૧૦. ચૂળસારોપમસુત્તવણ્ણના

૩૧૨. એવં મે સુતન્તિ ચૂળસારોપમસુત્તં. તત્થ પિઙ્ગલકોચ્છોતિ સો બ્રાહ્મણો પિઙ્ગલધાતુકો. કોચ્છોતિ પનસ્સ નામં, તસ્મા ‘‘પિઙ્ગલકોચ્છો’’તિ વુચ્ચતિ. સઙ્ઘિનોતિઆદીસુ પબ્બજિતસમૂહસઙ્ખાતો સઙ્ઘો એતેસં અત્થીતિ સઙ્ઘિનો. સ્વેવ ગણો એતેસં અત્થીતિ ગણિનો. આચારસિક્ખાપનવસેન તસ્સ ગણસ્સ આચરિયાતિ ગણાચરિયા. ઞાતાતિ પઞ્ઞાતા પાકટા. ‘‘અપ્પિચ્છા સન્તુટ્ઠા, અપ્પિચ્છતાય વત્થમ્પિ ન નિવાસેન્તી’’તિઆદિના નયેન સમુગ્ગતો યસો એતેસં અત્થીતિ યસસ્સિનો. તિત્થકરાતિ લદ્ધિકરા. સાધુસમ્મતાતિ ઇમે સાધુ સુન્દરા સપ્પુરિસાતિ એવં સમ્મતા. બહુજનસ્સાતિ અસ્સુતવતો અન્ધબાલપુથુજ્જનસ્સ. ઇદાનિ તે દસ્સેન્તો સેય્યથિદં પૂરણોતિઆદિમાહ. તત્થ પૂરણોતિ તસ્સ સત્થુપટિઞ્ઞસ્સ નામં. કસ્સપોતિ ગોત્તં. સો કિર અઞ્ઞતરસ્સ કુલસ્સ એકૂનદાસસતં પૂરયમાનો જાતો, તેનસ્સ ‘‘પૂરણો’’તિ નામં અકંસુ. મઙ્ગલદાસત્તા ચસ્સ ‘‘દુક્કટ’’ન્તિ વત્તા નત્થિ, અકતં વા ન કતન્તિ. ‘‘સો કિમહમેત્થ વસામી’’તિ પલાયિ. અથસ્સ ચોરા વત્થાનિ અચ્છિન્દિંસુ. સો પણ્ણેન વા તિણેન વા પટિચ્છાદેતુમ્પિ અજાનન્તો જાતરૂપેનેવ એકં ગામં પાવિસિ. મનુસ્સા તં દિસ્વા, ‘‘અયં સમણો અરહા અપ્પિચ્છો, નત્થિ ઇમિના સદિસો’’તિ પૂવભત્તાદીનિ ગહેત્વા ઉપસઙ્કમન્તિ. સો ‘‘મય્હં સાટકં અનિવત્થભાવેન ઇદં ઉપ્પન્ન’’ન્તિ તતો પટ્ઠાય સાટકં લભિત્વાપિ ન નિવાસેસિ, તદેવ પબ્બજ્જં અગ્ગહેસિ. તસ્સ સન્તિકે અઞ્ઞેપિ પઞ્ચસતા મનુસ્સા પબ્બજિંસુ, તં સન્ધાયાહ ‘‘પૂરણો કસ્સપો’’તિ.

મક્ખલીતિ તસ્સ નામં. ગોસાલાય જાતત્તા ગોસાલોતિ દુતિયં નામં. તં કિર સકદ્દમાય ભૂમિયા તેલઘટં ગહેત્વા ગચ્છન્તં, ‘‘તાત, મા ખલી’’તિ સામિકો આહ. સો પમાદેન ખલિત્વા પતિત્વા સામિકસ્સ ભયેન પલાયિતું આરદ્ધો. સામિકો ઉપધાવિત્વા સાટકકણ્ણે અગ્ગહેસિ. સોપિ સાટકં છડ્ડેત્વા અચેલકો હુત્વા પલાયિ, સેસં પૂરણસદિસમેવ.

