૬. છક્કનિપાતો

૧. પઞ્ચસતમત્તાથેરીગાથાવણ્ણના

છક્કનિપાતે યસ્સ મગ્ગં ન જાનાસીતિઆદિકા પઞ્ચસતમત્તાનં થેરીનં ગાથા. ઇમાપિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનન્તિયો અનુક્કમેન ઉપચિતવિમોક્ખસમ્ભારા હુત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે તત્થ તત્થ કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તા માતાપિતૂહિ પતિકુલં આનીતા તત્થ તત્થ પુત્તે લભિત્વા ઘરાવાસં વસન્તિયો સમાનજાતિકસ્સ તાદિસસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા સબ્બાવ મતપુત્તા હુત્વા, પુત્તસોકેન અભિભૂતા પટાચારાય થેરિયા સન્તિકં ઉપસઙ્કમિત્વા વન્દિત્વા નિસિન્ના અત્તનો સોકકારણં આરોચેસું. થેરી તાસં સોકં વિનોદેન્તી –

૧૨૭. ‘‘યસ્સ મગ્ગં ન જાનાસિ, આગતસ્સ ગતસ્સ વા;

તં કુતો ચાગતં સત્તં, મમ પુત્તોતિ રોદસિ.

૧૨૮. ‘‘મગ્ગઞ્ચ ખોસ્સ જાનાસિ, આગતસ્સ ગતસ્સ વા;

ન નં સમનુસોચેસિ, એવંધમ્મા હિ પાણિનો.

૧૨૯. ‘‘અયાચિતો તતાગચ્છિ, નાનુઞ્ઞાતો ઇતો ગતો;

કુતોચિ નૂન આગન્ત્વા, વસિત્વા કતિપાહકં;

ઇતોપિ અઞ્ઞેન ગતો, તતોપઞ્ઞેન ગચ્છતિ.

૧૩૦. ‘‘પેતો મનુસ્સરૂપેન, સંસરન્તો ગમિસ્સતિ;

યથાગતો તથા ગતો, કા તત્થ પરિદેવના’’તિ. –

ઇમાહિ ચતૂહિ ગાથાહિ ધમ્મં દેસેસિ.

તા તસ્સા ધમ્મં સુત્વા સઞ્જાતસંવેગા થેરિયા સન્તિકે પબ્બજિંસુ. પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તિયો વિમુત્તિપરિપાચનીયાનં ધમ્માનં પરિપાકં ગતત્તા ન ચિરસ્સેવ સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તે પતિટ્ઠહિંસુ. અથ તા અધિગતારહત્તા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉદાનવસેન ‘‘યસ્સ મગ્ગં ન જાનાસી’’તિઆદિકાહિ ઓવાદગાથાહિ સદ્ધિં –

૧૩૧. ‘‘અબ્બહી વત મે સલ્લં, દુદ્દસં હદયસ્સિતં;

યા મે સોકપરેતાય, પુત્તસોકં બ્યપાનુદિ.

૧૩૨. ‘‘સાજ્જ અબ્બૂળ્હસલ્લાહં, નિચ્છાતા પરિનિબ્બુતા;

બુદ્ધં ધમ્મઞ્ચ સઙ્ઘઞ્ચ, ઉપેમિ સરણં મુનિ’’ન્તિ. –

ઇમા ગાથા વિસું વિસું અભાસિંસુ.

તત્થ યસ્સ મગ્ગં ન જાનાસિ, આગતસ્સ ગતસ્સ વાતિ યસ્સ સત્તસ્સ ઇધ આગતસ્સ આગતમગ્ગં વા ઇતો ગતસ્સ ગતમગ્ગં વા ત્વં ન જાનાસિ. અનન્તરા અતીતાનાગતભવૂપપત્તિયો સન્ધાય વદતિ. તં કુતો ચાગતં સત્તન્તિ તં એવં અવિઞ્ઞાતાગતગતમગ્ગં કુતોચિ ગતિતો આગતમગ્ગં આગચ્છન્તેન અન્તરામગ્ગે સબ્બેન સબ્બં અકતપરિચયસમાગતપુરિસસદિસં સત્તં કેવલં મમત્તં ઉપ્પાદેત્વા મમ પુત્તોતિ કુતો કેન કારણેન રોદસિ. અપ્પટિકારતો મમ પુત્તસ્સ ચ અકાતબ્બતો ન એત્થ રોદનકારણં અત્થીતિ અધિપ્પાયો.

