૩. અપરા ઉત્તમાથેરીગાથાવણ્ણના

યે ઇમે સત્ત બોજ્ઝઙ્ગાતિઆદિકા અપરાય ઉત્તમાય થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનન્તી વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે બન્ધુમતીનગરે કુલદાસી હુત્વા નિબ્બત્તિ. સા એકદિવસં સત્થુ સાવકં એકં ખીણાસવત્થેરં પિણ્ડાય ચરન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસા તીણિ મોદકાનિ અદાસિ. સા તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તી ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે કોસલજનપદે અઞ્ઞતરસ્મિં બ્રાહ્મણમહાસાલકુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તા જનપદચારિકં ચરન્તસ્સ સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધા પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેરી ૨.૨.૩૦-૩૬) –

‘‘નગરે બન્ધુમતિયા, કુમ્ભદાસી અહોસહં;

મમ ભાગં ગહેત્વાન, ગચ્છં ઉદકહારિકા.

‘‘પન્થમ્હિ સમણં દિસ્વા, સન્તચિત્તં સમાહિતં;

પસન્નચિત્તા સુમના, મોદકે તીણિદાસહં.

‘‘તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

એકનવુતિકપ્પાનિ, વિનિપાતં ન ગચ્છહં.

‘‘સમ્પત્તિ તં કરિત્વાન, સબ્બં અનુભવિં અહં;

મોદકે તીણિ દત્વાન, પત્તાહં અચલં પદં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉદાનવસેન –

૪૫. ‘‘યે ઇમે સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા, મગ્ગા નિબ્બાનપત્તિયા;

ભાવિતા તે મયા સબ્બે, યથા બુદ્ધેન દેસિતા.

૪૬. ‘‘સુઞ્ઞતસ્સાનિમિત્તસ્સ, લાભિનીહં યદિચ્છકં;

ઓરસા ધીતા બુદ્ધસ્સ, નિબ્બાનાભિરતા સદા.

૪૭. ‘‘સબ્બે કામા સમુચ્છિન્ના, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા;

વિક્ખીણો જાતિસંસારો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

તત્થ સુઞ્ઞતસ્સાનિમિત્તસ્સ, લાભિનીહં યદિચ્છકન્તિ સુઞ્ઞતસમાપત્તિયા ચ અનિમિત્તસમાપત્તિયા ચ અહં યદિચ્છકં લાભિની, તત્થ યં યં સમાપજ્જિતું ઇચ્છામિ યત્થ યત્થ યદા યદા, તં તં તત્થ તત્થ તદા તદા સમાપજ્જિત્વા વિહરામીતિ અત્થો. યદિપિ હિ સુઞ્ઞતાપ્પણિહિતાદિનામકસ્સ યસ્સ કસ્સચિપિ મગ્ગસ્સ સુઞ્ઞતાદિભેદં તિવિધમ્પિ ફલં સમ્ભવતિ. અયં પન થેરી સુઞ્ઞતાનિમિત્તસમાપત્તિયોવ સમાપજ્જતિ. તેન વુત્તં – ‘‘સુઞ્ઞતસ્સાનિમિત્તસ્સ, લાભિનીહં યદિચ્છક’’ન્તિ. યેભુય્યવસેન વા એતં વુત્તં. નિદસ્સનમત્તમેતન્તિ અપરે.

યે દિબ્બા યે ચ માનુસાતિ યે દેવલોકપરિયાપન્ના યે ચ મનુસ્સલોકપરિયાપન્ના વત્થુકામા, તે સબ્બેપિ તપ્પટિબદ્ધછન્દરાગપ્પહાનેન મયા સમ્મદેવ ઉચ્છિન્ના, અપરિભોગારહા કતા. વુત્તઞ્હિ – ‘‘અભબ્બો, આવુસો, ખીણાસવો ભિક્ખુ કામે પરિભુઞ્જિતું. સેય્યથાપિ પુબ્બે અગારિયભૂતો’’તિ. સેસં વુત્તનયમેવ.

અપરા ઉત્તમાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.