૬. પાયાસિવગ્ગો

૧. પઠમઅગારિયવિમાનવણ્ણના

યથા વનં ચિત્તલતં પભાસતીતિ અગારિયવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન રાજગહે એકં કુલં ઉભતોપસન્નં હોતિ સીલાચારસમ્પન્નં ઓપાનભૂતં ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં. તે દ્વે જયમ્પતિકા રતનત્તયં ઉદ્દિસ્સ યાવજીવં પુઞ્ઞાનિ કત્વા તતો ચુતા તાવતિંસેસુ નિબ્બત્તિંસુ, તેસં દ્વાદસયોજનિકં કનકવિમાનં નિબ્બત્તિ. તે તત્થ દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવન્તિ. અથાયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનોતિઆદિ હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં.

૧૦૪૮. ‘‘યથા વનં ચિત્તલતં પભાસતિ, ઉય્યાનસેટ્ઠં તિદસાનમુત્તમં;

તથૂપમં તુય્હમિદં વિમાનં, ઓભાસયં તિટ્ઠતિ અન્તલિક્ખે.

૧૦૪૯. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો, મનુસ્સભૂતો કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવો, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

થેરો પુચ્છિ.

૧૦૫૦. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતો;

પઞ્હં પુટ્ઠો વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૫૧. ‘‘અહઞ્ચ ભરિયા ચ મનુસ્સલોકે, ઓપાનભૂતા ઘરમાવસિમ્હ;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તા, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદમ્હ.

૧૦૫૨. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

અત્તનો સમ્પત્તિં બ્યાકાસિ. ગાથાસુપિ અપુબ્બં નત્થિ.

પઠમઅગારિયવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. દુતિયઅગારિયવિમાનવણ્ણના

યથા વનં ચિત્તલતન્તિ દુતિયઅગારિયવિમાનં. એત્થાપિ અટ્ઠુપ્પત્તિ અનન્તરસદિસાવ.

૧૦૫૪. ‘‘યથા વનં ચિત્તલતં પભાસતિ, ઉય્યાનસેટ્ઠં તિદસાનમુત્તમં;

તથૂપમં તુય્હમિદં વિમાનં, ઓભાસયં તિટ્ઠતિ અન્તલિક્ખે.

૧૦૫૫. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો,

મનુસ્સભૂતો કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવો,

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. – પુચ્છિ;

૧૦૫૬. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૫૭. ‘‘અહઞ્ચ ભરિયા ચ મનુસ્સલોકે, ઓપાનભૂતા ઘરમાવસિમ્હ;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તા, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદમ્હ.

૧૦૫૮. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

અત્તનો સમ્પત્તિં બ્યાકાસિ. ગાથાસુપિ અપુબ્બં નત્થિ.

દુતિયઅગારિયવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ફલદાયકવિમાનવણ્ણના

ઉચ્ચમિદં મણિથૂણન્તિ ફલદાયકવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન રઞ્ઞો બિમ્બિસારસ્સ અકાલે અમ્બફલાનિ પરિભુઞ્જિતું ઇચ્છા ઉપ્પજ્જિ. સો આરામપાલં આહ – ‘‘મય્હં ખો, ભણે, અમ્બફલેસુ ઇચ્છા ઉપ્પન્ના, તસ્મા અમ્બાનિ મે આનેત્વા દેહી’’તિ. ‘‘દેવ, નત્થિ અમ્બેસુ અમ્બફલં, અપિચાહં તથા કરોમિ, સચે દેવો કિઞ્ચિ કાલં આગમેતિ, યથા અમ્બા ન ચિરસ્સેવ ફલં ગણ્હન્તી’’તિ. ‘‘સાધુ, ભણે, તથા કરોહી’’તિ. આરામપાલો આરામં ગન્ત્વા અમ્બરુક્ખમૂલેસુ પંસું અપનેત્વા તાદિસં પંસું આકિરિ, તાદિસઞ્ચ ઉદકં આસિઞ્ચિ, યથા ન ચિરસ્સેવ અમ્બરુક્ખા સચ્છિન્નપત્તા અહેસું. અથ નં પંસું અપનેત્વા ફારુસકકસટમિસ્સકં પાકતિકં પંસું આકિરિત્વા સાધુકં ઉદકં અદાસિ. તદા અમ્બરુક્ખા ન ચિરેનેવ કોરકિતા પલ્લવિતા કુટમલકજાતા હુત્વા પુપ્ફિંસુ, અથ સલાટુકજાતા હુત્વા ફલાનિ ગણ્હિંસુ. તત્થેકસ્મિં અમ્બરુક્ખે પઠમતરં ચત્તારિ ફલાનિ મનોસિલાચુણ્ણપિઞ્જરવણ્ણાનિ સમ્પન્નગન્ધરસાનિ પરિણતાનિ અહેસું.

