૫. ચૂળધમ્મસમાદાનસુત્તવણ્ણના

૪૬૮. એવં મે સુતન્તિ ચૂળધમ્મસમાદાનસુત્તં. તત્થ ધમ્મસમાદાનાનીતિ ધમ્મોતિ ગહિતગહણાનિ. પચ્ચુપ્પન્નસુખન્તિ પચ્ચુપ્પન્ને સુખં, આયૂહનક્ખણે સુખં સુકરં સુખેન સક્કા પૂરેતું. આયતિં દુક્ખવિપાકન્તિ અનાગતે વિપાકકાલે દુક્ખવિપાકં. ઇમિના ઉપાયેન સબ્બપદેસુ અત્થો વેદિતબ્બો.

૪૬૯. નત્થિ કામેસુ દોસોતિ વત્થુકામેસુપિ કિલેસકામેસુપિ દોસો નત્થિ. પાતબ્યતં આપજ્જન્તીતિ તે વત્થુકામેસુ કિલેસકામેન પાતબ્યતં પિવિતબ્બતં, યથારુચિ પરિભુઞ્જિતબ્બતં આપજ્જન્તીતિ અત્થો. મોળિબદ્ધાહીતિ મોળિં કત્વા બદ્ધકેસાહિ. પરિબ્બાજિકાહીતિ તાપસપરિબ્બાજિકાહિ. એવમાહંસૂતિ એવં વદન્તિ. પરિઞ્ઞં પઞ્ઞપેન્તીતિ પહાનં સમતિક્કમં પઞ્ઞપેન્તિ. માલુવાસિપાટિકાતિ દીઘસણ્ઠાનં માલુવાપક્કં. ફલેય્યાતિ આતપેન સુસ્સિત્વા ભિજ્જેય્ય. સાલમૂલેતિ સાલરુક્ખસ્સ સમીપે. સન્તાસં આપજ્જેય્યાતિ કસ્મા આપજ્જતિ? ભવનવિનાસભયા. રુક્ખમૂલે પતિતમાલુવાબીજતો હિ લતા ઉપ્પજ્જિત્વા રુક્ખં અભિરુહતિ. સા મહાપત્તા ચેવ હોતિ બહુપત્તા ચ, કોવિળારપત્તસદિસેહિ પત્તેહિ સમન્નાગતા. અથ તં રુક્ખં મૂલતો પટ્ઠાય વિનન્ધમાના સબ્બવિટપાનિ સઞ્છાદેત્વા મહન્તં ભારં જનેત્વા તિટ્ઠતિ. સા વાતે વા વાયન્તે દેવે વા વસ્સન્તે ઓઘનં જનેત્વા તસ્સ રુક્ખસ્સ સબ્બસાખાપસાખં ભઞ્જતિ, ભૂમિયં નિપાતેતિ. તતો તસ્મિં રુક્ખે પતિટ્ઠિતવિમાનં ભિજ્જતિ નસ્સતિ. ઇતિ સા ભવનવિનાસભયા સન્તાસં આપજ્જતિ.

આરામદેવતાતિ તત્થ તત્થ પુપ્ફારામફલારામેસુ અધિવત્થા દેવતા. વનદેવતાતિ અન્ધવનસુભગવનાદીસુ વનેસુ અધિવત્થા દેવતા. રુક્ખદેવતાતિ અભિલક્ખિતેસુ નળેરુપુચિમન્દાદીસુ રુક્ખેસુ અધિવત્થા દેવતા. ઓસધિતિણવનપ્પતીસૂતિ હરીતકીઆમલકીઆદીસુ ઓસધીસુ તાલનાળિકેરાદીસુ તિણેસુ વનજેટ્ઠકેસુ ચ વનપ્પતિરુક્ખેસુ અધિવત્થા દેવતા. વનકમ્મિકાતિ વને કસનલાયનદારુઆહરણગોરક્ખાદીસુ કેનચિદેવ કમ્મેન વા વિચરકમનુસ્સા. ઉદ્ધરેય્યુન્તિ ખાદેય્યું. વિલમ્બિનીતિ વાતેન પહતપહતટ્ઠાનેસુ કેળિં કરોન્તી વિય વિલમ્બન્તી. સુખો ઇમિસ્સાતિ એવરૂપાય માલુવાલતાય સમ્ફસ્સોપિ સુખો, દસ્સનમ્પિ સુખં. અયં મે દારકાનં આપાનમણ્ડલં ભવિસ્સતિ, કીળાભૂમિ ભવિસ્સતિ, દુતિયં મે વિમાનં પટિલદ્ધન્તિ લતાય દસ્સનેપિ સમ્ફસ્સેપિ સોમનસ્સજાતા એવમાહ.