મગ્ગઞ્ચ ખોસ્સ જાનાસીતિ અસ્સ તવ પુત્તાભિમતસ્સ સત્તસ્સ આગતસ્સ આગતમગ્ગઞ્ચ ગતસ્સ ગતમગ્ગઞ્ચ અથ જાનેય્યાસિ. ન નં સમનુસોચેસીતિ એવમ્પિ નં ન સમનુસોચેય્યાસિ. કસ્મા? એવંધમ્મા હિ પાણિનો, દિટ્ઠધમ્મેપિ હિ સત્તાનં સબ્બેહિ પિયેહિ મનાપેહિ નાનાભાવા વિનાભાવા તત્થ વસવત્તિતાય અભાવતો, પગેવ અભિસમ્પરાયં.

અયાચિતો તતાગચ્છીતિ તતો પરલોકતો કેનચિ અયાચિતો ઇધ આગચ્છિ. ‘‘આગતો’’તિપિ પાળિ, સો એવત્થો. નાનુઞ્ઞાતો ઇતો ગતોતિ ઇધલોકતો કેનચિ અનનુઞ્ઞાતો પરલોકં ગતો. કુતોચીતિ નિરયાદિતો યતો કુતોચિ ગતિતો. નૂનાતિ પરિસઙ્કાયં. વસિત્વા કતિપાહકન્તિ કતિપયદિવસમત્તં ઇધ વસિત્વા. ઇતોપિ અઞ્ઞેન ગતોતિ ઇતોપિ ભવતો અઞ્ઞેન ગતો, ઇતો અઞ્ઞમ્પિ ભવં પટિસન્ધિવસેન ઉપગતો. તતોપઞ્ઞેન ગચ્છતીતિ તતોપિ ભવતો અઞ્ઞેન ગમિસ્સતિ, અઞ્ઞમેવ ભવં ઉપગમિસ્સતિ.

પેતોતિ અપેતો તં તં ભવં ઉપપજ્જિત્વા તતો અપગતો. મનુસ્સરૂપેનાતિ નિદસ્સનમત્તમેતં, મનુસ્સભાવેન તિરચ્છાનાદિભાવેન ચાતિ અત્થો. સંસરન્તોતિ અપરાપરં ઉપપત્તિવસેન સંસરન્તો. યથાગતો તથા ગતોતિ યથા અવિઞ્ઞાતગતિતો ચ અનામન્તેત્વા આગતો તથા અવિઞ્ઞાતગતિકો અનનુઞ્ઞાતોવ ગતો. કા તત્થ પરિદેવનાતિ તત્થ તાદિસે અવસવત્તિનિ યથાકામાવચરે કા નામ પરિદેવના, કિં પરિદેવિતેન પયોજનન્તિ અત્થો. સેસં વુત્તનયમેવ.

એત્થ ચ આદિતો ચતસ્સો ગાથા પટાચારાય થેરિયા તેસં પઞ્ચમત્તાનં ઇત્થિસતાનં સોકવિનોદનવસેન વિસું વિસું ભાસિતા. તસ્સા ઓવાદે ઠત્વા પબ્બજિત્વા અધિગતવિસેસાહિ તાહિ પઞ્ચસતમત્તાહિ ભિક્ખુનીહિ છપિ ગાથા પચ્ચેકં ભાસિતાતિ દટ્ઠબ્બા.

પઞ્ચસતા પટાચારાતિ પટાચારાય થેરિયા સન્તિકે લદ્ધઓવાદતાય પટાચારાય વુત્તં અવેદિસુન્તિ કત્વા ‘‘પટાચારા’’તિ લદ્ધનામા પઞ્ચસતા ભિક્ખુનિયો.