સો તાનિ ગહેત્વા ‘‘રઞ્ઞો દસ્સામી’’તિ ગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે આયસ્મન્તં મહામોગ્ગલ્લાનં પિણ્ડાય ચરમાનં દિસ્વા ચિન્તેસિ ‘‘ઇમાનિ અમ્બાનિ અગ્ગફલભૂતાનિ ઇમસ્સ અય્યસ્સ દસ્સામિ, કામં મં રાજા હનતુ વા પબ્બાજેતુ વા, રઞ્ઞો હિ દિન્ને દિટ્ઠધમ્મે પૂજામત્તં અપ્પમત્તકં ફલં, અય્યસ્સ દિન્ને પન દિટ્ઠધમ્મિકમ્પિ સમ્પરાયિકમ્પિ અપરિમાણં ફલં ભવિસ્સતી’’તિ. એવં પન ચિન્તેત્વા તાનિ ફલાનિ થેરસ્સ દત્વા રાજાનં ઉપસઙ્કમિત્વા રઞ્ઞો તમત્થં આરોચેસિ. તં સુત્વા રાજા રાજપુરિસે આણાપેસિ ‘‘વીમંસથ તાવ, ભણે, યથાયં આહા’’તિ. થેરો પન તાનિ ફલાનિ ભગવતો ઉપનામેસિ. ભગવા તેસુ એકં સારિપુત્તત્થેરસ્સ, એકં મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરસ્સ, એકં મહાકસ્સપત્થેરસ્સ દત્વા એકં અત્તના પરિભુઞ્જિ. પુરિસા તં પવત્તિં રઞ્ઞો આરોચેસું.

રાજા તં સુત્વા ‘‘ધીરો વતાયં પુરિસો, યો અત્તનો જીવિતમ્પિ પરિચ્ચજિત્વા પુઞ્ઞપસુતો અહોસિ, અત્તનો પરિસ્સમઞ્ચ ઠાનગતમેવ અકાસી’’તિ તુટ્ઠચિત્તો તસ્સ એકં ગામવરં વત્થાલઙ્કારાદીનિ ચ દત્વા ‘‘યં તયા ભણે અમ્બફલદાનેન પુઞ્ઞં પસુતં, તતો મે પત્તિં દેહી’’તિ આહ. સો ‘‘દેમિ, દેવ, યથાસુખં પત્તિં ગણ્હાહી’’તિ અવોચ. આરામપાલો અપરભાગે કાલં કત્વા તાવતિંસેસુ ઉપ્પજ્જિ, તસ્સ સોળસયોજનિકં કનકવિમાનં નિબ્બત્તિ સત્તસતકૂટાગારપટિમણ્ડિતં. તં દિસ્વા આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો પુચ્છિ –

૧૦૬૦. ‘‘ઉચ્ચમિદં મણિથૂણં વિમાનં, સમન્તતો સોળસ યોજનાનિ;

કૂટાગારા સત્તસતા ઉળારા, વેળુરિયથમ્ભા રુચકત્થતા સુભા.

૧૦૬૧. ‘‘તત્થચ્છસિ પિવસિ ખાદસિ ચ, દિબ્બા ચ વીણા પવદન્તિ વગ્ગું;

અટ્ઠટ્ઠકા સિક્ખિતા સાધુરૂપા, દિબ્બા ચ કઞ્ઞા તિદસચરા ઉળારા;

નચ્ચન્તિ ગાયન્તિ પમોદયન્તિ.

૧૦૬૨. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૦૬૩. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૬૪. ‘‘ફલદાયી ફલં વિપુલં લભતિ, દદમુજુગતેસુ પસન્નમાનસો;

સો હિ પમોદતિ સગ્ગગતો તિદિવે, અનુભોતિ ચ પુઞ્ઞફલં વિપુલં.

