૭.ઉપોસથાવિમાનવણ્ણના

અભિક્કન્તેન વણ્ણેનાતિ ઉપોસથાવિમાનં. ઇધ અટ્ઠુપ્પત્તિયં સાકેતે ઉપોસથા નામ એકા ઉપાસિકાતિ અયમેવ વિસેસો, સેસં અનન્તરવિમાનસદિસં. તેન વુત્તં –

૨૨૯-૨૩૧. ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેન…પે…

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૨૩૨. ‘‘સા દેવતા અત્તમના…પે… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૨૩૩-૨૩૮. ‘‘ઉપોસથાતિ મં અઞ્ઞંસુ, સાકેતાયં ઉપાસિકા…પે…

ઉપાસિકા ચક્ખુમતો, ગોતમસ્સ યસસ્સિનો.

૨૩૯. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે…

વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

દેવતા બ્યાકાસિ. પુન અત્તનો એકં દોસં દસ્સેન્તી –

૨૪૧. ‘‘અભિક્ખણં નન્દનં સુત્વા, છન્દો મે ઉદપજ્જથ;

તત્થ ચિત્તં પણિધાય, ઉપપન્નામ્હિ નન્દનં.

૨૪૨. ‘‘નાકાસિં સત્થુ વચનં, બુદ્ધસ્સાદિચ્ચબન્ધુનો;

હીને ચિત્તં પણિધાય, સામ્હિ પચ્છાનુતાપિની’’તિ. – દ્વે ગાથા અભાસિ;

૨૩૩. તત્થ ઉપોસથાતિ મં અઞ્ઞંસૂતિ ‘‘ઉપોસથા’’તિ ઇમિના નામેન મં મનુસ્સા જાનિંસુ. સાકેતાયન્તિ સાકેતનગરે.

૨૪૧. અભિક્ખણન્તિ અભિણ્હં. નન્દનં સુત્વાતિ ‘‘તાવતિંસભવને નન્દનવનં નામ એદિસઞ્ચ એદિસઞ્ચા’’તિ તત્થ નાનાવિધં દિબ્બસમ્પત્તિં સુત્વા. છન્દોતિ તન્નિબ્બત્તકપુઞ્ઞકમ્મસ્સ કારણભૂતો કુસલચ્છન્દો, તત્રૂપપત્તિયા પત્થનાભૂતો તણ્હાછન્દો વા. ઉદપજ્જથાતિ ઉપ્પજ્જિત્થ. તત્થાતિ તાવતિંસભવને, નન્દનાપદેસેનપિ હિ તં દેવલોકં વદતિ. ઉપપન્નામ્હીતિ ઉપ્પન્ના નિબ્બત્તા અમ્હિ.

૨૪૨. નાકાસિં સત્થુ વચનન્તિ ‘‘નાહં, ભિક્ખવે, અપ્પમત્તકમ્પિ ભવં વણ્ણેમી’’તિઆદિના (અ. નિ. ૧.૩૨૦-૩૨૧) સત્થારા વુત્તવચનં ન કરિં, ભવેસુ છન્દરાગં ન પજહિન્તિ અત્થો. આદિચ્ચો ગોતમગોત્તો, ભગવાપિ ગોતમગોત્તોતિ સગોત્તતાય વુત્તં ‘‘બુદ્ધસ્સાદિચ્ચબન્ધુનો’’તિ. અથ વા આદિચ્ચસ્સ બન્ધુ આદિચ્ચબન્ધુ, ભગવા. તં પટિચ્ચ તસ્સ અરિયાય જાતિયા જાતત્તા આદિચ્ચો વા બન્ધુ એતસ્સ ઓરસપુત્તભાવતોતિ આદિચ્ચબન્ધુ, ભગવા. તથા હિ વુત્તં –

‘‘યો અન્ધકારે તમસી પભઙ્કરો, વેરોચનો મણ્ડલી ઉગ્ગતેજો;

મા રાહુ ગિલી ચરમન્તલિક્ખે, પજં મમં રાહુ પમુઞ્ચ સૂરિય’’ન્તિ. (સં. નિ. ૧.૯૧);

હીનેતિ લામકે. અત્તનો ભવાભિરતિં સન્ધાય વદતિ. સામ્હીતિ સા અમ્હિ.

એવં તાય દેવતાય ભવાભિરતિનિમિત્તે ઉપ્પન્નવિપ્પટિસારે પવેદિતે થેરો ભવસ્સ પરિચ્છિન્નાયુભાવવિભાવનમુખેન આયતિં મનુસ્સત્તભાવે ઠત્વા વટ્ટદુક્ખસ્સ સમતિક્કમો કાતું સુકરો, સબ્બસો ખીણાસવભાવો નામ મહાનિસંસોતિ ચ સમસ્સાસેતું –

૨૪૩. ‘‘કીવ ચિરં વિમાનમ્હિ, ઇધ વચ્છસુપોસથે;

દેવતે પુચ્છિતાચિક્ખ, યદિ જાનાસિ આયુનો’’તિ. –

ગાથમાહ. પુન સા –

૨૪૪. ‘‘સટ્ઠિ વસ્સસહસ્સાનિ, તિસ્સો ચ વસ્સકોટિયો;

ઇધ ઠત્વા મહામુનિ, ઇતો ચુતા ગમિસ્સામિ;

મનુસ્સાનં સહબ્યત’’ન્તિ. – આહ;

પુન થેરો –

૨૪૫. ‘‘મા ત્વં ઉપોસથે ભાયિ, સમ્બુદ્ધેનાસિ બ્યાકતા;

સોતાપન્ના વિસેસયિ, પહીના તવ દુગ્ગતી’’તિ. –

ઇમાય ગાથાય સમુત્તેજેસિ.

૨૪૩-૪. તત્થ કીવ ચિરન્તિ કિત્તકં અદ્ધાનં. ઇધાતિ ઇમસ્મિં દેવલોકે, ઇધ વા વિમાનસ્મિં. આયુ નોતિ આયુ, નોતિ નિપાતમત્તં. આયુનો વા ચિરાચિરભાવં, અથ વા યદિ જાનાસિ આયુનોતિ અત્થો. મહામુનીતિ થેરં આલપતિ.

૨૪૫. મા ત્વં ઉપોસથે ભાયીતિ ભદ્દે ઉપોસથે ત્વં મા ભાયિ. કસ્મા? યસ્મા સમ્બુદ્ધેનાસિ બ્યાકતા. કિન્તિ? સોતાપન્ના વિસેસયીતિ. મગ્ગફલસઞ્ઞિતં વિસેસં યાતા અધિગતા, તસ્મા પહીના તવ સબ્બાપિ દુગ્ગતીતિ ઇમમ્પિ વિસેસં યાતાતિ વિસેસયિ. સેસં વુત્તનયમેવ.

ઉપોસથાવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.