૧૦. દુતિયદબ્બસુત્તવણ્ણના

૮૦. દસમે તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસીતિ ભગવા રાજગહે યથાભિરન્તં વિહરિત્વા જનપદચારિકં ચરન્તો અનુક્કમેન સાવત્થિં પત્વા જેતવને વિહરન્તોયેવ યેસં ભિક્ખૂનં આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ પરિનિબ્બાનં અપચ્ચક્ખં, તેસં તં પચ્ચક્ખં કત્વા દસ્સેતું, યેપિ ચ મેત્તિયભૂમજકેહિ કતેન અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખણેન થેરે ગારવરહિતા પુથુજ્જના, તેસં થેરે બહુમાનુપ્પાદનત્થઞ્ચ આમન્તેસિ. તત્થ તત્રાતિ વચનસઞ્ઞાપને નિપાતમત્તં. ખોતિ અવધારણે. તેસુ ‘‘તત્રા’’તિ ઇમિના ‘‘ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસી’’તિ એતેસં પદાનં વુચ્ચમાનતંયેવ જોતેતિ. ‘‘ખો’’તિ પન ઇમિના આમન્તેસિયેવ, નાસ્સ આમન્તને કોચિ અન્તરાયો અહોસીતિ ઇમમત્થં દસ્સેતિ. અથ વા તત્રાતિ તસ્મિં આરામે. ખોતિ વચનાલઙ્કારે નિપાતો. આમન્તેસીતિ અભાસિ. કસ્મા પન ભગવા ભિક્ખૂયેવ આમન્તેસીતિ? જેટ્ઠત્તા સેટ્ઠત્તા આસન્નત્તા સબ્બકાલં સન્નિહિતત્તા ધમ્મદેસનાય વિસેસતો ભાજનભૂતત્તા ચ.

ભિક્ખવોતિ તેસં આમન્તનાકારદસ્સનં. ભદન્તેતિ આમન્તિતાનં ભિક્ખૂનં ગારવેન સત્થુ પટિવચનદાનં. તત્થ ‘‘ભિક્ખવો’’તિ વદન્તો ભગવા તે ભિક્ખૂ આલપતિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ વદન્તા તે પચ્ચાલપન્તિ. અપિચ ‘‘ભિક્ખવો’’તિ ઇમિના કરુણાવિપ્ફારસોમ્મહદયનિસ્સિતપુબ્બઙ્ગમેન વચનેન તે ભિક્ખૂ કમ્મટ્ઠાનમનસિકારધમ્મપચ્ચવેક્ખણાદિતો નિવત્તેત્વા અત્તનો મુખાભિમુખે કરોતિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ ઇમિના સત્થરિ આદરબહુમાનગારવદીપનવચનેન તે ભિક્ખૂ અત્તનો સુસ્સૂસતં ઓવાદપ્પટિગ્ગહગારવભાવઞ્ચ પટિવેદેન્તિ. ભગવતો પચ્ચસ્સોસુન્તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો વચનં પતિઅસ્સોસું સોતુકામતં જનેસું. એતદવોચાતિ ભગવા એતં ઇદાનિ વક્ખમાનં સકલં સુત્તં અભાસિ. દબ્બસ્સ, ભિક્ખવે, મલ્લપુત્તસ્સાતિઆદિ અનન્તરસુત્તે વુત્તત્થમેવ. એતમત્થન્તિઆદીસુપિ અપુબ્બં નત્થિ, અનન્તરસુત્તે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં.

ગાથાસુ પન અયોઘનહતસ્સાતિ અયો હઞ્ઞતિ એતેનાતિ અયોઘનં, કમ્મારાનં અયોકૂટં અયોમુટ્ઠિ ચ. તેન અયોઘનેન હતસ્સ પહતસ્સ. કેચિ પન ‘‘અયોઘનહતસ્સાતિ ઘનઅયોપિણ્ડં હતસ્સા’’તિ અત્થં વદન્તિ. એવ-સદ્દો ચેત્થ નિપાતમત્તં. જલતો જાતવેદસોતિ ઝાયમાનસ્સ અગ્ગિસ્સ. અનાદરે એતં સામિવચનં. અનુપુબ્બૂપસન્તસ્સાતિ અનુક્કમેન ઉપસન્તસ્સ વિજ્ઝાતસ્સ નિરુદ્ધસ્સ. યથા ન ઞાયતે ગતીતિ યથા તસ્સ ગતિ ન ઞાયતિ. ઇદં વુત્તં હોતિ – અયોમુટ્ઠિકૂટાદિના મહતા અયોઘનેન હતસ્સ સંહતસ્સ, કંસભાજનાદિગતસ્સ વા જલમાનસ્સ અગ્ગિસ્સ, તથા ઉપ્પન્નસ્સ વા સદ્દસ્સ અનુક્કમેન ઉપસન્તસ્સ સુવૂપસન્તસ્સ દસસુ દિસાસુ ન કત્થચિ ગતિ પઞ્ઞાયતિ પચ્ચયનિરોધેન અપ્પટિસન્ધિકનિરુદ્ધત્તા.

