૩. સેખસુત્તવણ્ણના

૨૨. એવં મે સુતન્તિ સેખસુત્તં. તત્થ નવં સન્થાગારન્તિ અધુના કારિતં સન્થાગારં, એકા મહાસાલાતિ અત્થો. ઉય્યોગકાલાદીસુ હિ રાજાનો તત્થ ઠત્વા ‘‘એત્તકા પુરતો ગચ્છન્તુ, એત્તકા પચ્છા, એત્તકા ઉભોહિ પસ્સેહિ, એત્તકા હત્થીસુ અભિરુહન્તુ, એત્તકા અસ્સેસુ, એત્તકા રથેસુ તિટ્ઠન્તૂ’’તિ એવં સન્થં કરોન્તિ, મરિયાદં બન્ધન્તિ, તસ્મા તં ઠાનં સન્થાગારન્તિ વુચ્ચતિ. ઉય્યોગટ્ઠાનતો ચ આગન્ત્વા યાવ ગેહેસુ અલ્લગોમયપરિભણ્ડાદીનિ કરોન્તિ, તાવ દ્વે તીણિ દિવસાનિ તે રાજાનો તત્થ સન્થમ્ભન્તીતિપિ સન્થાગારં. તેસં રાજૂનં સહ અત્થાનુસાસનં અગારન્તિપિ સન્થાગારં ગણરાજાનો હિ તે, તસ્મા ઉપ્પન્નકિચ્ચં એકસ્સ વસેન ન છિજ્જતિ, સબ્બેસં છન્દો લદ્ધું વટ્ટતિ, તસ્મા સબ્બે તત્થ સન્નિપતિત્વા અનુસાસન્તિ. તેન વુત્તં ‘‘સહ અત્થાનુસાસનં અગારન્તિપિ સન્થાગાર’’ન્તિ. યસ્મા પનેતે તત્થ સન્નિપતિત્વા ‘‘ઇમસ્મિં કાલે કસિતું વટ્ટતિ, ઇમસ્મિં કાલે વપિતુ’’ન્તિ એવમાદિના નયેન ઘરાવાસકિચ્ચાનિ સમ્મન્તયન્તિ, તસ્મા છિદ્દાવછિદ્દં ઘરાવાસં તત્થ સન્થરન્તીતિપિ સન્થાગારં. અચિરકારિતં હોતીતિ કટ્ઠકમ્મ-સિલાકમ્મ-ચિત્તકમ્માદિવસેન સુસજ્જિતં દેવવિમાનં વિય અધુના નિટ્ઠાપિતં. સમણેન વાતિ એત્થ યસ્મા ઘરવત્થુપરિગ્ગહકાલેયેવ દેવતા અત્તનો વસનટ્ઠાનં ગણ્હન્તિ, તસ્મા ‘‘દેવેન વા’’તિ અવત્વા ‘‘સમણેન વા બ્રાહ્મણેન વા કેનચિ વા મનુસ્સભૂતેના’’તિ વુત્તં.

યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસૂતિ સન્થાગારં નિટ્ઠિતન્તિ સુત્વા ‘‘ગચ્છામ, નં પસ્સિસ્સામા’’તિ ગન્ત્વા દ્વારકોટ્ઠકતો પટ્ઠાય સબ્બં ઓલોકેત્વા ‘‘ઇદં સન્થાગારં દેવવિમાનસદિસં અતિવિય મનોરમં સસ્સિરિકં કેન પઠમં પરિભુત્તં અમ્હાકં દીઘરત્તં હિતાય સુખાય અસ્સા’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘અમ્હાકં ઞાતિસેટ્ઠસ્સ પઠમં દિય્યમાનેપિ સત્થુનોવ અનુચ્છવિકં, દક્ખિણેય્યવસેન દિય્યમાનેપિ સત્થુનોવ અનુચ્છવિકં, તસ્મા પઠમં સત્થારં પરિભુઞ્જાપેસ્સામ, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ આગમનં કરિસ્સામ, ભિક્ખુસઙ્ઘે આગતે તેપિટકં બુદ્ધવચનં આગતમેવ ભવિસ્સતિ, સત્થારં તિયામરત્તિં અમ્હાકં ધમ્મકથં કથાપેસ્સામ, ઇતિ તીહિ રતનેહિ પરિભુત્તં મયં પચ્છા પરિભુઞ્જિસ્સામ, એવં નો દીઘરત્તં હિતાય સુખાય ભવિસ્સતી’’તિ સન્નિટ્ઠાનં કત્વા ઉપસઙ્કમિંસુ.

યેન સન્થાગારં તેનુપસઙ્કમિંસૂતિ તં દિવસં કિર સન્થાગારં કિઞ્ચાપિ રાજકુલાનં દસ્સનત્થાય દેવવિમાનં વિય સુસજ્જિતં હોતિ સુપટિજગ્ગિતં, બુદ્ધારહં પન કત્વા અપ્પઞ્ઞત્તં. બુદ્ધા હિ નામ અરઞ્ઞજ્ઝાસયા અરઞ્ઞારામા અન્તોગામે વસેય્યું વા નો વા, તસ્મા ભગવતો મનં જાનિત્વાવ પઞ્ઞાપેસ્સામાતિ ચિન્તેત્વા તે ભગવન્તં ઉપસઙ્કમિંસુ. ઇદાનિ પન મનં લભિત્વા પઞ્ઞાપેતુકામા યેન સન્થાગારં તેનુપસઙ્કમિંસુ.

સબ્બસન્થરિં સન્થાગારં સન્થરિત્વાતિ યથા સબ્બમેવ સન્થતં હોતિ, એવં તં સન્થરાપેત્વા. સબ્બપઠમં તાવ ‘‘ગોમયં નામ સબ્બમઙ્ગલેસુ વટ્ટતી’’તિ સુધાપરિકમ્મકતમ્પિ ભૂમિં અલ્લગોમયેન ઓપુઞ્છાપેત્વા પરિસુક્ખભાવં ઞત્વા યથા અક્કન્તટ્ઠાને પદં ન પઞ્ઞાયતિ, એવં ચતુજ્જાતિયગન્ધેહિ લિમ્પાપેત્વા ઉપરિ નાનાવણ્ણે કટસારકે સન્થરિત્વા તેસં ઉપરિ મહાપિટ્ઠિકકોજવકે આદિં કત્વા હત્થત્થરક-અસ્સત્થરક-સીહત્થરક-બ્યગ્ઘત્થરક-ચન્દત્થરક-સૂરિયત્થરક-ચિત્તત્થરકાદીહિ નાનાવણ્ણેહિ અત્થરણેહિ સન્થરિતબ્બકયુત્તં સબ્બોકાસં સન્થરાપેસું. તેન વુત્તં ‘‘સબ્બસન્થરિં સન્થાગારં સન્થરિત્વા’’તિ.

