૩. પઠમસત્તસુત્તવણ્ણના

૬૩. તતિયે કામેસૂતિ વત્થુકામેસુ. અતિવેલન્તિ વેલં અતિક્કમિત્વા. સત્તાતિ અયોનિસોમનસિકારબહુલતાય વિજ્જમાનમ્પિ આદીનવં અનોલોકેત્વા અસ્સાદમેવ સરિત્વા સજ્જનવસેન સત્તા, આસત્તા લગ્ગાતિ અત્થો. રત્તાતિ વત્થં વિય રઙ્ગજાતેન ચિત્તસ્સ વિપરિણામકરણેન છન્દરાગેન રત્તા સારત્તા. ગિદ્ધાતિ અભિકઙ્ખનસભાવેન અભિજ્ઝનેન ગિદ્ધા ગેધં આપન્ના. ગધિતાતિ રાગમુચ્છિતા વિય દુમ્મોચનીયભાવેન તત્થ પટિબદ્ધા. મુચ્છિતાતિ કિલેસવસેન વિસઞ્ઞીભૂતા વિય અનઞ્ઞકિચ્ચા મુચ્છં મોહં આપન્ના. અજ્ઝોપન્નાતિ અનઞ્ઞસાધારણે વિય કત્વા ગિલિત્વા પરિનિટ્ઠપેત્વા ઠિતા. સમ્મત્તકજાતાતિ કામેસુ પાતબ્યતં આપજ્જન્તા અપ્પસુખવેદનાય સમ્મત્તકા સુટ્ઠુ મત્તકા જાતા. ‘‘સમ્મોદકજાતા’’તિપિ પાઠો, જાતસમ્મોદના ઉપ્પન્નપહંસાતિ અત્થો. સબ્બેહિપિ પદેહિ તેસં તણ્હાધિપન્નતંયેવ વદતિ. એત્થ ચ પઠમં ‘‘કામેસૂ’’તિ વત્વા પુનપિ ‘‘કામેસૂ’’તિ વચનં તેસં સત્તાનં તદધિમુત્તિદીપનત્થં. તેન સબ્બિરિયાપથેસુ કામગુણસમઙ્ગિનો હુત્વા તદા વિહરિંસૂતિ દસ્સેતિ.

તસ્મિઞ્હિ સમયે ઠપેત્વા અરિયસાવકે સબ્બે સાવત્થિવાસિનો ઉસ્સવં ઘોસેત્વા યથાવિભવં આપાનભૂમિં સજ્જેત્વા ભુઞ્જન્તા પિવન્તા આવિ ચેવ રહો ચ કામે પરિભુઞ્જન્તા ઇન્દ્રિયાનિ પરિચારેન્તા કામેસુ પાતબ્યતં આપજ્જિંસુ. ભિક્ખૂ સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરન્તા તત્થ તત્થ ગેહે આરામુય્યાનાદીસુ ચ મનુસ્સે ઉસ્સવં ઘોસેત્વા કામનિન્ને તથા પટિપજ્જન્તે દિસ્વા ‘‘વિહારં ગન્ત્વા સણ્હસુખુમં ધમ્મં લભિસ્સામા’’તિ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. તેન વુત્તં – ‘‘અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ…પે… કામેસુ વિહરન્તી’’તિ.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં તેસં મનુસ્સાનં આપાનભૂમિરમણીયેસુ મહાપરિળાહેસુ અનેકાનત્થાનુબન્ધેસુ ઘોરાસય્હકટુકફલેસુ કામેસુ અનાદીનવદસ્સિતં સબ્બાકારતો વિદિત્વા કામાનઞ્ચેવ કિલેસાનઞ્ચ આદીનવવિભાવનં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ કામેસુ સત્તાતિ વત્થુકામેસુ કિલેસકામેન રત્તા મત્તા સત્તા વિસત્તા લગ્ગા લગ્ગિતા સંયુત્તા. કામસઙ્ગસત્તાતિ તાયેવ કામસત્તિયા વત્થુકામેસુ રાગસઙ્ગેન ચેવ દિટ્ઠિમાનદોસઅવિજ્જાસઙ્ગેહિ ચ સત્તા આસત્તા. સંયોજને વજ્જમપસ્સમાનાતિ કમ્મવટ્ટં વિપાકવટ્ટેન, ભવાદિકે વા ભવન્તરાદીહિ, સત્તે વા દુક્ખેહિ સંયોજનતો બન્ધનતો સંયોજનનામકે કામરાગાદિકિલેસજાતે સંયોજનીયેસુ ધમ્મેસુ અસ્સાદાનુપસ્સિતાય વટ્ટદુક્ખમૂલભાવાદિકં વજ્જં દોસં આદીનવં અપસ્સન્તા. ન હિ જાતુ સંયોજનસઙ્ગસત્તા, ઓઘં તરેય્યું વિપુલં મહન્તન્તિ એવં આદીનવદસ્સનાભાવેન સંયોજનસભાવેસુ સઙ્ગેસુ, સંયોજનસઙ્ખાતેહિ વા સઙ્ગેહિ તેસં વિસયેસુ તેભૂમકધમ્મેસુ સત્તા વિપુલવિસયતાય અનાદિકાલતાય ચ વિપુલં વિત્થિણ્ણં મહન્તઞ્ચ કામાદિઓઘં, સંસારોઘમેવ વા ન કદાચિ તરેય્યું, એકંસેનેવ તસ્સ ઓઘસ્સ પારં ન ગચ્છેય્યુન્તિ અત્થો.

તતિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.