એવં સમ્માવિમુત્તાનન્તિ એવં સમ્મા હેતુના ઞાયેન તદઙ્ગવિક્ખમ્ભનવિમુત્તિપુબ્બઙ્ગમેન અરિયમગ્ગેન ચતૂહિપિ ઉપાદાનેહિ આસવેહિ ચ વિમુત્તત્તા સમ્મા વિમુત્તાનં, તતો એવ કામપબન્ધસઙ્ખાતં કામોઘં ભવોઘાદિભેદં અવસિટ્ઠં ઓઘઞ્ચ તરિત્વા ઠિતત્તા કામબન્ધોઘતારિનં સુટ્ઠુ પટિપસ્સમ્ભિતસબ્બકિલેસવિપ્ફન્દિતત્તા કિલેસાભિસઙ્ખારવાતેહિ ચ અકમ્પનીયતાય અચલં અનુપાદિસેસનિબ્બાનસઙ્ખાતં સબ્બસઙ્ખારૂપસમં સુખં પત્તાનં અધિગતાનં ખીણાસવાનં ગતિ દેવમનુસ્સાદિભેદાસુ ગતીસુ અયં નામાતિ પઞ્ઞપેતબ્બતાય અભાવત્તા પઞ્ઞાપેતું નત્થિ ન ઉપલબ્ભતિ, યથાવુત્તજાતવેદો વિય અપઞ્ઞત્તિકભાવમેવ હિ સો ગતોતિ અત્થો.

દસમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતા ચ પાટલિગામિયવગ્ગવણ્ણના.

નિગમનકથા

એત્તાવતા ચ –

સુવિમુત્તભવાદાનો, દેવદાનવમાનિતો;

પચ્છિન્નતણ્હાસન્તાનો, પીતિસંવેગદીપનો.

સદ્ધમ્મદાનનિરતો, ઉપાદાનક્ખયાવહો;

તત્થ તત્થ ઉદાને યે, ઉદાનેસિ વિનાયકો.

તે સબ્બે એકતો કત્વા, આરોપેન્તેહિ સઙ્ગહં;

ઉદાનમિતિ સઙ્ગીતં, ધમ્મસઙ્ગાહકેહિ યં.

તસ્સ અત્થં પકાસેતું, પોરાણટ્ઠકથાનયં;

નિસ્સાય યા સમારદ્ધા, અત્થસંવણ્ણના મયા.

સા તત્થ પરમત્થાનં, સુત્તન્તેસુ યથારહં;

પકાસના પરમત્થદીપની નામ નામતો.

સમ્પત્તા પરિનિટ્ઠાનં, અનાકુલવિનિચ્છયા;

ચતુત્તિંસપ્પમાણાય, પાળિયા ભાણવારતો.

ઇતિ તં સઙ્ખરોન્તેન, યં તં અધિગતં મયા;

પુઞ્ઞં તસ્સાનુભાવેન, લોકનાથસ્સ સાસનં.

ઓગાહિત્વા વિસુદ્ધાય, સીલાદિપટિપત્તિયા;

સબ્બેપિ દેહિનો હોન્તુ, વિમુત્તિરસભાગિનો.

ચિરં તિટ્ઠતુ લોકસ્મિં, સમ્માસમ્બુદ્ધસાસનં;

તસ્મિં સગારવા નિચ્ચં, હોન્તુ સબ્બેપિ પાણિનો.

સમ્મા વસ્સતુ કાલેન, દેવોપિ જગતીપતિ;

સદ્ધમ્મનિરતો લોકં, ધમ્મેનેવ પસાસતૂતિ.

બદરતિત્થવિહારવાસિના આચરિયધમ્મપાલત્થેરેન

કતાઉદાનસ્સ અટ્ઠકથા સમત્તા.