પઞ્ચસતમત્તાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. વાસેટ્ઠીથેરીગાથાવણ્ણના

પુત્તસોકેનહં અટ્ટાતિઆદિકા વાસેટ્ઠિયા થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનન્તી અનુક્કમેન સમ્ભતવિમોક્ખસમ્ભારા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તી ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વેસાલિયં કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તા માતાપિતૂહિ સમાનજાતિકસ્સ કુલપુત્તસ્સ દિન્ના પતિકુલં ગન્ત્વા તેન સદ્ધિં સુખસંવાસં વસન્તી એકં પુત્તં લભિત્વા તસ્મિં આધાવિત્વા પરિધાવિત્વા વિચરણકાલે કાલં કતે પુત્તસોકેન અટ્ટિતા ઉમ્મત્તિકા અહોસિ. સા ઞાતકેસુ સામિકે ચ તિકિચ્છં કરોન્તેસુ તેસં અજાનન્તાનંયેવ પલાયિત્વા યતો તતો પરિબ્ભમન્તી મિથિલાનગરં સમ્પત્તા તત્થદ્દસ ભગવન્તં અન્તરવીથિયં ગચ્છન્તં દન્તં ગુત્તં સંયતિન્દ્રિયં નાગં. દિસ્વાન સહ દસ્સનેન બુદ્ધાનુભાવતો અપગતુમ્માદા પકતિચિત્તં પટિલભિ. અથસ્સા સત્થા સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેસિ. સા તં ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસંવેગા સત્થારં પબ્બજ્જં યાચિત્વા સત્થુ આણાય ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિત્વા કતપુબ્બકિચ્ચા વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા ઘટેન્તી વાયમન્તી પરિપક્કઞાણતાય ન ચિરસ્સેવ સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉદાનવસેન –

૧૩૩. ‘‘પુત્તસોકેનહં અટ્ટા, ખિત્તચિત્તા વિસઞ્ઞિની;

નગ્ગા પકિણ્ણકેસી ચ, તેન તેન વિચારિહં.

૧૩૪. ‘‘વીથિસઙ્કારકૂટેસુ, સુસાને રથિયાસુ ચ;

અચરિં તીણિ વસ્સાનિ, ખુપ્પિપાસા સમપ્પિતા.

૧૩૫. ‘‘અથદ્દસાસિં સુગતં, નગરં મિથિલં પતિ;

અદન્તાનં દમેતારં, સમ્બુદ્ધમકુતોભયં.

૧૩૬. ‘‘સચિત્તં પટિલદ્ધાન, વન્દિત્વાન ઉપાવિસિં;

સો મે ધમ્મમદેસેસિ, અનુકમ્પાય ગોતમો.

૧૩૭. ‘‘તસ્સ ધમ્મં સુણિત્વાન, પબ્બજિં અનગારિયં;

યુઞ્જન્તી સત્થુવચને, સચ્છાકાસિં પદં સિવં.

૧૩૮. ‘‘સબ્બે સોકા સમુચ્છિન્ના, પહીના એતદન્તિકા;

પરિઞ્ઞાતા હિ મે વત્થૂ, યતો સોકાન સમ્ભવો’’તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

તત્થ અટ્ટાતિ અટ્ટિતા. અયમેવ વા પાઠો, અટ્ટિતા પીળિતાતિ અત્થો. ખિત્તચિત્તાતિ સોકુમ્માદેન ખિત્તહદયા. તતો એવ પકતિસઞ્ઞાય વિગમેન વિસઞ્ઞિની. હિરોત્તપ્પાભાવતો અપગતવત્થતાય નગ્ગા. વિધુતકેસતાય પકિણ્ણકેસી. તેન તેનાતિ ગામેન ગામં નગરેન નગરં વીથિયા વીથિં વિચરિં અહં.

અથાતિ પચ્છા ઉમ્માદસંવત્તનિયસ્સ કમ્મસ્સ પરિક્ખયે. સુગતન્તિ સોભનગમનત્તા સુન્દરં ઠાનં ગતત્તા સમ્મા ગદત્તા સમ્મા ચ ગતત્તા સુગતં ભગવન્તં. મિથિલં પતીતિ મિથિલાભિમુખં, મિથિલાનગરાભિમુખં ગચ્છન્તન્તિ અત્થો.

સચિત્તં પટિલદ્ધાનાતિ બુદ્ધાનુભાવેન ઉમ્માદં પહાય અત્તનો પકતિચિત્તં પટિલભિત્વા.

યુઞ્જન્તી સત્થુવચનેતિ સત્થુ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સાસને યોગં કરોન્તી ભાવનં અનુયુઞ્જન્તી. સચ્છાકાસિં પદં સિવન્તિ સિવં ખેમં ચતૂહિ યોગેહિ અનુપદ્દુતં નિબ્બાનં પદં સચ્છિઅકાસિં.

