૭. કઙ્ખારેવતસુત્તવણ્ણના

૪૭. સત્તમે કઙ્ખારેવતોતિ તસ્સ થેરસ્સ નામં. સો હિ સાસને પબ્બજિત્વા લદ્ધૂપસમ્પદો સીલવા કલ્યાણધમ્મો વિહરતિ, ‘‘અકપ્પિયા મુગ્ગા, ન કપ્પન્તિ મુગ્ગા પરિભુઞ્જિતું, અકપ્પિયો ગુળો’’તિ (મહાવ. ૨૭૨) ચ આદિના વિનયકુક્કુચ્ચસઙ્ખાતકઙ્ખાબહુલો પન હોતિ. તેન કઙ્ખારેવતોતિ પઞ્ઞાયિત્થ. સો અપરભાગે સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા ઘટેન્તો વાયમન્તો છળભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઝાનસુખેન ફલસુખેન વીતિનામેતિ, યેભુય્યેન પન અત્તના અધિગતં અરિયમગ્ગં ગરું કત્વા પચ્ચવેક્ખતિ. તેન વુત્તં – ‘‘અત્તનો કઙ્ખાવિતરણવિસુદ્ધિં પચ્ચવેક્ખમાનો’’તિ. મગ્ગપઞ્ઞા હિ ‘‘અહોસિં નુ ખો અહં અતીતમદ્ધાન’’ન્તિઆદિનયપવત્તાય (મ. નિ. ૧.૧૮; સં. નિ. ૨.૨૦) સોળસવત્થુકાય, ‘‘બુદ્ધે કઙ્ખતિ…પે… પટિચ્ચસમુપ્પન્નેસુ ધમ્મેસુ કઙ્ખતી’’તિ (ધ. સ. ૧૦૦૮) એવં વુત્તાય અટ્ઠવત્થુકાય, પગેવ ઇતરાસન્તિ અનવસેસતો સબ્બકઙ્ખાનં વિતરણતો સમતિક્કમનતો, અઞ્ઞેહિ ચ અત્તના પહાતબ્બકિલેસેહિ અચ્ચન્તવિસુજ્ઝનતો ‘‘કઙ્ખાવિતરણવિસુદ્ધી’’તિ ઇધાધિપ્પેતા. તઞ્હિ અયમાયસ્મા દીઘરત્તં કઙ્ખાપકતત્તા ‘‘ઇમં મગ્ગધમ્મં અધિગમ્મ ઇમા મે કઙ્ખા અનવસેસા પહીના’’તિ ગરું કત્વા પચ્ચવેક્ખમાનો નિસીદિ, ન સપ્પચ્ચયનામરૂપદસ્સનં અનિચ્ચન્તિકત્તા તસ્સ કઙ્ખાવિતરણસ્સ.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં અરિયમગ્ગસ્સ અનવસેસકઙ્ખાવિતરણસઙ્ખાતં અત્થં વિદિત્વા તદત્થદીપકં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ યા કાચિ કઙ્ખા ઇધ વા હુરં વાતિ ઇધ ઇમસ્મિં પચ્ચુપ્પન્ને અત્તભાવે ‘‘અહં નુ ખોસ્મિ નો નુ ખોસ્મી’’તિઆદિના હુરં વા, અતીતાનાગતેસુ અત્તભાવેસુ ‘‘અહોસિં નુ ખો અહં અતીતમદ્ધાન’’ન્તિઆદિના ઉપ્પજ્જનકા કઙ્ખા. સકવેદિયા વા પરવેદિયા વાતિ તા એવં વુત્તનયેનેવ સકઅત્તભાવે આરમ્મણવસેન પટિલભિતબ્બાય પવત્તિયા સકવેદિયા વા પરસ્સ અત્તભાવે પટિલભિતબ્બાય ‘‘બુદ્ધો નુ ખો, નો નુ ખો’’તિઆદિના વા પરસ્મિં પધાને ઉત્તમે પટિલભિતબ્બાય પવત્તિયા પરવેદિયા વા યા કાચિ કઙ્ખા વિચિકિચ્છા. યે ઝાયિનો તા પજહન્તિ સબ્બા, આતાપિનો બ્રહ્મચરિયં ચરન્તાતિ યે આરમ્મણૂપનિજ્ઝાનેન લક્ખણૂપનિજ્ઝાનેન ઝાયિનો વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા ચતુબ્બિધસમ્મપ્પધાનપારિપૂરિયા આતાપિનો મગ્ગબ્રહ્મચરિયં ચરન્તા અધિગચ્છન્તા સદ્ધાનુસારીઆદિપ્પભેદા પઠમમગ્ગટ્ઠા પુગ્ગલા, તા સબ્બા કઙ્ખા પજહન્તિ સમુચ્છિન્દન્તિ મગ્ગક્ખણે. તતો પરં પન તા પહીના નામ હોન્તિ, તસ્મા ઇતો અઞ્ઞં તાસં અચ્ચન્તપ્પહાનં નામ નત્થીતિ અધિપ્પાયો.

ઇતિ ભગવા ઝાનમુખેન આયસ્મતો કઙ્ખારેવતસ્સ ઝાનસીસેન અરિયમગ્ગાધિગમં થોમેન્તો થોમનાવસેન ઉદાનં ઉદાનેસિ. તેનેવ ચ નં ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં ભિક્ખૂનં ઝાયીનં યદિદં કઙ્ખારેવતો’’તિ (અ. નિ. ૧.૨૦૪) ઝાયીભાવેન એતદગ્ગે ઠપેસીતિ.

સત્તમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.