૧૦. ચૂળપુણ્ણમસુત્તવણ્ણના
૯૧. એવં મે સુતન્તિ ચૂળપુણ્ણમસુત્તં. તત્થ તુણ્હીભૂતં તુણ્હીભૂતન્તિ યં યં દિસં અનુવિલોકેતિ, તત્થ તત્થ તુણ્હીભૂતમેવ. અનુવિલોકેત્વાતિ પઞ્ચપસાદપટિમણ્ડિતાનિ અક્ખીનિ ઉમ્મીલેત્વા તતો તતો વિલોકેત્વા અન્તમસો હત્થકુક્કુચ્ચપાદકુક્કુચ્ચાનમ્પિ અભાવં દિસ્વા. અસપ્પુરિસોતિ પાપપુરિસો. નો હેતં, ભન્તેતિ યસ્મા અન્ધો અન્ધં વિય સો તં જાનિતું ન સક્કોતિ, તસ્મા એવમાહંસુ. એતેનેવ નયેન ઇતો પરેસુપિ વારેસુ અત્થો વેદિતબ્બો. અસ્સદ્ધસમન્નાગતોતિ પાપધમ્મસમન્નાગતો. અસપ્પુરિસભત્તીતિ અસપ્પુરિસસેવનો. અસપ્પુરિસચિન્તીતિ અસપ્પુરિસચિન્તાય ચિન્તકો. અસપ્પુરિસમન્તીતિ અસપ્પુરિસમન્તનં મન્તેતા. અસપ્પુરિસવાચોતિ અસપ્પુરિસવાચં ભાસિતા. અસપ્પુરિસકમ્મન્તોતિ અસપ્પુરિસકમ્માનં કત્તા. અસપ્પુરિસદિટ્ઠીતિ અસપ્પુરિસદિટ્ઠિયા સમન્નાગતો. અસપ્પુરિસદાનન્તિ અસપ્પુરિસેહિ દાતબ્બં દાનં. ત્યાસ્સ મિત્તાતિ તે અસ્સ મિત્તા. અત્તબ્યાબાધાયપિ ચેતેતીતિ પાણં હનિસ્સામિ, અદિન્નં આદિયિસ્સામિ, મિચ્છા ચરિસ્સામિ, દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદાય વત્તિસ્સામીતિ એવં અત્તનો દુક્ખત્થાય ચિન્તેતિ. પરબ્યાબાધાયાતિ યથા અસુકો અસુકં પાણં હન્તિ, અસુકસ્સ સન્તકં અદિન્નં આદિયતિ, દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદાય વત્તતિ, એવં નં આણાપેસ્સામીતિ એવં પરસ્સ દુક્ખત્થાય ચિન્તેતિ. ઉભયબ્યાબાધાયાતિ અહં અસુકઞ્ચ અસુકઞ્ચ ગહેત્વા દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદાય વત્તિસ્સામીતિ એવં ઉભયદુક્ખત્થાય ચિન્તેતીતિ.
અત્તબ્યાબાધાયપિ મન્તેતીતિઆદીસુ અહં દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદાય વત્તિસ્સામીતિ મન્તેન્તો અત્તબ્યાબાધાય મન્તેતિ નામ. અસુકં દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદપેસ્સામીતિ મન્તેન્તો પરબ્યાબાધાય મન્તેતિ નામ. અઞ્ઞેન સદ્ધિં – ‘‘મયં ઉભોપિ એકતો હુત્વા દસ અકુસલકમ્મપથે સમાદાય વત્તિસ્સામા’’તિ મન્તેન્તો ઉભયબ્યાબાધાય મન્તેતિ નામ.
અસક્કચ્ચં દાનં દેતીતિ દેય્યધમ્મમ્પિ પુગ્ગલમ્પિ ન સક્કરોતિ. દેય્યધમ્મં ન સક્કરોતિ નામ ઉત્તણ્ડુલાદિદોસસમન્નાગતં આહારં દેતિ, ન પસન્નં કરોતિ. પુગ્ગલં ન સક્કરોતિ નામ નિસીદનટ્ઠાનં અસમ્મજ્જિત્વા યત્થ વા તત્થ વા નિસીદાપેત્વા યં વા તં વા આધારકં ઠપેત્વા દાનં દેતિ. અસહત્થાતિ અત્તનો હત્થેન, ન દેતિ, દાસકમ્મકારાદીહિ દાપેતિ. અચિત્તિકત્વાતિ હેટ્ઠા વુત્તનયેન દેય્યધમ્મેપિ પુગ્ગલેપિ ન ચિત્તીકારં કત્વા દેતિ. અપવિદ્ધન્તિ છડ્ડેતુકામો હુત્વા વમ્મિકે ઉરગં પક્ખિપન્તો વિય દેતિ. અનાગમનદિટ્ઠિકોતિ નો ફલપાટિકઙ્ખી હુત્વા દેતિ.
તત્થ ઉપપજ્જતીતિ ન દાનં દત્વા નિરયે ઉપપજ્જતિ. યં પન તેન પાપલદ્ધિકાય મિચ્છાદસ્સનં ગહિતં, તાય મિચ્છાદિટ્ઠિયા નિરયે ઉપપજ્જતિ. સુક્કપક્ખો વુત્તપટિપક્ખનયેન વેદિતબ્બો. દેવમહત્તતાતિ છકામાવચરદેવા. મનુસ્સમહત્તતાતિ તિણ્ણં કુલાનં સમ્પત્તિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવ. ઇદં પન સુત્તં સુદ્ધવટ્ટવસેનેવ કથિતન્તિ.
પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય
ચૂળપુણ્ણમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
પઠમવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.