એતદન્તિકાતિ એતં ઇદાનિ મયા અધિગતં અરહત્તં અન્તો પરિયોસાનં એતેસન્તિ એતદન્તિકા, સોકા. ન દાનિ તેસં સમ્ભવો અત્થીતિ અત્થો. યતો સોકાન સમ્ભવોતિ યતો અન્તોનિજ્ઝાનલક્ખણાનં સોકાનં સમ્ભવો, તેસં સોકાનં પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધસઙ્ખાતા વત્થૂ અધિટ્ઠાનાનિ ઞાતતીરણપહાનપરિઞ્ઞાહિ પરિઞ્ઞાતા. તસ્મા સોકા એતદન્તિકાતિ યોજના.

વાસેટ્ઠીથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ખેમાથેરીગાથાવણ્ણના

દહરા ત્વં રૂપવતીતિઆદિકા ખેમાય થેરિયા ગાથા. અયં કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે હંસવતીનગરે પરાધીનવુત્તિકા પરેસં દાસી અહોસિ. સા પરેસં વેય્યાવચ્ચકરણેન જીવિકં કપ્પેન્તી એકદિવસં પદુમુત્તરસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અગ્ગસાવકં સુજાતત્થેરં પિણ્ડાય ચરન્તં દિસ્વા તયો મોદકે દત્વા તંદિવસમેવ અત્તનો કેસે વિસ્સજ્જેત્વા થેરસ્સ દાનં દત્વા ‘‘અનાગતે મહાપઞ્ઞા બુદ્ધસ્સ સાવિકા ભવેય્ય’’ન્તિ પત્થનં કત્વા યાવજીવં કુસલકમ્મે અપ્પમત્તા હુત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તી અનુક્કમેન છકામસગ્ગે, તેસં તેસં દેવરાજૂનં મહેસિભાવેન ઉપપન્ના, મનુસ્સલોકેપિ અનેકવારં ચક્કવત્તીનં મણ્ડલરાજૂનઞ્ચ મહેસિભાવં ઉપગતા મહાસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે મનુસ્સલોકે ઉપ્પજ્જિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા, સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસંવેગા પબ્બજિત્વા દસવસ્સસહસ્સાનિ બ્રહ્મચરિયં ચરન્તી બહુસ્સુતા ધમ્મકથિકા હુત્વા બહુજનસ્સ ધમ્મકથનાદિના પઞ્ઞાસંવત્તનિયકમ્મં કત્વા તતો ચવિત્વા સુગતીસુયેવ સંસરન્તી ઇમસ્મિં કપ્પે ભગવતો ચ કકુસન્ધસ્સ ભગવતો ચ કોણાગમનસ્સ કાલે વિભવસમ્પન્ને કુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા મહન્તં સઙ્ઘારામં કારેત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિય્યાદેસિ.

ભગવતો પન કસ્સપદસબલસ્સ કાલે કિકિસ્સ કાસિરઞ્ઞો સબ્બજેટ્ઠિકા સમણી નામ ધીતા હુત્વા, સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસંવેગા અગારેયેવ ઠિતા, વીસતિ વસ્સસહસ્સાનિ કોમારિબ્રહ્મચરિયં ચરન્તી સમણગુત્તાદીહિ અત્તનો ભગિનીહિ સદ્ધિં રમણીયં પરિવેણં કારેત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિય્યાદેસિ. એવમેવ તત્થ તત્થ ભવે આયતનગતં ઉળારં પુઞ્ઞકમ્મં કત્વા સુગતીસુયેવ સંસરિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે મદ્દરટ્ઠે સાકલનગરે રાજકુલે નિબ્બત્તિ. ખેમાતિસ્સા નામં અહોસિ, સુવણ્ણવણ્ણા કઞ્ચનસન્નિભત્તચા. સા વયપ્પત્તા બિમ્બિસારરઞ્ઞો ગેહં ગતા. સત્થરિ વેળુવને વિહરન્તે રૂપમત્તા હુત્વા ‘‘રૂપે દોસં દસ્સેતી’’તિ સત્થુ દસ્સનાય ન ગચ્છતિ.