આસનાનિ પઞ્ઞાપેત્વાતિ મજ્ઝટ્ઠાને તાવ મઙ્ગલત્થમ્ભં નિસ્સાય મહારહં બુદ્ધાસનં પઞ્ઞાપેત્વા તત્થ યં યં મુદુકઞ્ચ મનોરમઞ્ચ પચ્ચત્થરણં, તં તં પચ્ચત્થરિત્વા ભગવતો લોહિતકં મનુઞ્ઞદસ્સનં ઉપધાનં ઉપદહિત્વા ઉપરિ સુવણ્ણરજતતારકવિચિત્તં વિતાનં બન્ધિત્વા ગન્ધદામપુપ્ફદામપત્તદામાદીહિ પચ્ચત્થરણેહિ અલઙ્કરિત્વા સમન્તા દ્વાદસહત્થટ્ઠાને પુપ્ફજાલં કરિત્વા તિંસહત્થમત્તં ઠાનં પટસાણિયા પરિક્ખિપાપેત્વા પચ્છિમભિત્તિં નિસ્સાય ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પલ્લઙ્કપીઠ-અપસ્સયપીઠ-મુણ્ડપીઠાનિ પઞ્ઞાપેત્વા ઉપરિ સેતપચ્ચત્થરણેહિ પચ્ચત્થરાપેત્વા પાચીનભિત્તિં નિસ્સાય અત્તનો અત્તનો મહાપિટ્ઠિકકોજવકે પઞ્ઞાપેત્વા હંસલોમાદિપૂરિતાનિ ઉપધાનાનિ ઠપાપેસું ‘‘એવં અકિલમમાના સબ્બરત્તિં ધમ્મં સુણિસ્સામા’’તિ. ઇદં સન્ધાય વુત્તં ‘‘આસનાનિ પઞ્ઞાપેત્વા’’તિ.

ઉદકમણિકન્તિ મહાકુચ્છિકં ઉદકચાટિં. ઉપટ્ઠપેત્વાતિ એવં ભગવા ચ ભિક્ખુસઙ્ઘો ચ યથારુચિયા હત્થે વા ધોવિસ્સન્તિ પાદે વા, મુખં વા વિક્ખાલેસ્સન્તીતિ તેસુ તેસુ ઠાનેસુ મણિવણ્ણસ્સ ઉદકસ્સ પૂરાપેત્વા વાસત્થાય નાનાપુપ્ફાનિ ચેવ ઉદકવાસચુણ્ણાનિ ચ પક્ખિપિત્વા કદલિપણ્ણેહિ પિદહિત્વા પતિટ્ઠાપેસું. ઇદં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ઉપટ્ઠપેત્વા’’તિ.

તેલપ્પદીપં આરોપેત્વાતિ રજતસુવણ્ણાદિમયદણ્ડાસુ દીપિકાસુ યોનકરૂપકિરાતરૂપકાદીનં હત્થે ઠપિતસુવણ્ણરજતાદિમયકપલ્લકાદીસુ ચ તેલપ્પદીપં જલયિત્વાતિ અત્થો. યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસૂતિ એત્થ પન તે સક્યરાજાનો ન કેવલં સન્થાગારમેવ, અથ ખો યોજનાવટ્ટે કપિલવત્થુસ્મિં નગરવીથિયોપિ સમ્મજ્જાપેત્વા ધજે ઉસ્સાપેત્વા ગેહદ્વારેસુ પુણ્ણઘટે ચ કદલિયો ચ ઠપાપેત્વા સકલનગરં દીપમાલાદીહિ વિપ્પકિણ્ણતારકં વિય કત્વા ‘‘ખીરપાયકે દારકે ખીરં પાયેથ, દહરે કુમારે લહું લહું ભોજેત્વા સયાપેથ, ઉચ્ચાસદ્દં મા કરિત્થ, અજ્જ એકરત્તિં સત્થા અન્તોગામે વસિસ્સતિ, બુદ્ધા નામ અપ્પસદ્દકામા હોન્તી’’તિ ભેરિં ચરાપેત્વા સયં દણ્ડદીપિકા આદાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ.

અથ ખો ભગવા નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેન યેન નવં સન્થાગારં તેનુપસઙ્કમીતિ. ‘‘યસ્સ દાનિ, ભન્તે, ભગવા કાલં મઞ્ઞતી’’તિ એવં કિર કાલે આરોચિતે ભગવા લાખારસેન તિન્તરત્તકોવિળારપુપ્ફવણ્ણં રત્તદુપટ્ટં કત્તરિયા પદુમં કન્તન્તો વિય સંવિધાય તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેન્તો નિવાસેત્વા સુવણ્ણપામઙ્ગેન પદુમકલાપં પરિક્ખિપન્તો વિય વિજ્જુલ્લતાસસ્સિરિકં કાયબન્ધનં બન્ધિત્વા રત્તકમ્બલેન ગજકુમ્ભં પરિયોનદ્ધન્તો વિય રતનસતુબ્બેધે સુવણ્ણગ્ઘિકે પવાળજાલં ખિપમાનો વિય સુવણ્ણચેતિયે રત્તકમ્બલકઞ્ચુકં પટિમુઞ્ચન્તો વિય ગચ્છન્તં પુણ્ણચન્દં રત્તવણ્ણવલાહકેન પટિચ્છાદયમાનો વિય કઞ્ચનપબ્બતમત્થકે સુપક્કલાખારસં પરિસિઞ્ચન્તો વિય ચિત્તકૂટપબ્બતમત્થકં વિજ્જુલ્લતાય પરિક્ખિપન્તો વિય ચ સચક્કવાળસિનેરુયુગન્ધરં મહાપથવિં ચાલેત્વા ગહિતં નિગ્રોધપલ્લવસમાનવણ્ણં રત્તવરપંસુકૂલં પારુપિત્વા ગન્ધકુટિદ્વારતો નિક્ખમિ કઞ્ચનગુહતો સીહો વિય ઉદયપબ્બતકૂટતો પુણ્ણચન્દો વિય ચ. નિક્ખમિત્વા પન ગન્ધકુટિપમુખે અટ્ઠાસિ.