૧૦૬૫. ‘‘તવેવાહં મહામુનિ, અદાસિં ચતુરો ફલે.

૧૦૬૬. ‘‘તસ્મા હિ ફલં અલમેવ દાતું, નિચ્ચં મનુસ્સેન સુખત્થિકેન;

દિબ્બાનિ વા પત્થયતા સુખાનિ, મનુસ્સસોભગ્ગતમિચ્છતા વા.

૧૦૬૭. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. – સોપિસ્સ બ્યાકાસિ;

૧૦૬૧. તત્થ અટ્ઠટ્ઠકાતિ એકેકસ્મિં કૂટાગારે અટ્ઠટ્ઠકા ચતુસટ્ઠિપરિમાણા. સાધુરૂપાતિ રૂપસમ્પત્તિયા ચ સીલાચારસમ્પત્તિયા ચ સિક્ખાસમ્પત્તિયા ચ સુન્દરસભાવા. દિબ્બા ચ કઞ્ઞાતિ દેવચ્છરાયો. તિદસચરાતિ તિદસેસુ સુખાચારા સુખવિહારિનિયો. ઉળારાતિ ઉળારવિભવા.

૧૦૬૪. ફલદાયીતિ અત્તના અમ્બફલસ્સ દિન્નત્તા અત્તાનં સન્ધાય વદતિ. ફલન્તિ પુઞ્ઞફલં. વિપુલન્તિ મહન્તં લભતિ મનુસ્સલોકે પતિટ્ઠિતોતિ અધિપ્પાયો. દદન્તિ દદન્તો દાનહેતુ. ઉજુગતેસૂતિ ઉજુપટિપન્નેસુ. સગ્ગગતોતિ ઉપ્પજ્જનવસેન સગ્ગં ગતો, તત્થાપિ તિદિવે તાવતિંસભવને અનુભોતિ ચ પુઞ્ઞફલં વિપુલં યથાહં, એવં અઞ્ઞોપીતિ અત્થો.

૧૦૬૬. તસ્માતિ યસ્મા ચતુન્નં ફલાનં દાનમત્તેન ઈદિસી સમ્પત્તિ અધિગતા, તસ્મા. અલમેવ યુત્તમેવ. નિચ્ચન્તિ સબ્બકાલં. દિબ્બાનીતિ દેવલોકપરિયાપન્નાનિ. મનુસ્સસોભગ્ગતન્તિ મનુસ્સેસુ સુભગભાવં. સેસં વુત્તનયમેવ.

ફલદાયકવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. પઠમઉપસ્સયદાયકવિમાનવણ્ણના

ચન્દો યથા વિગતવલાહકે નભેતિ ઉપસ્સયદાયકવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગામકાવાસે વસ્સં વસિત્વા વુત્થવસ્સો પવારેત્વા ભગવન્તં વન્દિતું રાજગહં ગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે સાયં અઞ્ઞતરં ગામં પવિસિત્વા વસનટ્ઠાનં પરિયેસન્તો અઞ્ઞતરં ઉપાસકં દિસ્વા પુચ્છિ – ‘‘ઉપાસક, ઇમસ્મિં ગામે અત્થિ કિઞ્ચિ પબ્બજિતાનં વસનયોગ્ગટ્ઠાન’’ન્તિ. ઉપાસકો પસન્નચિત્તો ગેહં ગન્ત્વા ભરિયાય સદ્ધિં મન્તેત્વા થેરસ્સ વસનયોગ્ગં ઠાનં પરિચ્છિન્દિત્વા તત્થ આસનં પઞ્ઞાપેત્વા પાદોદકં પાદપીઠં ઉપટ્ઠપેત્વા થેરં પવેસેત્વા તસ્મિં પાદે ધોવન્તે પદીપં ઉજ્જાલેત્વા મઞ્ચે પચ્ચત્થરણાનિ પઞ્ઞાપેત્વા અદાસિ. સ્વાતનાય ચ નિમન્તેત્વા થેરસ્સ દુતિયદિવસે ભોજેત્વા પાનકત્થાય ગુળપિણ્ડઞ્ચ દત્વા થેરં ગચ્છન્તં અનુગન્ત્વા નિવત્તિ. સો અપરેન સમયેન સહ ભરિયાય કાલં કત્વા તાવતિંસભવને દ્વાદસયોજનિકે કનકવિમાને નિબ્બત્તિ. તં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો દ્વીહિ ગાથાહિ પટિપુચ્છિ –

૧૦૬૯. ‘‘ચન્દો યથા વિગતવલાહકે નભે, ઓભાસયં ગચ્છતિ અન્તલિક્ખે;

તથૂપમં તુય્હમિદં વિમાનં, ઓભાસયં તિટ્ઠતિ અન્તલિક્ખે.

