાય ગાથાય સમોધાનેત્વા તિસ્સો સિક્ખા સકલસાસનં કથિતં હોતીતિ.

માનકામસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.