અથસ્સ કાયતો મેઘમુખેહિ વિજ્જુકલાપા વિય રસ્મિયો નિક્ખમિત્વા સુવણ્ણરસધારાપરિસેકમઞ્જરિપત્તપુપ્ફફલવિટપે વિય આરામરુક્ખે કરિંસુ. તાવદેવ ચ અત્તનો અત્તનો પત્તચીવરમાદાય મહાભિક્ખુસઙ્ઘો ભગવન્તં પરિવારેસિ. તે પન પરિવારેત્વા ઠિતા ભિક્ખૂ એવરૂપા અહેસું અપ્પિચ્છા સન્તુટ્ઠા પવિવિત્તા અસંસટ્ઠા આરદ્ધવીરિયા વત્તારો વચનક્ખમા ચોદકા પાપગરહી સીલસમ્પન્ના સમાધિસમ્પન્ના પઞ્ઞાવિમુત્તિવિમુત્તિઞાણદસ્સનસમ્પન્નાતિ. તેહિ પરિવારિતો ભગવા રત્તકમ્બલપરિક્ખિત્તો વિય સુવણ્ણક્ખન્ધો રત્તપદુમસણ્ડમજ્ઝગતા વિય સુવણ્ણનાવા પવાળવેદિકાપરિક્ખિત્તો વિય સુવણ્ણપાસાદો વિરોચિત્થ. સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાનાદયો મહાથેરાપિ નં મેઘવણ્ણં પંસુકૂલં પારુપિત્વા મણિવમ્મવમ્મિકા વિય મહાનાગા પરિવારયિંસુ વન્તરાગા ભિન્નકિલેસા વિજટિતજટા છિન્નબન્ધના કુલે વા ગણે વા અલગ્ગા.

ઇતિ ભગવા સયં વીતરાગો વીતરાગેહિ, વીતદોસો વીતદોસેહિ, વીતમોહો વીતમોહેહિ, નિત્તણ્હો નિત્તણ્હેહિ, નિક્કિલેસો નિક્કિલેસેહિ, સયં બુદ્ધો બહુસ્સુતબુદ્ધેહિ પરિવારિતો, પત્તપરિવારિતં વિય કેસરં, કેસરપરિવારિતા વિય કણ્ણિકા, અટ્ઠનાગસહસ્સપરિવારિતો વિય છદ્દન્તો નાગરાજા, નવુતિહંસસહસ્સપરિવારિતો વિય ધતરટ્ઠો હંસરાજા, સેનઙ્ગપરિવારિતો વિય ચક્કવત્તિ, મરુગણપરિવારિતો વિય સક્કો દેવરાજા, બ્રહ્મગણપરિવારિતો વિય હારિતમહાબ્રહ્મા, તારાગણપરિવારિતો વિય પુણ્ણચન્દો, અસમેન બુદ્ધવેસેન અપરિમાણેન બુદ્ધવિલાસેન કપિલવત્થુગમનમગ્ગં પટિપજ્જિ.

અથસ્સ પુરત્થિમકાયતો સુવણ્ણવણ્ણા રસ્મી ઉટ્ઠહિત્વા અસીતિહત્થટ્ઠાનં અગ્ગહેસિ. પચ્છિમકાયતો દક્ખિણહત્થતો, વામહત્થતો સુવણ્ણવણ્ણા રસ્મી ઉટ્ઠહિત્વા અસીતિહત્થટ્ઠાનં અગ્ગહેસિ. ઉપરિ કેસન્તતો પટ્ઠાય સબ્બકેસાવત્તેહિ મોરગીવવણ્ણા રસ્મી ઉટ્ઠહિત્વા ગગનતલે અસીતિહત્થટ્ઠાનં અગ્ગહેસિ. હેટ્ઠા પાદતલેહિ પવાળવણ્ણા રસ્મી ઉટ્ઠહિત્વા ઘનપથવિયં અસીતિહત્થટ્ઠાનં અગ્ગહેસિ. એવં સમન્તા અસીતિહત્થમત્તં ઠાનં છબ્બણ્ણા બુદ્ધરસ્મિયો વિજ્જોતમાના વિપ્ફન્દમાના કઞ્ચનદણ્ડદીપિકાહિ નિચ્છરિત્વા આકાસં પક્ખન્દજાલા વિય ચાતુદ્દીપિકમહામેઘતો નિક્ખન્તવિજ્જુલ્લતા વિય વિધાવિંસુ. સબ્બદિસાભાગા સુવણ્ણચમ્પકપુપ્ફેહિ વિકિરિયમાના વિય, સુવણ્ણઘટા નિક્ખન્તસુવણ્ણરસધારાહિ સિઞ્ચમાના વિય, પસારિતસુવણ્ણપટપરિક્ખિત્તા વિય, વેરમ્ભવાતસમુટ્ઠિતકિંસુકકણિકારપુપ્ફચુણ્ણસમોકિણ્ણા વિય વિપ્પકિરિંસુ.

ભગવતોપિ અસીતિઅનુબ્યઞ્જનબ્યામપ્પભાદ્વત્તિંસવરલક્ખણસમુજ્જલં સરીરં સમુગ્ગતતારકં વિય ગગનતલં, વિકસિતમિવ પદુમવનં, સબ્બપાલિફુલ્લો વિય યોજનસતિકો પારિચ્છત્તકો, પટિપાટિયા ઠપિતાનં દ્વત્તિંસૂચન્દાનં દ્વત્તિંસસૂરિયાનં દ્વત્તિંસચક્કવત્તીનં દ્વત્તિંસદેવરાજાનં દ્વત્તિંસમહાબ્રહ્માનં સિરિયા સિરિં અભિભવમાનં વિય વિરોચિત્થ, યથા તં દસહિ પારમીહિ દસહિ ઉપપારમીહિ દસહિ પરમત્થપારમીહિ સુપૂરિતાહિ સમતિંસપારમિતાહિ અલઙ્કતં. કપ્પસતસહસાધિકાનિ ચત્તારિ અસઙ્ખ્યેય્યાનિ દિન્નદાનં રક્ખિતસીલં કતકલ્યાણકમ્મં એકસ્મિં અત્તભાવે ઓસરિત્વા વિપાકં દાતું ઠાનં અલભમાનં સમ્બાધપત્તં વિય અહોસિ. નાવાસહસ્સભણ્ડં એકનાવં આરોપનકાલો વિય, સકટસહસ્સભણ્ડં એકસકટં આરોપનકાલો વિય, પઞ્ચવીસતિયા નદીનં ઓઘસ્સ સમ્ભિજ્જ મુખદ્વારે એકતો રાસીભૂતકાલો વિય ચ અહોસિ.