રાજા મનુસ્સેહિ વેળુવનસ્સ વણ્ણે પકાસાપેત્વા દેવિયા વિહારદસ્સનાય ચિત્તં ઉપ્પાદેસિ. અથ દેવી ‘‘વિહારં પસ્સિસ્સામી’’તિ રાજાનં પટિપુચ્છિ. રાજા ‘‘વિહારં ગન્ત્વા સત્થારં અદિસ્વા આગન્તું ન લભિસ્સસી’’તિ વત્વા પુરિસાનં સઞ્ઞં અદાસિ – ‘‘બલક્કારેનપિ દેવિં દસબલં દસ્સેથા’’તિ. દેવી વિહારં ગન્ત્વા દિવસભાગં ખેપેત્વા નિવત્તેન્તી સત્થારં અદિસ્વાવ ગન્તું આરદ્ધા. અથ નં રાજપુરિસા અનિચ્છન્તિમ્પિ સત્થુ સન્તિકં નયિંસુ. સત્થા તં આગચ્છન્તિં દિસ્વા ઇદ્ધિયા દેવચ્છરાસદિસં ઇત્થિં નિમ્મિનિત્વા તાલપણ્ણં ગહેત્વા બીજયમાનં અકાસિ. ખેમા દેવી તં દિસ્વા ચિન્તેસિ – ‘‘એવરૂપા નામ દેવચ્છરપટિભાગા ઇત્થિયો ભગવતો અવિદૂરે તિટ્ઠન્તિ, અહં એતાસં પરિચારિકતાયપિ નપ્પહોમિ, મનમ્પિ નિક્કારણા પાપચિત્તસ્સ વસેન નટ્ઠા’’તિ નિમિત્તં ગહેત્વા તમેવ ઇત્થિં ઓલોકયમાના અટ્ઠાસિ. અથસ્સા પસ્સન્તિયાવ સત્થુ અધિટ્ઠાનબલેન સા ઇત્થી પઠમવયં અતિક્કમ્મ મજ્ઝિમવયમ્પિ અતિક્કમ્મ પચ્છિમવયં પત્વા ખણ્ડદન્તા પલિતકેસા વલિત્તચા હુત્વા સદ્ધિં તાલપણ્ણેન પરિવત્તિત્વા પતિ. તતો ખેમા કતાધિકારત્તા એવં ચિન્તેસિ – ‘‘એવંવિધમ્પિ સરીરં ઈદિસં વિપત્તિં પાપુણિ, મય્હમ્પિ સરીરં એવંગતિકમેવ ભવિસ્સતી’’તિ. અથસ્સા ચિત્તાચારં ઞત્વા સત્થા –

‘‘યે રાગરત્તાનુપતન્તિ સોતં, સયં કતં મક્કટકોવ જાલં;

એતમ્પિ છેત્વાન પરિબ્બજન્તિ, અનપેક્ખિનો કામસુખં પહાયા’’તિ. –

ગાથમાહ. સા ગાથાપરિયોસાને સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણીતિ અટ્ઠકથાસુ આગતં. અપદાને પન ‘‘ઇમં ગાથં સુત્વા સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠિતા રાજાનં અનુજાનાપેત્વા પબ્બજિત્વા અરહત્તં પાપુણી’’તિ આગતં. તત્થાયં અપદાનપાળિ (અપ. થેરી ૨.૨.૨૮૯-૩૮૩) –

‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, સબ્બધમ્મેસુ ચક્ખુમા;

ઇતો સતસહસ્સમ્હિ, કપ્પે ઉપ્પજ્જિ નાયકો.

‘‘તદાહં હંસવતિયં, જાતા સેટ્ઠિકુલે અહું;

નાનારતનપજ્જોતે, મહાસુખસમપ્પિતા.

‘‘ઉપેત્વા તં મહાવીરં, અસ્સોસિં ધમ્મદેસનં;

તતો જાતપ્પસાદાહં, ઉપેમિ સરણં જિનં.

‘‘માતરં પિતરં ચાહં, આયાચિત્વા વિનાયકં;

નિમન્તયિત્વા સત્તાહં, ભોજયિં સહસાવકં.

‘‘અતિક્કન્તે ચ સત્તાહે, મહાપઞ્ઞાનમુત્તમં;

ભિક્ખુનિં એતદગ્ગમ્હિ, ઠપેસિ નરસારથિ.