૧૦૭૦. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો, મનુસ્સભૂતો કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવો, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

સો દેવપુત્તો ઇમાહિ ગાથાહિ બ્યાકાસિ –

૧૦૭૧. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૭૨. ‘‘અહઞ્ચ ભરિયા ચ મનુસ્સલોકે, ઉપસ્સયં અરહતો અદમ્હ;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તા, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદમ્હ.

૧૦૭૩. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે… વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

તત્થ ગાથાસુ યં વત્તબ્બં, તં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ;

પઠમઉપસ્સયદાયકવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. દુતિયઉપસ્સયદાયકવિમાનવણ્ણના

સૂરિયો યથા વિગતવલાહકે નભેતિ દુતિયઉપસ્સયદાયકવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ગામકાવાસે વસ્સં વસિત્વા ભગવન્તં દસ્સનાય રાજગહં ઉદ્દિસ્સ ગચ્છન્તા સાયં અઞ્ઞતરં ગામં સમ્પાપુણિંસુ. સેસં અનન્તરવિમાનસદિસમેવ.

૧૦૭૫. ‘‘સૂરિયો યથા વિગતવલાહકે નભે…પે….

(યથા પુરિમવિમાનં, તથા વિત્થારેતબ્બં;)

૧૦૭૯. ‘‘વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

તત્થ ગાથાસુપિ અપુબ્બં નત્થિ;

દુતિયઉપસ્સયદાયકવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. ભિક્ખાદાયકવિમાનવણ્ણના

ઉચ્ચમિદં મણિથૂણં વિમાનન્તિ ભિક્ખાદાયકવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અદ્ધાનમગ્ગપટિપન્નો અઞ્ઞતરં ગામં પિણ્ડાય પવિટ્ઠો એકસ્સ ઘરદ્ધારે અટ્ઠાસિ. તત્થ અઞ્ઞતરો પુરિસો ધોતહત્થપાદો ‘‘ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ નિસિન્નો ભોજનં ઉપનેત્વા પાતિયા પક્ખિત્તે તં ભિક્ખું દિસ્વા પાતિયા ભત્તં તસ્સ ભિક્ખુનો પત્તે આકિરન્તો તેન ‘‘એકદેસમેવ દેહી’’તિ વુત્તોપિ સબ્બમેવ આકિરિ. સો ભિક્ખુ અનુમોદનં વત્વા પક્કામિ. સો પુરિસો ‘‘છાતજ્ઝત્તસ્સ ભિક્ખુનો મયા અભુઞ્જિત્વા ભત્તં દિન્ન’’ન્તિ અનુસ્સરન્તો ઉળારં પીતિસોમનસ્સં પટિલભિ. સો અપરભાગે કાલં કત્વા તાવતિંસેસુ દ્વાદસયોજનિકે કનકવિમાને નિબ્બત્તિ. તં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો દેવચારિકં ચરન્તો મહતિયા દેવિદ્ધિયા વિરોચમાનં દિસ્વા ઇમાહિ ગાથાહિ પટિપુચ્છિ –

૧૦૮૧. ‘‘ઉચ્ચમિદં મણિથૂણં વિમાનં, સમન્તતો દ્વાદસ યોજનાનિ;

કૂટાગારા સત્તસતા ઉળારા, વેળુરિયથમ્ભા રુચકત્થતા સુભા.

૧૦૮૨. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

સોપિ તસ્સ ઇમાહિ ગાથાહિ બ્યાકાસિ –

૧૦૮૩. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૮૪. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, દિસ્વાન ભિક્ખું તસિતં કિલન્તં;

એકાહં ભિક્ખં પટિપાદયિસ્સં, સમઙ્ગિ ભત્તેન તદા અકાસિં.