ઇમાય બુદ્ધસિરિયા ઓભાસમાનસ્સાપિ ચ ભગવતો પુરતો અનેકાનિ દણ્ડદીપિકસહસ્સાનિ ઉક્ખિપિંસુ. તથા પચ્છતો. વામપસ્સે દક્ખિણપસ્સે. જાતિકુસુમચમ્પકવનમલ્લિકરત્તુપ્પલનીલુપ્પલમકુલસિન્દુવારપુપ્ફાનિ ચેવ નીલપીતાદિવણ્ણસુગન્ધગન્ધચુણ્ણાનિ ચ ચાતુદ્દીપિકમેઘવિસ્સટ્ઠોદકવુટ્ઠિયો વિય વિપ્પકિરિંસુ. પઞ્ચઙ્ગિકતૂરિયનિગ્ઘોસા ચેવ બુદ્ધધમ્મસઙ્ઘગુણપ્પટિસંયુત્તા થુતિઘોસા ચ સબ્બદિસા પૂરયિંસુ. દેવમનુસ્સનાગસુપણ્ણગન્ધબ્બયક્ખાદીનં અક્ખીનિ અમતપાનં વિય લભિંસુ. ઇમસ્મિં પન ઠાને ઠત્વા પદસહસ્સેન ગમનવણ્ણં વત્તું વટ્ટતિ. તત્રિદં મુખમત્તં –

‘‘એવં સબ્બઙ્ગસમ્પન્નો, કમ્પયન્તો વસુન્ધરં;

અહેઠયન્તો પાણાનિ, યાતિ લોકવિનાયકો.

દક્ખિણં પઠમં પાદં, ઉદ્ધરન્તો નરાસભો;

ગચ્છન્તો સિરિસમ્પન્નો, સોભતે દ્વિપદુત્તમો.

ગચ્છતો બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ, હેટ્ઠા પાદતલં મુદુ;

સમં સમ્ફુસતે ભૂમિં, રજસા નુપલિપ્પતિ.

નિન્નટ્ઠાનં ઉન્નમતિ, ગચ્છન્તે લોકનાયકે;

ઉન્નતઞ્ચ સમં હોતિ, પથવી ચ અચેતના.

પાસાણા સક્ખરા ચેવ, કથલા ખાણુકણ્ટકા;

સબ્બે મગ્ગા વિવજ્જન્તિ, ગચ્છન્તે લોકનાયકે.

નાતિદૂરે ઉદ્ધરતિ, નચ્ચાસન્ને ચ નિક્ખિપં;

અઘટ્ટયન્તો નિય્યાતિ, ઉભો જાણૂ ચ ગોપ્ફકે.

નાતિસીઘં પક્કમતિ, સમ્પન્નચરણો મુનિ;

ન ચાતિસણિકં યાતિ, ગચ્છમાનો સમાહિતો.

ઉદ્ધં અધો ચ તિરિયં, દિસઞ્ચ વિદિસં તથા;

ન પેક્ખમાનો સો યાતિ, યુગમત્તમ્હિ પેક્ખતિ.

નાગવિક્કન્તચારો સો, ગમને સોભતે જિનો;

ચારું ગચ્છતિ લોકગ્ગો, હાસયન્તો સદેવકે.

ઉળુરાજાવ સોભન્તો, ચતુચારીવ કેસરી;

તોસયન્તો બહૂ સત્તે, પુરં સેટ્ઠં ઉપાગમી’’તિ.

વણ્ણકાલો નામ કિરેસ, એવંવિધેસુ કાલેસુ બુદ્ધસ્સ સરીરવણ્ણે વા ગુણવણ્ણે વા ધમ્મકથિકસ્સ થામોયેવ પમાણં ચુણ્ણિયપદેહિ વા ગાથાબન્ધેન વા યત્તકં સક્કોતિ, તત્તકં વત્તબ્બં. દુક્કથિતન્તિ ન વત્તબ્બં. અપ્પમાણવણ્ણા હિ બુદ્ધા, તેસં બુદ્ધાપિ અનવસેસતો વણ્ણં વત્તું અસમત્થા, પગેવ ઇતરા પજાતિ. ઇમિના સિરિવિલાસેન અલઙ્કતપ્પટિયત્તં સક્યરાજપુરં પવિસિત્વા ભગવા પસન્નચિત્તેન જનેન ગન્ધધૂમવાસચુણ્ણાદીહિ પૂજયમાનો સન્થાગારં પાવિસિ. તેન વુત્તં – ‘‘અથ ખો ભગવા નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેન યેન એવં સન્થાગારં તેનુપસઙ્કમી’’તિ.

ભગવન્તંયેવ પુરક્ખત્વાતિ ભગવન્તં પુરતો કત્વા. તત્થ ભગવા ભિક્ખૂનઞ્ચેવ ઉપાસકાનઞ્ચ મજ્ઝે નિસિન્નો ગન્ધોદકેન ન્હાપેત્વા દુકૂલચુમ્બટકેન વોદકં કત્વા જાતિહિઙ્ગુલકેન મજ્જિત્વા રત્તકમ્બલપલિવેઠિતે પીઠે ઠપિતરત્તસુવણ્ણઘનપટિમા વિય અતિવિરોચિત્થ. અયં પનેત્થ પોરાણાનં વણ્ણભણનમગ્ગો –

‘‘ગન્ત્વાન મણ્ડલમાળં, નાગવિક્કન્તચરણો;

ઓભાસયન્તો લોકગ્ગો, નિસીદિ વરમાસને.

તસ્મિં નિસિન્નો નરદમ્મસારથિ,

દેવાતિદેવો સતપુઞ્ઞલક્ખણો;

બુદ્ધાસને મજ્ઝગતો વિરોચતિ,

સુવણ્ણનેક્ખં વિય પણ્ડુકમ્બલે.

