૩. મહાકચ્ચાનભદ્દેકરત્તસુત્તવણ્ણના
૨૭૯. એવં મે સુતન્તિ મહાકચ્ચાનભદ્દેકરત્તસુત્તં. તત્થ તપોદારામેતિ તત્તોદકસ્સ રહદસ્સ વસેન એવંલદ્ધનામે આરામે. વેભારપબ્બતસ્સ કિર હેટ્ઠા ભૂમટ્ઠકનાગાનં પઞ્ચયોજનસતિકં નાગભવનં દેવલોકસદિસં મણિમયેન તલેન આરામઉય્યાનેહિ ચ સમન્નાગતં, તત્થ નાગાનં કીળનટ્ઠાને મહાઉદકરહદો, તતો તપોદા નામ નદી સન્દતિ કુથિતા ઉણ્હોદકા. કસ્મા પનેસા એદિસા જાતા? રાજગહં કિર પરિવારેત્વા મહા પેતલોકો, તત્થ દ્વિન્નં મહાલોહકુમ્ભિનિરયાનં અન્તરેન અયં તપોદા આગચ્છતિ, તસ્મા સા કુથિતા સન્દતિ. વુત્તમ્પિ ચેતં – ‘‘યતાયં, ભિક્ખવે, તપોદા સન્દતિ, સો દહો અચ્છોદકો સીતોદકો સાતોદકો સેતોદકો સુપ્પતિત્થો રમણીયો પહૂતમચ્છકચ્છપો, ચક્કમત્તાનિ ચ પદુમાનિ પુપ્ફન્તિ. અપિચાયં, ભિક્ખવે, તપોદા દ્વિન્નં મહાનિરયાનં અન્તરિકાય આગચ્છતિ, તેનાયં તપોદા કુથિતા સન્દતી’’તિ (પારા. ૨૩૧). ઇમસ્સ પન આરામસ્સ અભિસમ્મુખટ્ઠાને તતો મહાઉદકરહદો જાતો, તસ્સ નામવસેનાયં વિહારો તપોદારામોતિ વુચ્ચતિ.
૨૮૦. સમિદ્ધીતિ તસ્સ કિર થેરસ્સ અત્તભાવો સમિદ્ધો અભિરૂપો પાસાદિકો, તસ્મા સમિદ્ધિત્વેવ સઙ્ખં ગતો. આદિબ્રહ્મચરિયકોતિ મગ્ગબ્રહ્મચરિયસ્સ આદિ પુબ્બભાગપ્પટિપત્તિભૂતો. ઇદં વત્વાન સુગતો ઉટ્ઠાયાસનાતિ મધુપિણ્ડિકસુત્તે (મ. નિ. ૧.૧૯૯ આદયો) વુત્તનયેનેવ વિત્થારેતબ્બં.
૨૮૨. ઇતિ મે ચક્ખુન્તિ ઇમસ્મિં કિર સુત્તે ભગવા દ્વાદસાયતનવસેનેવ માતિકં ઠપેસિ. થેરોપિ ‘‘ભગવતા હેટ્ઠા દ્વીસુ, ઉપરિ ચતુત્થે ચાતિ ઇમેસુ તીસુ સુત્તેસુ પઞ્ચક્ખન્ધવસેન માતિકા ચ વિભઙ્ગો ચ કતો, ઇધ પન દ્વાદસાયતનવસેનેવ વિભજનત્થં માતિકા ઠપિતા’’તિ નયં પટિલભિત્વા એવમાહ. ઇમં પન નયં લભન્તેન થેરેન ભારિયં કતં, અપદે પદં દસ્સિતં, આકાસે પદં કતં, તેન નં ભગવા ઇમમેવ સુત્તં સન્ધાય – ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં ભિક્ખૂનં સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં વિભજન્તાનં યદિદં મહાકચ્ચાનો’’તિ (અ. નિ. ૧.૧૯૭) એતદગ્ગે ઠપેસિ. એત્થ પન ચક્ખૂતિ ચક્ખુપસાદો. રૂપાતિ ચતુસમુટ્ઠાનિકરૂપા. ઇમિના નયેન સેસાયતનાનિપિ વેદિતબ્બાનિ. વિઞ્ઞાણન્તિ નિકન્તિવિઞ્ઞાણં. તદભિનન્દતીતિ તં ચક્ખુઞ્ચેવ રૂપઞ્ચ તણ્હાદિટ્ઠિવસેન અભિનન્દતિ. અન્વાગમેતીતિ તણ્હાદિટ્ઠીહિ અનુગચ્છતિ.
ઇતિ મે મનો અહોસિ અતીતમદ્ધાનં ઇતિ ધમ્માતિ એત્થ પન મનોતિ ભવઙ્ગચિત્તં. ધમ્માતિ તેભૂમકધમ્મારમ્મણં.
૨૮૩. પણિદહતીતિ પત્થનાવસેન ઠપેસિ. પણિધાનપચ્ચયાતિ પત્થનાટ્ઠપનકારણા. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.
પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય
મહાકચ્ચાનભદ્દેકરત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.