૮. સમણમુણ્ડિકસુત્તવણ્ણના

૨૬૦. એવં મે સુતન્તિ સમણમુણ્ડિકસુત્તં. તત્થ ઉગ્ગાહમાનોતિ તસ્સ પરિબ્બાજકસ્સ નામં. સુમનોતિ પકતિનામં. કિઞ્ચિ કિઞ્ચિ પન ઉગ્ગહિતું ઉગ્ગાહેતું સમત્થતાય ઉગ્ગાહમાનોતિ નં સઞ્જાનન્તિ. સમયં પવદન્તિ એત્થાતિ સમયપ્પવાદકં. તસ્મિં કિર ઠાને ચઙ્કીતારુક્ખપોક્ખરસાતિપ્પભુતયો બ્રાહ્મણા નિગણ્ઠાચેલકપરિબ્બાજકાદયો ચ પબ્બજિતા સન્નિપતિત્વા અત્તનો અત્તનો સમયં પવદન્તિ કથેન્તિ દીપેન્તિ, તસ્મા સો આરામો સમયપ્પવાદકોતિ વુચ્ચતિ. સ્વેવ તિન્દુકાચીરસઙ્ખાતાય તિમ્બરૂસકરુક્ખપન્તિયા પરિક્ખિત્તત્તા તિન્દુકાચીરં. યસ્મા પનેત્થ પઠમં એકા સાલા અહોસિ, પચ્છા મહાપુઞ્ઞં પોટ્ઠપાદપરિબ્બાજકં નિસ્સાય બહૂ સાલા કતા, તસ્મા તમેવ એકં સાલં ઉપાદાય લદ્ધનામવસેન એકસાલકોતિ વુચ્ચતિ. મલ્લિકાય પન પસેનદિરઞ્ઞો દેવિયા ઉય્યાનભૂતો સો પુપ્ફફલસઞ્છન્નો આરામોતિ કત્વા મલ્લિકાય આરામોતિ સઙ્ખં ગતો. તસ્મિં સમયપ્પવાદકે તિન્દુકાચીરે એકસાલકે મલ્લિકાય આરામે. પટિવસતીતિ વાસફાસુતાય વસતિ. દિવા દિવસ્સાતિ દિવસસ્સ દિવા નામ મજ્ઝન્હાતિક્કમો, તસ્મિં દિવસસ્સપિ દિવાભૂતે અતિક્કન્તમત્તે મજ્ઝન્હિકે નિક્ખમીતિ અત્થો. પટિસલ્લીનોતિ તતો તતો રૂપાદિગોચરતો ચિત્તં પટિસંહરિત્વા લીનો, ઝાનરતિસેવનવસેન એકીભાવં ગતો. મનોભાવનીયાનન્તિ મનવડ્ઢનકાનં, યે આવજ્જતો મનસિકરોતો ચિત્તં વિનીવરણં હોતિ ઉન્નમતિ વડ્ઢતિ. યાવતાતિ યત્તકા. અયં તેસં અઞ્ઞતરોતિ અયં તેસં અબ્ભન્તરો એકો સાવકો. અપ્પેવ નામાતિ તસ્સ ઉપસઙ્કમનં પત્થયમાનો આહ. પત્થનાકારણં પન સન્દકસુત્તે વુત્તમેવ.

૨૬૧. એતદવોચાતિ દન્દપઞ્ઞો અયં ગહપતિ, ધમ્મકથાય નં સઙ્ગણ્હિત્વા અત્તનો સાવકં કરિસ્સામીતિ મઞ્ઞમાનો એતં ‘‘ચતૂહિ ખો’’તિઆદિવચનં અવોચ. તત્થ પઞ્ઞપેમીતિ દસ્સેમિ ઠપેમિ. સમ્પન્નકુસલન્તિ પરિપુણ્ણકુસલં. પરમકુસલન્તિ ઉત્તમકુસલં. અયોજ્ઝન્તિ વાદયુદ્ધેન યુજ્ઝિત્વા ચાલેતું અસક્કુણેય્યં અચલં નિક્કમ્પં થિરં. ન કરોતીતિ અકરણમત્તમેવ વદતિ, એત્થ પન સંવરપ્પહાનં વા પટિસેવનપ્પહાનં વા ન વદતિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો.