નેક્ખં જમ્બોનદસ્સેવ, નિક્ખિત્તં પણ્ડુકમ્બલે;

વિરોચતિ વીતમલો, મણિવેરોચનો યથા.

મહાસાલોવ સમ્ફુલ્લો, નેરુરાજાવલઙ્કતો;

સુવણ્ણયૂપસઙ્કાસો, પદુમો કોકનદો યથા.

જલન્તો દીપરુક્ખોવ, પબ્બતગ્ગે યથા સિખી;

દેવાનં પારિચ્છત્તોવ, સબ્બફુલ્લો વિરોચથા’’તિ.

કાપિલવત્થવે સક્યે બહુદેવ રત્તિં ધમ્મિયા કથાયાતિ એત્થ ધમ્મી કથા નામ સન્થાગારઅનુમોદનપ્પટિસંયુત્તા પકિણ્ણકકથા વેદિતબ્બા. તદા હિ ભગવા આકાસગઙ્ગં ઓતારેન્તો વિય પથવોજં આકડ્ઢન્તો વિય મહાજમ્બું ખન્ધે ગહેત્વા ચાલેન્તો વિય યોજનિકં મધુભણ્ડં ચક્કયન્તેન પીળેત્વા મધુપાનં પાયમાનો વિય કાપિલવત્થવાનં સક્યાનં હિતસુખાવહં પકિણ્ણકકથં કથેસિ. ‘‘આવાસદાનં નામેતં મહારાજ મહન્તં, તુમ્હાકં આવાસો મયા પરિભુત્તો ભિક્ખુસઙ્ઘેન પરિભુત્તો મયા ચ ભિક્ખુસઙ્ઘેન ચ પરિભુત્તો પન ધમ્મરતનેન પરિભુત્તો યેવાતિ તીહિ રતનેહિ પરિભુત્તો નામ હોતિ. આવાસદાનસ્મિઞ્હિ દિન્ને સબ્બદાનં દિન્નમેવ હોતિ. ભૂમટ્ઠકપણ્ણસાલાય વા સાખામણ્ડપસ્સ વાપિ આનિસંસો નામ પરિચ્છિન્દિતું ન સક્કા’’તિ નાનાનયવિચિત્તં બહું ધમ્મકથં કથેત્વા –

‘‘સીતં ઉણ્હં પટિહન્તિ, તતો વાળમિગાનિ ચ;

સરીસપે ચ મકસે, સિસિરે ચાપિ વુટ્ઠિયો.

તતો વાતાતપો ઘોરો, સઞ્જાતો પટિહઞ્ઞતિ;

લેણત્થઞ્ચ સુખત્થઞ્ચ, ઝાયિતુઞ્ચ વિપસ્સિતું.

વિહારદાનં સઙ્ઘસ્સ, અગ્ગં બુદ્ધેન વણ્ણિતં;

તસ્મા હિ પણ્ડિતો પોસો, સમ્પસ્સં અત્થમત્તનો.

વિહારે કારયે રમ્મે, વાસયેત્થ બહુસ્સુતે;

તેસં અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ, વત્થસેનાસનાનિ ચ.

દદેય્ય ઉજુભૂતેસુ, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

તે તસ્સ ધમ્મં દેસેન્તિ, સબ્બદુક્ખાપનૂદનં;

યં સો ધમ્મં ઇધઞ્ઞાય, પરિનિબ્બાતિ અનાસવો’’તિ. (ચૂળવ. ૨૯૫) –

એવં અયમ્પિ આવાસે આનિસંસો, અયમ્પિ આનિસંસોતિ બહુદેવરત્તિં અતિરેકતરં દિયડ્ઢયામં આવાસાનિસંસકથં કથેસિ. તત્થ ઇમા ગાથાવ સઙ્ગહં આરુળ્હા, પકિણ્ણકધમ્મદેસના પન સઙ્ગહં ન આરોહતિ. સન્દસ્સેસીતિઆદીનિ વુત્તત્થાનેવ.

આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસીતિ ધમ્મકથં કથાપેતુકામો જાનાપેસિ. અથ કસ્મા સારિપુત્તમહામોગ્ગલ્લાનમહાકસ્સપાદીસુ અસીતિમહાથેરેસુ વિજ્જમાનેસુ ભગવા આનન્દત્થેરસ્સ ભારમકાસીતિ. પરિસજ્ઝાસયવસેન. આયસ્મા હિ આનન્દો બહુસ્સુતાનં અગ્ગો, પહોસિ પરિમણ્ડલેહિ પદબ્યઞ્જનેહિ મધુરધમ્મકથં કથેતુન્તિ સાકિયમણ્ડલે પાકટો પઞ્ઞાતો. તસ્સ સક્યરાજૂહિ વિહારં ગન્ત્વાપિ ધમ્મકથા સુતપુબ્બા, ઓરોધા પન નેસં ન યથારુચિયા વિહારં ગન્તું લભન્તિ, તેસં એતદહોસિ – ‘‘અહો વત ભગવા અપ્પંયેવ ધમ્મકથં કથેત્વા અમ્હાકં ઞાતિસેટ્ઠસ્સ આનન્દસ્સ ભારં કરેય્યા’’તિ. તેસં અજ્ઝાસયવસેન ભગવા તસ્સેવ ભારમકાસિ.