‘‘તં સુત્વા મુદિતા હુત્વા, પુનો તસ્સ મહેસિનો;

કારં કત્વાન તં ઠાનં, પણિપચ્ચ પણીદહિં.

‘‘તતો મમ જિનો આહ, સિજ્ઝતં પણિધી તવ;

સસઙ્ઘે મે કતં કારં, અપ્પમેય્યફલં તયા.

‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો;

ગોતમો નામ ગોત્તેન, સત્થા લોકે ભવિસ્સતિ.

‘‘તસ્સ ધમ્મેસુ દાયાદા, ઓરસા ધમ્મનિમ્મિતા;

એતદગ્ગમનુપ્પત્તા, ખેમા નામ ભવિસ્સતિ.

‘‘તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસૂપગા અહં.

‘‘તતો ચુતા યામમગં, તતોહં તુસિતં ગતા;

તતો ચ નિમ્માનરતિં, વસવત્તિપુરં તતો.

‘‘યત્થ યત્થૂપપજ્જામિ, તસ્સ કમ્મસ્સ વાહસા;

તત્થ તત્થેવ રાજૂનં, મહેસિત્તમકારયિં.

‘‘તતો ચુતા મનુસ્સત્તે, રાજૂનં ચક્કવત્તિનં;

મણ્ડલીનઞ્ચ રાજૂનં, મહેસિત્તમકારયિં.

‘‘સમ્પત્તિં અનુભોત્વાન, દેવેસુ મનુજેસુ ચ;

સબ્બત્થ સુખિતા હુત્વા, નેકકપ્પેસુ સંસરિં.

‘‘એકનવુતિતો કપ્પે, વિપસ્સી લોકનાયકો;

ઉપ્પજ્જિ ચારુદસ્સનો, સબ્બધમ્મવિપસ્સકો.

‘‘તમહં લોકનાયકં, ઉપેત્વા નરસારથિં;

ધમ્મં ભણિતં સુત્વાન, પબ્બજિં અનગારિયં.

‘‘દસવસ્સસહસ્સાનિ, તસ્સ વીરસ્સ સાસને;

બ્રહ્મચરિયં ચરિત્વાન, યુત્તયોગા બહુસ્સુતા.

‘‘પચ્ચયાકારકુસલા, ચતુસચ્ચવિસારદા;

નિપુણા ચિત્તકથિકા, સત્થુસાસનકારિકા.

‘‘તતો ચુતાહં તુસિતં, ઉપપન્ના યસસ્સિની;

અભિભોમિ તહિં અઞ્ઞે, બ્રહ્મચારીફલેનહં.

‘‘યત્થ યત્થૂપપન્નાહં, મહાભોગા મહદ્ધના;

મેધાવિની સીલવતી, વિનીતપરિસાપિ ચ.

‘‘ભવામિ તેન કમ્મેન, યોગેન જિનસાસને;

સબ્બા સમ્પત્તિયો મય્હં, સુલભા મનસો પિયા.

‘‘યોપિ મે ભવતે ભત્તા, યત્થ યત્થ ગતાયપિ;

વિમાનેતિ ન મં કોચિ, પટિપત્તિબલેન મે.

‘‘ઇમમ્હિ ભદ્દકે કપ્પે, બ્રહ્મબન્ધુ મહાયસો;

નામેન કોણાગમનો, ઉપ્પજ્જિ વદતં વરો.

‘‘તદા હિ બારાણસિયં, સુસમિદ્ધકુલપ્પજા;

ધનઞ્જાની સુમેધા ચ, અહમ્પિ ચ તયો જના.

‘‘સઙ્ઘારામમદાસિમ્હ, દાનસહાયિકા પુરે;

સઙ્ઘસ્સ ચ વિહારમ્પિ, ઉદ્દિસ્સ કારિકા મયં.

‘‘તતો ચુતા મયં સબ્બા, તાવતિંસૂપગા અહું;

યસસા અગ્ગતં પત્તા, મનુસ્સેસુ તથેવ ચ.

‘‘ઇમસ્મિંયેવ કપ્પમ્હિ, બ્રહ્મબન્ધુ મહાયસો;

કસ્સપો નામ ગોત્તેન, ઉપ્પજ્જિ વદતં વરો.