નેવ અભિનન્દીતિ તિત્થિયા નામ જાનિત્વાપિ અજાનિત્વાપિ યં વા તં વા વદન્તીતિ મઞ્ઞમાનો નાભિનન્દિ. ન પટિક્કોસીતિ સાસનસ્સ અનુલોમં વિય પસન્નાકારં વિય વદતીતિ મઞ્ઞમાનો ન પટિસેધેતિ.

૨૬૨. યથા ઉગ્ગાહમાનસ્સાતિ યથા તસ્સ વચનં, એવં સન્તે ઉત્તાનસેય્યકો કુમારો અયોજ્ઝસમણો થિરસમણો ભવિસ્સતિ, મયં પન એવં ન વદામાતિ દીપેતિ. કાયોતિપિ ન હોતીતિ સકકાયો પરકાયોતિપિ વિસેસઞાણં ન હોતિ. અઞ્ઞત્ર ફન્દિતમત્તાતિ પચ્ચત્થરણે વલિસમ્ફસ્સેન વા મઙ્ગુલદટ્ઠેન વા કાયફન્દનમત્તં નામ હોતિ. તં ઠપેત્વા અઞ્ઞં કાયેન કરણકમ્મં નામ નત્થિ. તમ્પિ ચ કિલેસસહગતચિત્તેનેવ હોતિ. વાચાતિપિ ન હોતીતિ મિચ્છાવાચા સમ્માવાચાતિપિ નાનત્તં ન હોતિ. રોદિતમત્તાતિ જિઘચ્છાપિપાસાપરેતસ્સ પન રોદિતમત્તં હોતિ. તમ્પિ કિલેસસહગતચિત્તેનેવ. સઙ્કપ્પોતિ મિચ્છાસઙ્કપ્પો સમ્માસઙ્કપ્પોતિપિ નાનત્તં ન હોતિ. વિકૂજિતમત્તાતિ વિકૂજિતમત્તં રોદનહસિતમત્તં હોતિ. દહરકુમારકાનઞ્હિ ચિત્તં અતીતારમ્મણં પવત્તતિ, નિરયતો આગતા નિરયદુક્ખં સરિત્વા રોદન્તિ, દેવલોકતો આગતા હસન્તિ, તમ્પિ કિલેસસહગતચિત્તેનેવ હોતિ. આજીવોતિ મિચ્છાજીવો સમ્માજીવોતિપિ નાનત્તં ન હોતિ. અઞ્ઞત્ર માતુથઞ્ઞાતિ થઞ્ઞચોરદારકા નામ હોન્તિ, માતરિ ખીરં પાયન્તિયા અપિવિત્વા અઞ્ઞવિહિતકાલે પિટ્ઠિપસ્સેન આગન્ત્વા થઞ્ઞં પિવન્તિ. એત્તકં મુઞ્ચિત્વા અઞ્ઞો મિચ્છાજીવો નત્થિ. અયમ્પિ કિલેસસહગતચિત્તેનેવ હોતીતિ દસ્સેતિ.

૨૬૩. એવં પરિબ્બાજકવાદં પટિક્ખિપિત્વા ઇદાનિ સયં સેક્ખભૂમિયં માતિકં ઠપેન્તો ચતૂહિ ખો અહન્તિઆદિમાહ. તત્થ સમધિગય્હ તિટ્ઠતીતિ વિસેસેત્વા તિટ્ઠતિ. ન કાયેન પાપ કમ્મન્તિઆદીસુ ન કેવલં અકરણમત્તમેવ, ભગવા પન એત્થ સંવરપ્પહાનપટિસઙ્ખા પઞ્ઞપેતિ. તં સન્ધાયેવમાહ. ન ચેવ સમ્પન્નકુસલન્તિઆદિ પન ખીણાસવં સન્ધાય વુત્તં.

ઇદાનિ અસેક્ખભૂમિયં માતિકં ઠપેન્તો દસહિ ખો અહન્તિઆદિમાહ. તત્થ તીણિ પદાનિ નિસ્સાય દ્વે પઠમચતુક્કા ઠપિતા, એકં પદં નિસ્સાય દ્વે પચ્છિમચતુક્કા. અયં સેક્ખભૂમિયં માતિકા.