સેખો પાટિપદોતિ પટિપન્નકો સેખસમણો. સો તુય્હં પટિભાતુ ઉપટ્ઠાતુ, તસ્સ પટિપદં દેસેહીતિ પટિપદાય પુગ્ગલં નિયમેત્વા દસ્સેતિ. કસ્મા પન ભગવા ઇમં પટિપદં નિયમેસિ? બહૂહિ કારણેહિ. ઇમે તાવ સક્યા મઙ્ગલસાલાય મઙ્ગલં પચ્ચાસીસન્તિ વડ્ઢિં ઇચ્છન્તિ, અયઞ્ચ સેખપટિપદા મય્હં સાસને મઙ્ગલપટિપદા વડ્ઢમાનકપટિપદાતિપિ ઇમં પટિપદં નિયમેસિ. તસ્સઞ્ચ પરિસતિ સેખાવ બહૂ નિસિન્ના, તે અત્તના પટિવિદ્ધટ્ઠાને કથીયમાને અકિલમન્તાવ સલ્લક્ખેસ્સન્તીતિપિ ઇમં પટિપદં નિયમેસિ. આયસ્મા ચ આનન્દો સેખપટિસમ્ભિદાપત્તોવ, સો અત્તના પટિવિદ્ધે પચ્ચક્ખટ્ઠાને કથેન્તો અકિલમન્તો વિઞ્ઞાપેતું સક્ખિસ્સતીતિપિ ઇમં પટિપદં નિયમેસિ. સેખપટિપદાય ચ તિસ્સોપિ સિક્ખા ઓસટા, તત્થ અધિસીલસિક્ખાય કથિતાય સકલં વિનયપિટકં કથિતમેવ હોતિ, અધિચિત્તસિક્ખાય કથિતાય સકલં સુત્તન્તપિટકં કથિતં હોતિ, અધિપઞ્ઞાસિક્ખાય કથિતાય સકલં અભિધમ્મપિટકં કથિતં હોતિ, આનન્દો ચ બહુસ્સુતો તિપિટકધરો, સો પહોતિ તીહિ પિટકેહિ તિસ્સો સિક્ખા કથેતું, એવં કથિતે સક્યાનં મઙ્ગલમેવ વડ્ઢિયેવ ભવિસ્સતીતિપિ ઇમં પટિપદં નિયમેસિ.

પિટ્ઠિ મે આગિલાયતીતિ કસ્મા આગિલાયતિ? ભગવતો હિ છબ્બસ્સાનિ પધાનં પદહન્તસ્સ મહન્તં કાયદુક્ખં અહોસિ, અથસ્સ અપરભાગે મહલ્લકકાલે પિટ્ઠિવાતો ઉપ્પજ્જિ. અકારણં વા એતં. પહોતિ હિ ભગવા ઉપ્પન્નં વેદનં વિક્ખમ્ભેત્વા એકમ્પિ દ્વેપિ સત્તાહે એકપલ્લઙ્કેન નિસીદિતું. સન્થાગારસાલં પન ચતૂહિ ઇરિયાપથેહિ પરિભુઞ્જિતુકામો અહોસિ, તત્થ પાદધોવનટ્ઠાનતો યાવ ધમ્માસના અગમાસિ, એત્તકે ઠાને ગમનં નિપ્ફન્નં. ધમ્માસનં પત્તો થોકં ઠત્વા નિસીદિ, એત્તકે ઠાનં. દિયડ્ઢયામં ધમ્માસને નિસીદિ, એત્તકે ઠાને નિસજ્જા નિપ્ફન્ના. ઇદાનિ દક્ખિણેન પસ્સેન થોકં નિપન્ને સયનં નિપ્ફજ્જિસ્સતીતિ એવં ચતૂહિ ઇરિયાપથેહિ પરિભુઞ્જિતુકામો અહોસિ. ઉપાદિન્નકસરીરઞ્ચ નામ ‘‘નો આગિલાયતી’’તિ ન વત્તબ્બં, તસ્મા ચિરં નિસજ્જાય સઞ્જાતં અપ્પકમ્પિ આગિલાયનં ગહેત્વા એવમાહ.

સઙ્ઘાટિં પઞ્ઞાપેત્વાતિ સન્થાગારસ્સ કિર એકપસ્સે તે રાજાનો પટ્ટસાણિં પરિક્ખિપાપેત્વા કપ્પિયમઞ્ચકં પઞ્ઞપેત્વા કપ્પિયપચ્ચત્થરણેન અત્થરિત્વા ઉપરિ સુવણ્ણ-તારક-ગન્ધમાલા-દામપટિમણ્ડિતં વિતાનં બન્ધિત્વા ગન્ધતેલપ્પદીપં આરોપયિંસુ ‘‘અપ્પેવ નામ સત્થા ધમ્માસનતો વુટ્ઠાય થોકં વિસ્સમન્તો ઇધ નિપજ્જેય્ય, એવં નો ઇમં સન્થાગારં ભગવતા ચતૂહિ ઇરિયાપથેહિ પરિભુત્તં દીઘરત્તં હિતાય સુખાય ભવિસ્સતી’’તિ. સત્થાપિ તદેવ સન્ધાય તત્થ સઙ્ઘાટિં પઞ્ઞપેત્વા નિપજ્જિ. ઉટ્ઠાનસઞ્ઞં મનસિ કરિત્વાતિ એત્તકં કાલં અતિક્કમિત્વા વુટ્ઠહિસ્સામીતિ વુટ્ઠાનસઞ્ઞં ચિત્તે ઠપેત્વા.

૨૩. મહાનામં સક્કં આમન્તેસીતિ સો કિર તસ્મિં કાલે તસ્સં પરિસતિ જેટ્ઠકો પામોક્ખો, તસ્મિં સઙ્ગહિતે સેસપરિસા સઙ્ગહિતાવ હોતીતિ થેરો તમેવ આમન્તેસિ. સીલસમ્પન્નોતિ સીલેન સમ્પન્નો, સમ્પન્નસીલો પરિપુણ્ણસીલોતિ અત્થો. સદ્ધમ્મેહીતિ સુન્દરધમ્મેહિ, સતં વા સપ્પુરિસાનં ધમ્મેહિ.

૨૪. કથઞ્ચ મહાનામાતિ ઇમિના એત્તકેન ઠાનેન સેખપટિપદાય માતિકં ઠપેત્વા પટિપાટિયા વિત્થારેતુકામો એવમાહ. તત્થ સીલસમ્પન્નોતિઆદીનિ ‘‘સમ્પન્નસીલા, ભિક્ખવે, વિહરથા’’તિ આકઙ્ખેય્યસુત્તાદીસુ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બાનિ.

૨૫. કાયદુચ્ચરિતેનાતિઆદીસુ ઉપયોગત્થે કરણવચનં, હિરિયિતબ્બાનિ કાયદુચ્ચરિતાદીનિ હિરિયતિ જિગુચ્છતીતિ અત્થો. ઓત્તપ્પનિદ્દેસે હેત્વત્થે કરણવચનં, કાયદુચ્ચરિતાદીહિ ઓત્તપ્પસ્સ હેતુભૂતેહિ ઓત્તપ્પતિ ભાયતીતિ અત્થો. આરદ્ધવીરિયોતિ પગ્ગહિતવીરિયો અનોસક્કિતમાનસો. પહાનાયાતિ પહાનત્થાય. ઉપસમ્પદાયાતિ પટિલાભત્થાય. થામવાતિ વીરિયથામેન સમન્નાગતો. દળ્હપરક્કમોતિ થિરપરક્કમો. અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસૂતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ અનોરોપિતધુરો અનોસક્કિતવીરિયો. પરમેનાતિ ઉત્તમેન. સતિનેપક્કેનાતિ સતિયા ચ નિપકભાવેન ચ. કસ્મા પન સતિભાજનિયે પઞ્ઞા આગતાતિ? સતિયા બલવભાવદીપનત્થં. પઞ્ઞાવિપ્પયુત્તા હિ સતિ દુબ્બલા હોતિ, સમ્પયુત્તા બલવતીતિ.