અજિતોતિ તસ્સ નામં. કેસકમ્બલં ધારેતીતિ કેસકમ્બલો. ઇતિ નામદ્વયં સંસન્દિત્વા ‘‘અજિતો કેસકમ્બલો’’તિ વુચ્ચતિ. તત્થ કેસકમ્બલો નામ મનુસ્સકેસેહિ કતકમ્બલો, તતો પટિકિટ્ઠતરં વત્થં નામ નત્થિ. યથાહ – ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યાનિ કાનિચિ તન્તાવુતાનં વત્થાનં, કેસકમ્બલો તેસં પટિકિટ્ઠો અક્ખાયતિ, કેસકમ્બલો, ભિક્ખવે, સીતે સીતો ઉણ્હે ઉણ્હો દુબ્બણ્ણો દુગ્ગન્ધો દુક્ખસમ્ફસ્સો’’તિ (અ. નિ. ૩.૧૩૮).

પકુધોતિ તસ્સ નામં. કચ્ચાયનોતિ ગોત્તં. ઇતિ નામગોત્તં સંસન્દિત્વા, ‘‘પકુધો કચ્ચાયનો’’તિ વુચ્ચતિ. સીતુદકપટિક્ખિત્તકો એસ, વચ્ચં કત્વાપિ ઉદકકિચ્ચં ન કરોતિ, ઉણ્હોદકં વા કઞ્જિયં વા લભિત્વા કરોતિ, નદિં વા મગ્ગોદકં વા અતિક્કમ્મ, ‘‘સીલં મે ભિન્ન’’ન્તિ વાલિકથૂપં કત્વા સીલં અધિટ્ઠાય ગચ્છતિ, એવરૂપો નિસ્સિરિકલદ્ધિકો એસ.

સઞ્જયોતિ તસ્સ નામં. બેલટ્ઠસ્સ પુત્તોતિ બેલટ્ઠપુત્તો. અમ્હાકં ગણ્ઠનકિલેસો પલિબુજ્ઝનકિલેસો નત્થિ, કિલેસગણ્ઠરહિતા મયન્તિ એવં વાદિતાય લદ્ધનામવસેન નિગણ્ઠો. નાટસ્સ પુત્તોતિ નાટપુત્તો. અબ્ભઞ્ઞંસૂતિ યથા તેસં પટિઞ્ઞા, તથેવ જાનિંસુ. ઇદં વુત્તં હોતિ – સચે નેસં સા પટિઞ્ઞા નિય્યાનિકા સબ્બે અબ્ભઞ્ઞંસુ. નો ચે, ન અબ્ભઞ્ઞંસુ. તસ્મા કિં તેસં પટિઞ્ઞા નિય્યાનિકા ન નિય્યાનિકાતિ, અયમેતસ્સ પઞ્હસ્સ અત્થો. અથ ભગવા નેસં અનિય્યાનિકભાવકથનેન અત્થાભાવતો અલન્તિ પટિક્ખિપિત્વા ઉપમાય અત્થં પવેદેન્તો ધમ્મમેવ દેસેતું, ધમ્મં, તે બ્રાહ્મણ, દેસેસ્સામીતિ આહ.

૩૨૦. તત્થ સચ્છિકિરિયાયાતિ સચ્છિકરણત્થં. ન છન્દં જનેતીતિ કત્તુકમ્યતાછન્દં ન જનયતિ. ન વાયમતીતિ વાયામં પરક્કમં ન કરોતિ. ઓલીનવુત્તિકો ચ હોતીતિ લીનજ્ઝાસયો હોતિ. સાથલિકોતિ સિથિલગ્ગાહી, સાસનં સિથિલં કત્વા ગણ્હાતિ, દળ્હં ન ગણ્હાતિ.

૩૨૩. ઇધ, બ્રાહ્મણ ભિક્ખુ, વિવિચ્ચેવ કામેહીતિ કથં ઇમે પઠમજ્ઝાનાદિધમ્મા ઞાણદસ્સનેન ઉત્તરિતરા જાતાતિ? નિરોધપાદકત્તા. હેટ્ઠા પઠમજ્ઝાનાદિધમ્મા હિ વિપસ્સનાપાદકા, ઇધ નિરોધપાદકા, તસ્મા ઉત્તરિતરા જાતાતિ વેદિતબ્બા. ઇતિ ભગવા ઇદમ્પિ સુત્તં યથાનુસન્ધિનાવ નિટ્ઠપેસિ. દેસનાવસાને બ્રાહ્મણો સરણેસુ પતિટ્ઠિતોતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

ચૂળસારોપમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.