૧૦૮૫. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે… વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૦૮૪. તત્થ એકાહં ભિક્ખન્તિ એકં અહં ભિક્ખામત્તં, એકં ભત્તવડ્ઢિતકન્તિ અત્થો. પટિપાદયિસ્સન્તિ પટિપાદેસિં અદાસિં. સમઙ્ગિ ભત્તેનાતિ ભત્તેન સમઙ્ગીભૂતં, લદ્ધભિક્ખન્તિ અત્થો. એવં મહાથેરો તેન દેવપુત્તેન અત્તનો સુચરિતકમ્મે પકાસિતે સપરિવારસ્સ તસ્સ ધમ્મં દેસેત્વા મનુસ્સલોકમાગતો, તં પવત્તિં સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કથેસિ. સત્થા તં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા સમ્પત્તમહાજનસ્સ ધમ્મં દેસેસિ. સા દેસના મહાજનસ્સ સાત્થિકા અહોસીતિ.

ભિક્ખાદાયકવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. યવપાલકવિમાનવણ્ણના

ઉચ્ચમિદં મણિથૂણં વિમાનન્તિ યવપાલકવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને. તેન સમયેન રાજગહે અઞ્ઞતરો દુગ્ગતદારકો યવખેત્તં રક્ખતિ. સો એકદિવસં પાતરાસત્થાય કુમ્માસં લભિત્વા ‘‘ખેત્તં ગન્ત્વા ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ તં કુમ્માસં ગહેત્વા યવખેત્તં ગન્ત્વા રુક્ખમૂલે નિસીદિ. તસ્મિં ખણે અઞ્ઞતરો ખીણાસવત્થેરો મગ્ગપ્પટિપન્નો ઉપકટ્ઠે કાલે તં ઠાનં પત્વા યવપાલકેન નિસિન્નં રુક્ખમૂલં ઉપસઙ્કમિ. યવપાલકો વેલં ઓલોકેત્વા ‘‘કચ્ચિ, ભન્તે, આહારો લદ્ધો’’તિ આહ. થેરો તુણ્હી અહોસિ. સો અલદ્ધભાવં ઞત્વા ‘‘ભન્તે, ઉપકટ્ઠા વેલા, પિણ્ડાય ચરિત્વા ભુઞ્જિતું ન સક્કા, મય્હં અનુકમ્પાય ઇમં કુમ્માસં પરિભુઞ્જથા’’તિ વત્વા થેરસ્સ તં કુમ્માસં અદાસિ. થેરો તં અનુકમ્પન્તો તસ્સ પસ્સન્તસ્સેવ તં પરિભુઞ્જિત્વા અનુમોદનં વત્વા પક્કામિ. સોપિ દારકો ‘‘સુદિન્નં વત મયા ઈદિસસ્સ કુમ્માસદાનં દદન્તેના’’તિ ચિત્તં પસાદેત્વા અપરભાગે કાલં કત્વા તાવતિંસભવને વુત્તનયેનેવ વિમાને નિબ્બત્તિ. તં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો ઇમાહિ ગાથાહિ પટિપુચ્છિ –

૧૦૮૭. ‘‘ઉચ્ચમિદં મણિથૂણં વિમાનં…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

સોપિ તસ્સ ઇમાહિ ગાથાહિ બ્યાકાસિ –

૧૦૮૯. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૯૦. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, અહોસિં યવપાલકો;

અદ્દસં વિરજં ભિક્ખું, વિપ્પસન્નમનાવિલં.

૧૦૯૧. ‘‘તસ્સ અદાસહં ભાગં, પસન્નો સેહિ પાણિભિ;

કુમ્માસપિણ્ડં દત્વાન, મોદામિ નન્દને વને.

૧૦૯૨. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

તત્થ ગાથાસુપિ અપુબ્બં નત્થિ.

યવપાલકવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. પઠમકુણ્ડલીવિમાનવણ્ણના

અલઙ્કતો મલ્યધરો સુવત્થોતિ કુણ્ડલીવિમાનં. તસ્સ કા ઉપત્તિ? ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને. તેન સમયેન દ્વે અગ્ગસાવકા સપરિવારા કાસીસુ ચારિકં ચરન્તા સૂરિયત્થઙ્ગમનવેલાયં અઞ્ઞતરં વિહારં પાપુણિંસુ. તં પવત્તિં સુત્વા તસ્સ વિહારસ્સ ગોચરગામે અઞ્ઞતરો ઉપાસકો થેરે ઉપસઙ્કમિત્વા વન્દિત્વા પાદધોવનં પાદબ્ભઞ્જનતેલં મઞ્ચપીઠં પચ્ચત્થરણં પદીપિયઞ્ચ ઉપનેત્વા સ્વાતનાય ચ નિમન્તેત્વા દુતિયદિવસે મહાદાનં પવત્તેસિ, થેરા તસ્સ અનુમોદનં વત્વા પક્કમિંસુ. સો અપરેન સમયેન કાલં કત્વા તાવતિંસેસુ દ્વાદસયોજનિકે કનકવિમાને નિબ્બત્તિ. તં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો ઇમાહિ ગાથાહિ પટિપુચ્છિ –

૧૦૯૪. ‘‘અલઙ્કતો મલ્યધરો સુવત્થો, સુકુણ્ડલી કપ્પિતકેસમસ્સુ;

આમુત્તહત્થાભરણો યસસ્સી, દિબ્બે વિમાનમ્હિ યથાપિ ચન્દિમા.

૧૦૯૫. ‘‘દિબ્બા ચ વીણા પવદન્તિ વગ્ગું, અટ્ઠટ્ઠકા સિક્ખિતા સાધુરૂપા;

દિબ્બા ચ કઞ્ઞા તિદસચરા ઉળારા, નચ્ચન્તિ ગાયન્તિ પમોદયન્તિ.

૧૦૯૬. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

સોપિ તસ્સ ઇમાહિ ગાથાહિ બ્યાકાસિ –

૧૦૯૭. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૦૯૮. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, દિસ્વાન સમણે સીલવન્તે;

સમ્પન્નવિજ્જાચરણે યસસ્સી, બહુસ્સુતે તણ્હક્ખયૂપપન્ને;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તો, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદાસિં.

૧૦૯૯. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૦૯૪. તત્થ સુકુણ્ડલીતિ સુન્દરેહિ કુણ્ડલેહિ અલઙ્કતકણ્ણો. ‘‘સકુણ્ડલી’’તિપિ પાઠો, સદિસં કુણ્ડલં સકુણ્ડલં, તં અસ્સ અત્થીતિ સકુણ્ડલી, યુત્તકુણ્ડલી અઞ્ઞમઞ્ઞઞ્ચ તુય્હઞ્ચ અનુચ્છવિકકુણ્ડલીતિ અત્થો. કપ્પિતકેસમસ્સૂતિ સમ્માકપ્પિતકેસમસ્સુ. આમુત્તહત્થાભરણોતિ પટિમુક્કઅઙ્ગુલિયાદિહત્થાભરણો.

૧૦૯૮. તણ્હક્ખયૂપપન્નેતિ તણ્હક્ખયં અરહત્તં, નિબ્બાનમેવ વા ઉપગતે, અધિગતવન્તેતિ અત્થો. સેસં વુત્તનયમેવ.

પઠમકુણ્ડલીવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. દુતિયકુણ્ડલીવિમાનવણ્ણના

અલઙ્કતો મલ્યધરો સુવત્થોતિ દુતિયકુણ્ડલીવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને. તેન સમયેન દ્વે અગ્ગસાવકા કાસીસુ જનપદચારિકં ચરન્તાતિઆદિ સબ્બં અનન્તરસદિસમેવ.

૧૧૦૧. ‘‘અલઙ્કતો મલ્યધરો સુવત્થો, સુકુણ્ડલી કપ્પિતકેસમસ્સુ;

આમુત્તહત્થાભરણો યસસ્સી, દિબ્બે વિમાનમ્હિ યથાપિ ચન્દિમા.

૧૧૦૨. ‘‘દિબ્બા ચ વીણા પવદન્તિ વગ્ગું;

અટ્ઠટ્ઠકા સિક્ખિતા સાધુરૂપા;

દિબ્બા ચ કઞ્ઞા તિદસચરા ઉળારા, નચ્ચન્તિ ગાયન્તિ પમોદયન્તિ.