ચિરકતમ્પીતિ અત્તના વા પરેન વા કાયેન ચિરકતં ચેતિયઙ્ગણવત્તાદિ અસીતિ મહાવત્તપટિપત્તિપૂરણં. ચિરભાસિતમ્પીતિ અત્તના વા પરેન વા વાચાય ચિરભાસિતં સક્કચ્ચં ઉદ્દિસન-ઉદ્દિસાપન-ધમ્મોસારણ-ધમ્મદેસના-ઉપનિસિન્નકથા-અનુમોદનિયાદિવસેન પવત્તિતં વચીકમ્મં. સરિતા અનુસ્સરિતાતિ તસ્મિં કાયેન ચિરકતે ‘‘કાયો નામ કાયવિઞ્ઞત્તિ, ચિરભાસિતે વાચા નામ વચીવિઞ્ઞત્તિ. તદુભયમ્પિ રૂપં, તંસમુટ્ઠાપિકા ચિત્તચેતસિકા અરૂપં. ઇતિ ઇમે રૂપારૂપધમ્મા એવં ઉપ્પજ્જિત્વા એવં નિરુદ્ધા’’તિ સરતિ ચેવ અનુસ્સરતિ ચ, સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં સમુટ્ઠાપેતીતિ અત્થો. બોજ્ઝઙ્ગસમુટ્ઠાપિકા હિ સતિ ઇધ અધિપ્પેતા. તાય સતિયા એસ સકિમ્પિ સરણેન સરિતા, પુનપ્પુનં સરણેન અનુસ્સરિતાતિ વેદિતબ્બા.

ઉદયત્થગામિનિયાતિ પઞ્ચન્નં ખન્ધાનં ઉદયવયગામિનિયા ઉદયઞ્ચ વયઞ્ચ પટિવિજ્ઝિતું સમત્થાય. અરિયાયાતિ વિક્ખમ્ભનવસેન ચ સમુચ્છેદવસેન ચ કિલેસેહિ આરકા ઠિતાય પરિસુદ્ધાય. પઞ્ઞાય સમન્નાગતોતિ વિપસ્સનાપઞ્ઞાય ચેવ મગ્ગપઞ્ઞાય ચ સમઙ્ગીભૂતો. નિબ્બેધિકાયાતિ સાયેવ નિબ્બિજ્ઝનતો નિબ્બેધિકાતિ વુચ્ચતિ, તાય સમન્નાગતોતિ અત્થો. તત્થ મગ્ગપઞ્ઞાય સમુચ્છેદવસેન અનિબ્બિદ્ધપુબ્બં અપદાલિતપુબ્બં લોભક્ખન્ધં દોસક્ખન્ધં મોહક્ખન્ધં નિબ્બિજ્ઝતિ પદાલેતીતિ નિબ્બેધિકા. વિપસ્સનાપઞ્ઞાય તદઙ્ગવસેન નિબ્બેધિકાય મગ્ગપઞ્ઞાય પટિલાભસંવત્તનતો ચાતિ વિપસ્સના ‘‘નિબ્બેધિકા’’તિ વત્તું વટ્ટતિ. સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયાતિ ઇધાપિ મગ્ગપઞ્ઞા ‘‘સમ્મા હેતુના નયેન વટ્ટદુક્ખં ખેપયમાના ગચ્છતીતિ સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિની નામ. વિપસ્સના તદઙ્ગવસેન વટ્ટદુક્ખઞ્ચ કિલેસદુક્ખઞ્ચ ખેપયમાના ગચ્છતીતિ દુક્ખક્ખયગામિની. દુક્ખક્ખયગામિનિયા વા મગ્ગપઞ્ઞાય પટિલાભસંવત્તનતો એસા દુક્ખક્ખયગામિની’’તિ વેદિતબ્બા.

૨૬. અભિચેતસિકાનન્તિ અભિચિત્તં સેટ્ઠચિત્તં સિતાનં નિસ્સિતાનં. દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનન્તિ અપ્પિતપ્પિતક્ખણે સુખપટિલાભહેતૂનં. નિકામલાભીતિ ઇચ્છિતિચ્છિતક્ખણે સમાપજ્જિતા. અકિચ્છલાભીતિ નિદુક્ખલાભી. અકસિરલાભીતિ વિપુલલાભી. પગુણભાવેન એકો ઇચ્છિતિચ્છિતક્ખણે સમાપજ્જિતું સક્કોતિ, સમાધિપારિપન્થિકધમ્મે પન અકિલમન્તો વિક્ખમ્ભેતું ન સક્કોતિ, સો અત્તનો અનિચ્છાય ખિપ્પમેવ વુટ્ઠાતિ, યથાપરિચ્છેદવસેન સમાપત્તિં ઠપેતું ન સક્કોતિ અયં કિચ્છલાભી કસિરલાભી નામ. એકો ઇચ્છિતિચ્છિતક્ખણે ચ સમાપજ્જિતું સક્કોતિ, સમાધિપારિપન્થિકધમ્મે ચ અકિલમન્તો વિક્ખમ્ભેતિ, સો યથાપરિચ્છેદવસેનેવ વુટ્ઠાતું સક્કોતિ, અયં અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી નામ.