વિટભિં કરેય્યાતિ સાખાનં ઉપરિ છત્તાકારેન તિટ્ઠેય્ય. ઓઘનં જનેય્યાતિ હેટ્ઠા ઘનં જનેય્ય. ઉપરિ આરુય્હ સકલં રુક્ખં પલિવેઠેત્વા પુન હેટ્ઠા ભસ્સમાના ભૂમિં ગણ્હેય્યાતિ અત્થો. પદાલેય્યાતિ એવં ઓઘનં કત્વા પુન તતો પટ્ઠાય યાવ મૂલા ઓતિણ્ણસાખાહિ અભિરુહમાના સબ્બસાખા પલિવેઠેન્તી મત્થકં પત્વા તેનેવ નિયામેન પુન ઓરોહિત્વા ચ અભિરુહિત્વા ચ સકલરુક્ખં સંસિબ્બિત્વા અજ્ઝોત્થરન્તી સબ્બસાખા હેટ્ઠા કત્વા સયં ઉપરિ ઠત્વા વાતે વા વાયન્તે દેવે વા વસ્સન્તે પદાલેય્ય. ભિન્દેય્યાતિ અત્થો. ખાણુમત્તમેવ તિટ્ઠેય્ય, તત્થ યં સાખટ્ઠકવિમાનં હોતિ, તં સાખાસુ ભિજ્જમાનાસુ તત્થ તત્થેવ ભિજ્જિત્વા સબ્બસાખાસુ ભિન્નાસુ સબ્બં ભિજ્જતિ. રુક્ખટ્ઠકવિમાનં પન યાવ રુક્ખસ્સ મૂલમત્તમ્પિ તિટ્ઠતિ, તાવ ન નસ્સતિ. ઇદં પન વિમાનં સાખટ્ઠકં, તસ્મા સબ્બસાખાસુ સંભિજ્જમાનાસુ ભિજ્જિત્થ. દેવતા પુત્તકે ગહેત્વા ખાણુકે ઠિતા પરિદેવિતું આરદ્ધા.

૪૭૧. તિબ્બરાગજાતિકોતિ બહલરાગસભાવો. રાગજં દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતીતિ તિબ્બરાગજાતિકત્તા દિટ્ઠે દિટ્ઠે આરમ્મણે નિમિત્તં ગણ્હાતિ. અથસ્સ આચરિયુપજ્ઝાયા દણ્ડકમ્મં આણાપેન્તિ. સો અભિક્ખણં દણ્ડકમ્મં કરોન્તો દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ, નત્વેવ વીતિક્કમં કરોતિ. તિબ્બદોસજાતિકોતિ અપ્પમત્તિકેનેવ કુપ્પતિ, દહરસામણેરેહિ સદ્ધિં હત્થપરામાસાદીનિ કરોન્તોવ કથેતિ. સોપિ દણ્ડકમ્મપચ્ચયા દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ. મોહજાતિકો પન ઇધ કતં વા કતતો અકતં વા અકતતો ન સલ્લક્ખેતિ, તાનિ તાનિ કિચ્ચાનિ વિરાધેતિ. સોપિ દણ્ડકમ્મપચ્ચયા દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ.

૪૭૨. ન તિબ્બરાગજાતિકોતિઆદીનિ વુત્તપટિપક્ખનયેન વેદિતબ્બાનિ. કસ્મા પનેત્થ કોચિ તિબ્બરાગાદિજાતિકો હોતિ, કોચિ ન તિબ્બરાગાદિજાતિકો? કમ્મનિયામેન. યસ્સ હિ કમ્માયૂહનક્ખણે લોભો બલવા હોતિ, અલોભો મન્દો, અદોસામોહા બલવન્તો, દોસમોહા મન્દા, તસ્સ મન્દો અલોભો લોભં પરિયાદાતું ન સક્કોતિ, અદોસામોહા પન બલવન્તો દોસમોહે પરિયાદાતું સક્કોન્તિ. તસ્મા સો તેન કમ્મેન દિન્નપટિસન્ધિવસેન નિબ્બત્તો લુદ્ધો હોતિ, સુખસીલો અક્કોધનો પઞ્ઞવા વજિરૂપમઞાણો.

યસ્સ પન કમ્માયૂહનક્ખણે લોભદોસા બલવન્તો હોન્તિ, અલોભાદોસા મન્દા, અમોહો બલવા, મોહો મન્દો, સો પુરિમનયેનેવ લુદ્ધો ચેવ હોતિ દુટ્ઠો ચ, પઞ્ઞવા પન હોતિ વજિરૂપમઞાણો દત્તાભયત્થેરો વિય.

યસ્સ પન કમ્માયૂહનક્ખણે લોભાદોસમોહા બલવન્તો હોન્તિ, ઇતરે મન્દા, સો પુરિમનયેનેવ લુદ્ધો ચેવ હોતિ દન્ધો ચ, સુખસીલકો પન હોતિ અક્કોધનો.

તથા યસ્સ કમ્માયૂહનક્ખણે તયોપિ લોભદોસમોહા બલવન્તો હોન્તિ, અલોભાદયો મન્દા, સો પુરિમનયેનેવ લુદ્ધો ચેવ હોતિ દુટ્ઠો ચ મૂળ્હો ચ.

યસ્સ પન કમ્માયૂહનક્ખણે અલોભદોસમોહા બલવન્તો હોન્તિ, ઇતરે મન્દા, સો પુરિમનયેનેવ અપ્પકિલેસો હોતિ, દિબ્બારમ્મણમ્પિ દિસ્વા નિચ્ચલો, દુટ્ઠો પન હોતિ દન્ધપઞ્ઞો ચ.

યસ્સ પન કમ્માયૂહનક્ખણે અલોભાદોસમોહા બલવન્તો હોન્તિ, ઇતરે મન્દા, સો પુરિમનયેનેવ અલુદ્ધો ચેવ હોતિ સુખસીલકો ચ, મૂળ્હો પન હોતિ.

તથા યસ્સ કમ્માયૂહનક્ખણે અલોભદોસામોહા બલવન્તો હોન્તિ, ઇતરે મન્દા, સો પુરિમનયેનેવ અલુદ્ધો ચેવ હોતિ પઞ્ઞવા ચ, દુટ્ઠો પન હોતિ કોધનો.

યસ્સ પન કમ્માયૂહનક્ખણે તયોપિ અલોભાદયો બલવન્તો હોન્તિ, લોભાદયો મન્દા, સો મહાસઙ્ઘરક્ખિતત્થેરો વિય અલુદ્ધો અદુટ્ઠો પઞ્ઞવા ચ હોતિ.

સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

ચૂળધમ્મસમાદાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.