૧૦. તિલદક્ખિણવિમાનવણ્ણના

અભિક્કન્તેન વણ્ણેનાતિ તિલદક્ખિણવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ચ સમયેન રાજગહે અઞ્ઞતરા ઇત્થી ગબ્ભિની તિલે ધોવિત્વા આતપે સુક્ખાપેતિ તેલં કાતુકામા. સા ચ પરિક્ખીણાયુકા તં દિવસમેવ ચવનધમ્મા, નિરયસંવત્તનિકં ચસ્સા કમ્મં ઓકાસં કત્વા ઠિતં. અથ નં ભગવા પચ્ચૂસવેલાયં લોકં વોલોકેન્તો દિબ્બચક્ખુના દિસ્વા ચિન્તેસિ ‘‘અયં ઇત્થી અજ્જ કાલં કત્વા નિરયે નિબ્બત્તિસ્સતિ, યંનૂનાહં તિલભિક્ખાપટિગ્ગહણેન તં સગ્ગૂપગં કરેય્ય’’ન્તિ. સો સાવત્થિતો તઙ્ખણેનેવ રાજગહં ગન્ત્વા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય રાજગહે પિણ્ડાય ચરન્તો અનુપુબ્બેન તસ્સા ગેહદ્વારં પાપુણિ. સા ઇત્થી ભગવન્તં પસ્સિત્વા સઞ્જાતપીતિસોમનસ્સા સહસા ઉટ્ઠહિત્વા કતઞ્જલી અઞ્ઞં દાતબ્બયુત્તકં અપસ્સન્તી હત્થપાદે ધોવિત્વા તિલે રાસિં કત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પરિગ્ગહેત્વા અઞ્જલિપૂરં તિલં ભગવતો પત્તે આકિરિત્વા ભગવન્તં વન્દિ. તં ભગવા અનુકમ્પમાનો ‘‘સુખિની હોહી’’તિ વત્વા પક્કામિ. સા તસ્સા રત્તિયા પચ્ચૂસસમયે કાલં કત્વા તાવતિંસભવને દ્વાદસયોજનિકે કનકવિમાને સુત્તપબુદ્ધા વિય નિબ્બત્તિ.

અથાયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો દેવચારિકં ચરન્તો તં અચ્છરાસહસ્સપરિવુતં મહતિયા દેવિદ્ધિયા વિરોચમાનમુપગન્ત્વા –

૮૫. ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેન, યા ત્વં તિટ્ઠસિ દેવતે;

ઓભાસેન્તી દિસા સબ્બા, ઓસધી વિય તારકા.

૮૬. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૮૭. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે,

મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા,

વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. – પુચ્છિ;

૮૮. ‘‘સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૮૯. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, પુરિમાય જાતિયા મનુસ્સલોકે.

૯૦. ‘‘અદ્દસં વિરજં બુદ્ધં, વિપ્પસન્નમનાવિલં;

આસજ્જ દાનં અદાસિં, અકામા તિલદક્ખિણં;

દક્ખિણેય્યસ્સ બુદ્ધસ્સ, પસન્ના સેહિ પાણિભિ.

૯૧. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૯૨. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –

સા વિસ્સજ્જેસિ.

૯૦. તત્થ આસજ્જાતિ અયં આસજ્જ-સદ્દો ‘‘આસજ્જ નં તથાગત’’ન્તિઆદીસુ (ચૂળવ. ૩૫૦) ઘટ્ટેન આગતો. ‘‘આસજ્જ દાનં દેતી’’તિઆદીસુ (દી. નિ. ૩.૩૩૬; અ. નિ. ૮.૩૧) સમાગમે. ઇધાપિ સમાગમેયેવ દટ્ઠબ્બો. તસ્મા આસજ્જાતિ સમાગન્ત્વા, સમવાયેન સમ્પત્વાતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘અકામા’’તિ. સા હિ દેય્યધમ્મસંવિધાનપુબ્બકં પુરિમસિદ્ધં દાનસઙ્કપ્પં વિના સહસા સમ્પત્તે ભગવતિ પવત્તિતં તિલદાનં સન્ધાયાહ ‘‘આસજ્જ દાનં અદાસિં, અકામા તિલદક્ખિણ’’ન્તિ. સેસં વુત્તનયમેવ.

તિલદક્ખિણવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.