૨૭. અયં વુચ્ચતિ મહાનામ અરિયસાવકો સેખો પાટિપદોતિ મહાનામ અરિયસાવકો સેખો પાટિપદો વિપસ્સનાગબ્ભાય વડ્ઢમાનકપટિપદાય સમન્નાગતોતિ વુચ્ચતીતિ દસ્સેતિ. અપુચ્ચણ્ડતાયાતિ અપૂતિઅણ્ડતાય. ભબ્બો અભિનિબ્ભિદાયાતિ વિપસ્સનાદિઞાણપ્પભેદાય ભબ્બો. સમ્બોધાયાતિ અરિયમગ્ગાય. અનુત્તરસ્સ યોગક્ખેમસ્સાતિ અરહત્તં અનુત્તરો યોગક્ખેમો નામ, તદભિગમાય ભબ્બોતિ દસ્સેતિ. યા પનાયમેત્થ અત્થદીપનત્થં ઉપમા આહટા, સા ચેતોખિલસુત્તે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બા. કેવલઞ્હિ તત્થ ‘‘તસ્સા કુક્કુટિયા અણ્ડેસુ તિવિધકિરિયકરણં વિય હિ ઇમસ્સ ભિક્ખુનો ઉસ્સોળ્હિપન્નરસેહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતભાવો’’તિ યં એવં ઓપમ્મસંસન્દનં આગતં, તં ઇધ એવં સીલસમ્પન્નો હોતીતિઆદિવચનતો ‘‘તસ્સા કુક્કુટિયા અણ્ડેસુ તિવિધકિરિયકરણં વિય ઇમસ્સ ભિક્ખુનો સીલસમ્પન્નતાદીહિ પન્નરસેહિ ધમ્મેહિ સમઙ્ગિભાવો’’તિ. એવં યોજેત્વા વેદિતબ્બં. સેસં સબ્બત્થ વુત્તસદિસમેવ.

૨૮. ઇમંયેવ અનુત્તરં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિન્તિ ઇમં પઠમાદિજ્ઝાનેહિ અસદિસં ઉત્તમં ચતુત્થજ્ઝાનિકં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં. પઠમાભિનિબ્ભિદાતિ પઠમો ઞાણભેદો. દુતિયાદીસુપિ એસેવ નયો. કુક્કુટચ્છાપકો પન એકવારં માતુકુચ્છિતો એકવારં અણ્ડકોસતોતિ દ્વે વારે જાયતિ. અરિયસાવકો તીહિ વિજ્જાહિ તાયો વારે જાયતિ. પુબ્બેનિવાસચ્છાદકં તમં વિનોદેત્વા પુબ્બેનિવાસઞાણેન પઠમં જાયતિ, સત્તાનં ચુતિપટિસન્ધિચ્છાદકં તમં વિનોદેત્વા દિબ્બચક્ખુઞાણેન દુતિયં જાયતિ, ચતુસચ્ચપટિચ્છાદકં તમં વિનોદેત્વા આસવક્ખયઞાણેન તતિયં જાયતિ.

૨૯. ઇદમ્પિસ્સ હોતિ ચરણસ્મિન્તિ ઇદમ્પિ સીલં અસ્સ ભિક્ખુનો ચરણં નામ હોતીતિ અત્થો. ચરણં નામ બહુ અનેકવિધં, સીલાદયો પન્નરસધમ્મા, તત્થ ઇદમ્પિ એકં ચરણન્તિ અત્થો. પદત્થો પન ચરતિ તેન અગતપુબ્બં દિસં ગચ્છતીતિ ચરણં. એસ નયો સબ્બત્થ.

ઇદમ્પિસ્સ હોતિ વિજ્જાયાતિ ઇદં પુબ્બેનિવાસઞાણં તસ્સ વિજ્જા નામ હોતીતિ અત્થો. વિજ્જા નામ બહુ અનેકવિધા, વિપસ્સનઞાણાદીનિ અટ્ઠ ઞાણાનિ, તત્થ ઇદમ્પિ ઞાણં એકા વિજ્જાતિપિ અત્થો. પદત્થો પન વિનિવિજ્ઝિત્વા એતાય જાનાતીતિ વિજ્જા. એસ નયો સબ્બત્થ. વિજ્જાસમ્પન્નો ઇતિપીતિ તીહિ વિજ્જાહિ વિજ્જાસમ્પન્નો ઇતિપિ. ચરણસમ્પન્નો ઇતિપીતિ પઞ્ચદસહિ ધમ્મેહિ ચરણસમ્પન્નો ઇતિપિ. તદુભયેન પન વિજ્જાચરણસમ્પન્નો ઇતિપીતિ.

૩૦. સનઙ્કુમારેનાતિ પોરાણકકુમારેન, ચિરકાલતો પટ્ઠાય કુમારોતિ પઞ્ઞાતેન. સો કિર મનુસ્સપથે પઞ્ચચૂળકકુમારકકાલે ઝાનં નિબ્બત્તેત્વા અપરિહીનજ્ઝાનો બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તિ, તસ્સ સો અત્તભાવો પિયો અહોસિ મનાપો, તસ્મા તાદિસેનેવ અત્તભાવેન ચરતિ, તેન નં સનઙ્કુમારોતિ સઞ્જાનન્તિ. જનેતસ્મિન્તિ જનિતસ્મિં, પજાયાતિ અત્થો. યે ગોત્તપટિસારિનોતિ યે જનેતસ્મિં ગોત્તં પટિસરન્તિ ‘‘અહં ગોતમો, અહં કસ્સપો’’તિ, તેસુ લોકે ગોત્તપટિસારીસુ ખત્તિયો સેટ્ઠો. અનુમતા ભગવતાતિ મમ પઞ્હબ્યાકરણેન સદ્ધિં સંસન્દિત્વા દેસિતાતિ અમ્બટ્ઠસુત્તે બુદ્ધેન ભગવતા ‘‘અહમ્પિ, અમ્બટ્ઠ, એવં વદામિ –

‘ખત્તિયો સેટ્ઠો જનેતસ્મિં, યે ગોત્તપટિસારિનો;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નો, સો સેટ્ઠો દેવમાનુસે’તિ’’. (દી. નિ. ૧.૨૭૭) –

એવં ભાસન્તેન અનુઞ્ઞાતા અનુમોદિતા. સાધુ સાધુ આનન્દાતિ, ભગવા કિર આદિતો પટ્ઠાય નિદ્દં અનોક્કમન્તોવ ઇમં સુત્તં સુત્વા આનન્દેન સેખપટિપદાય કૂટં ગહિતન્તિ ઞત્વા ઉટ્ઠાય પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસિન્નો સાધુકારં અદાસિ. એત્તાવતા ચ પન ઇદં સુત્તં જિનભાસિતં નામ જાતં. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

સેખસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.