‘‘ઉપટ્ઠાકો મહેસિસ્સ, તદા આસિ નરિસ્સરો;

કાસિરાજા કિકી નામ, બારાણસિપુરુત્તમે.

‘‘તસ્સાસિં જેટ્ઠિકા ધીતા, સમણી ઇતિ વિસ્સુતા;

ધમ્મં સુત્વા જિનગ્ગસ્સ, પબ્બજ્જં સમરોચયિં.

‘‘અનુજાનિ ન નો તાતો, અગારેવ તદા મયં;

વીસવસ્સસહસ્સાનિ, વિચરિમ્હ અતન્દિતા.

‘‘કોમારિબ્રહ્મચરિયં, રાજકઞ્ઞા સુખેધિતા;

બુદ્ધોપટ્ઠાનનિરતા, મુદિતા સત્ત ધીતરો.

‘‘સમણી સમણગુત્તા ચ, ભિક્ખુની ભિક્ખુદાયિકા;

ધમ્મા ચેવ સુધમ્મા ચ, સત્તમી સઙ્ઘદાયિકા.

‘‘અહં ઉપ્પલવણ્ણા ચ, પટાચારા ચ કુણ્ડલા;

કિસાગોતમી ધમ્મદિન્ના, વિસાખા હોતિ સત્તમી.

‘‘કદાચિ સો નરાદિચ્ચો, ધમ્મં દેસેસિ અબ્ભુતં;

મહાનિદાનસુત્તન્તં, સુત્વા તં પરિયાપુણિં.

‘‘તેહિ કમ્મેહિ સુકતેહિ, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસમગચ્છહં.

‘‘પચ્છિમે ચ ભવે દાનિ, સાકલાય પુરુત્તમે;

રઞ્ઞો મદ્દસ્સ ધીતામ્હિ, મનાપા દયિતા પિયા.

‘‘સહ મે જાતમત્તમ્હિ, ખેમં તમ્હિ પુરે અહુ;

તતો ખેમાતિ નામં મે, ગુણતો ઉપપજ્જથ.

‘‘યદાહં યોબ્બનં પત્તા, રૂપલાવઞ્ઞભૂસિતા;

તદા અદાસિ મં તાતો, બિમ્બિસારસ્સ રાજિનો.

‘‘તસ્સાહં સુપ્પિયા આસિં, રૂપકેલાયને રતા;

રૂપાનં દોસવાદીતિ, ન ઉપેસિં મહાદયં.

‘‘બિમ્બિસારો તદા રાજા, મમાનુગ્ગહબુદ્ધિયા;

વણ્ણયિત્વા વેળુવનં, ગાયકે ગાપયી મમં.

‘‘રમ્મં વેળુવનં યેન, ન દિટ્ઠં સુગતાલયં;

ન તેન નન્દનં દિટ્ઠં, ઇતિ મઞ્ઞામસે મયં.

‘‘યેન વેળુવનં દિટ્ઠં, નરનન્દનનન્દનં;

સુદિટ્ઠં નન્દનં તેન, અમરિન્દસુનન્દનં.

‘‘વિહાય નન્દનં દેવા, ઓતરિત્વા મહીતલં;

રમ્મં વેળુવનં દિસ્વા, ન તપ્પન્તિ સુવિમ્હિતા.

‘‘રાજપુઞ્ઞેન નિબ્બત્તં, બુદ્ધપુઞ્ઞેન ભૂસિતં;

કો વત્તા તસ્સ નિસ્સેસં, વનસ્સ ગુણસઞ્ચયં.

‘‘તં સુત્વા વનસમિદ્ધં, મમ સોતમનોહરં;

દટ્ઠુકામા તમુય્યાનં, રઞ્ઞો આરોચયિં તદા.

‘‘મહતા પરિવારેન, તદા ચ સો મહીપતિ;

મં પેસેસિ તમુય્યાનં, દસ્સનાય સમુસ્સુકં.

‘‘ગચ્છ પસ્સ મહાભોગે, વનં નેત્તરસાયનં;

યં સદા ભાતિ સિરિયા, સુગતાભાનુરઞ્જિતં.

‘‘યદા ચ પિણ્ડાય મુનિ, ગિરિબ્બજપુરુત્તમં;

પવિટ્ઠોહં તદાયેવ, વનં દટ્ઠુમુપાગમિં.