૧૧૦૩. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. – પુચ્છિ;

૧૧૦૪. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૧૦૫. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, દિસ્વાન સમણે સાધુરૂપે;

સમ્પન્નવિજ્જાચરણે યસસ્સી, બહુસ્સુતે સીલવન્તે પસન્ને;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તો, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદાસિં.

૧૧૦૬. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

ગાથાસુપિ અપુબ્બં નત્થિ.

દુતિયકુણ્ડલીવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. (ઉત્તર) પાયાસિવિમાનવણ્ણના

યા દેવરાજસ્સ સભા સુધમ્માતિ ઉત્તરવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવતિ પરિનિબ્બુતે ધાતુવિભાગે ચ કતે તત્થ તત્થ થૂપેસુ પતિટ્ઠાપિયમાનેસુ ધમ્મવિનયં સઙ્ગાયિતું ઉચ્ચિનિત્વા ગહિતેસુ મહાકસ્સપપ્પમુખેસુ મહાથેરેસુ યાવ વસ્સૂપગમના અઞ્ઞેસુ ચ થેરેસુ અત્તનો અત્તનો પરિસાય સદ્ધિં તત્થ તત્થ વસન્તેસુ આયસ્મા કુમારકસ્સપો પઞ્ચહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં સેતબ્યનગરં ગન્ત્વા સિંસપાવને વસિ. અથ પાયાસિ રાજઞ્ઞો થેરસ્સ તત્થ વસનભાવં સુત્વા મહતા જનકાયેન પરિવુતો તં ઉપસઙ્કમિત્વા પટિસન્થારં કત્વા નિસિન્નો અત્તનો દિટ્ઠિગતં પવેદેસિ. અથ નં થેરો ચન્દિમસૂરિયૂદાહરણાદીહિ પરલોકસ્સ અત્થિભાવં પકાસેન્તો અનેકવિહિતહેતૂપમાલઙ્કતં દિટ્ઠિગણ્ઠિવિનિવેઠનં નાનાનયવિચિત્તં પાયાસિસુત્તં (દી. નિ. ૨.૪૦૬ આદયો) દેસેત્વા તં દિટ્ઠિસમ્પદાયં પતિટ્ઠાપેસિ.

સો વિસુદ્ધદિટ્ઠિકો હુત્વા સમણબ્રાહ્મણકપણદ્ધિકાદીનં દાનં દેન્તો અનુળારજ્ઝાસયતાય લૂખં અદાસિ ઘાસચ્છાદનમત્તં કણાજકં બિલઙ્ગદુતિયં સાણાનિ ચ વત્થાનિ. એવં પન અસક્કચ્ચદાનં દત્વા કાયસ્સ ભેદા હીનકાયં ઉપપજ્જિ ચાતુમહારાજિકાનં સહબ્યતં. તસ્સ પન કિચ્ચાકિચ્ચેસુ યુત્તપ્પયુત્તો ઉત્તરો નામ માણવો અહોસિ દાને બ્યાવટો. સો સક્કચ્ચદાનં દત્વા તાવતિંસકાયં ઉપપન્નો, તસ્સ દ્વાદસયોજનિકં વિમાનં નિબ્બત્તિ. સો કતઞ્ઞુતં વિભાવેન્તો સહ વિમાનેન કુમારકસ્સપત્થેરં ઉપસઙ્કમિત્વા વિમાનતો ઓરુય્હ પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગય્હ અટ્ઠાસિ. તં થેરો –

૧૧૦૮. ‘‘યા દેવરાજસ્સ સભા સુધમ્મા, યત્થચ્છતિ દેવસઙ્ઘો સમગ્ગો;

તથૂપમં તુય્હમિદં વિમાનં, ઓભાસયં તિટ્ઠતિ અન્તલિક્ખે.

૧૧૦૯. ‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. – ગાથાહિ પટિપુચ્છિ;

૧૧૧૦. ‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૧૧૧૧. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, રઞ્ઞો પાયાસિસ્સ અહોસિં માણવો;

લદ્ધા ધનં સંવિભાગં અકાસિં, પિયા ચ મે સીલવન્તો અહેસું;

અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તો, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદાસિં.

૧૧૧૨. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

સો દેવપુત્તો તસ્સ ઇમાહિ ગાથાહિ બ્યાકાસિ.