૨૬૪. ઇદાનિ તં વિભજન્તો કતમે ચ થપતિ અકુસલસીલાતિઆદિમાહ. તત્થ સરાગન્તિ અટ્ઠવિધં લોભસહગતચિત્તં. સદોસન્તિ પટિઘસમ્પયુત્તચિત્તદ્વયં. સમોહન્તિ વિચિકિચ્છુદ્ધચ્ચસહગતચિત્તદ્વયમ્પિ વટ્ટતિ, સબ્બાકુસલચિત્તાનિપિ. મોહો સબ્બાકુસલે ઉપ્પજ્જતીતિ હિ વુત્તં. ઇતોસમુટ્ઠાનાતિ ઇતો સરાગાદિચિત્તતો સમુટ્ઠાનં ઉપ્પત્તિ એતેસન્તિ ઇતોસમુટ્ઠાના.

કુહિન્તિ કતરં ઠાનં પાપુણિત્વા અપરિસેસા નિરુજ્ઝન્તિ. એત્થેતેતિ સોતાપત્તિફલે ભુમ્મં. પાતિમોક્ખસંવરસીલઞ્હિ સોતાપત્તિફલે પરિપુણ્ણં હોતિ, તં ઠાનં પત્વા અકુસલસીલં અસેસં નિરુજ્ઝતિ. અકુસલસીલન્તિ ચ દુસ્સીલસ્સેતં અધિવચનન્તિ વેદિતબ્બં.

અકુસલાનં સીલાનં નિરોધાય પટિપન્નોતિ એત્થ યાવ સોતાપત્તિમગ્ગા નિરોધાય પટિપન્નો નામ હોતિ, ફલપત્તે પન તે નિરોધિતા નામ હોન્તિ.

૨૬૫. વીતરાગન્તિઆદીહિ અટ્ઠવિધં કામાવચરકુસલચિત્તમેવ વુત્તં. એતેન હિ કુસલસીલં સમુટ્ઠાતિ.

સીલવા હોતીતિ સીલસમ્પન્નો હોતિ ગુણસમ્પન્નો ચ. નો ચ સીલમયોતિ અલમેત્તાવતા, નત્થિ ઇતો કિઞ્ચિ ઉત્તરિ કરણીયન્તિ એવં સીલમયો ન હોતિ. યત્થસ્સ તેતિ અરહત્તફલે ભુમ્મં. અરહત્તફલઞ્હિ પત્વા અકુસલસીલં અસેસં નિરુજ્ઝતિ.

નિરોધાય પટિપન્નોતિ એત્થ યાવ અરહત્તમગ્ગા નિરોધાય પટિપન્નો નામ હોતિ, ફલપત્તે પન તે નિરોધિતા નામ હોન્તિ.

૨૬૬. કામસઞ્ઞાદીસુ કામસઞ્ઞા અટ્ઠલોભસહગતચિત્તસહજાતા, ઇતરા દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તદ્વયેન સહજાતા.

પઠમં ઝાનન્તિ અનાગામિફલપઠમજ્ઝાનં. એત્થેતેતિ અનાગામિફલે ભુમ્મં. અનાગામિફલઞ્હિ પત્વા અકુસલસઙ્કપ્પા અપરિસેસા નિરુજ્ઝન્તિ.

નિરોધાય પટિપન્નોતિ એત્થ યાવ અનાગામિમગ્ગા નિરોધાય પટિપન્નો નામ હોતિ, ફલપત્તે પન તે નિરોધિતા નામ હોન્તિ. નેક્ખમ્મસઞ્ઞાદયો હિ તિસ્સોપિ અટ્ઠકામાવચરકુસલસહજાતસઞ્ઞાવ.

૨૬૭. એત્થેતેતિ અરહત્તફલે ભુમ્મં. દુતિયજ્ઝાનિકં અરહત્તફલઞ્હિ પાપુણિત્વા કુસલસઙ્કપ્પા અપરિસેસા નિરુજ્ઝન્તિ. નિરોધાય પટિપન્નોતિ એત્થ યાવ અરહત્તમગ્ગા નિરોધાય પટિપન્નો નામ હોતિ, ફલપત્તે પન તે નિરોધિતા નામ હોન્તિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

સમણમુણ્ડિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.