૧. અઞ્ઞતરાથેરીગાથાવણ્ણના

ઇદાનિ થેરીગાથાનં અત્થસંવણ્ણનાય ઓકાસો અનુપ્પત્તો. તત્થ યસ્મા ભિક્ખુનીનં આદિતો યથા પબ્બજ્જા ઉપસમ્પદા ચ પટિલદ્ધા, તં પકાસેત્વા અત્થસંવણ્ણનાય કરીયમાનાય તત્થ તત્થ ગાથાનં અટ્ઠુપ્પત્તિં વિભાવેતું સુકરા હોતિ સુપાકટા ચ, તસ્મા તં પકાસેતું આદિતો પટ્ઠાય સઙ્ખેપતો અયં અનુપુબ્બિકથા –

અયઞ્હિ લોકનાથો ‘‘મનુસ્સત્તં લિઙ્ગસમ્પત્તી’’ત્યાદિના વુત્તાનિ અટ્ઠઙ્ગાનિ સમોધાનેત્વા દીપઙ્કરસ્સ ભગવતો પાદમૂલે કતમહાભિનીહારો સમતિંસપારમિયો પૂરેન્તો ચતુવીસતિયા બુદ્ધાનં સન્તિકે લદ્ધબ્યાકરણો અનુક્કમેન પારમિયો પૂરેત્વા ઞાતત્થચરિયાય લોકત્થચરિયાય બુદ્ધત્થચરિયાય ચ કોટિં પત્વા તુસિતભવને નિબ્બત્તિત્વા તત્થ યાવતાયુકં ઠત્વા દસસહસ્સચક્કવાળદેવતાહિ બુદ્ધભાવાય –

‘‘કાલો ખો તે મહાવીર, ઉપ્પજ્જ માતુકુચ્છિયં;

સદેવકં તારયન્તો, બુજ્ઝસ્સુ અમતં પદ’’ન્તિ. (બુ. વં. ૧.૬૭) –

આયાચિતમનુસ્સૂપપત્તિકો તાસં દેવતાનં પટિઞ્ઞં દત્વા, કતપઞ્ચમહાવિલોકનો સક્યરાજકુલે સુદ્ધોદનમહારાજસ્સ ગેહે સતો સમ્પજાનો માતુકુચ્છિં ઓક્કન્તો દસમાસે સતો સમ્પજાનો તત્થ ઠત્વા, સતો સમ્પજાનો તતો નિક્ખન્તો લુમ્બિનીવને લદ્ધાભિજાતિકો વિવિધા ધાતિયો આદિં કત્વા મહતા પરિહારેન સમ્મદેવ પરિહરિયમાનો અનુક્કમેન વુડ્ઢિપ્પત્તો તીસુ પાસાદેસુ વિવિધનાટકજનપરિવુતો દેવો વિય સમ્પત્તિં અનુભવન્તો જિણ્ણબ્યાધિમતદસ્સનેન જાતસંવેગો ઞાણસ્સ પરિપાકતં ગતત્તા, કામેસુ આદીનવં નેક્ખમ્મે ચ આનિસંસં દિસ્વા, રાહુલકુમારસ્સ જાતદિવસે છન્નસહાયો કણ્ડકં અસ્સરાજં આરુય્હ, દેવતાહિ વિવટેન દ્વારેન અડ્ઢરત્તિકસમયે મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિત્વા, તેનેવ રત્તાવસેસેન તીણિ રજ્જાનિ અતિક્કમિત્વા અનોમાનદીતીરં પત્વા ઘટિકારમહાબ્રહ્મુના આનીતે અરહત્તદ્ધજે ગહેત્વા પબ્બજિતો, તાવદેવ વસ્સસટ્ઠિકત્થેરો વિય આકપ્પસમ્પન્નો હુત્વા, પાસાદિકેન ઇરિયાપથેન અનુક્કમેન રાજગહં પત્વા, તત્થ પિણ્ડાય ચરિત્વા પણ્ડવપબ્બતપબ્ભારે પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જિત્વા, માગધરાજેન રજ્જેન નિમન્તિયમાનો તં પટિક્ખિપિત્વા, ભગ્ગવસ્સારામં ગન્ત્વા, તસ્સ સમયં પરિગ્ગણ્હિત્વા તતો આળારુદકાનં સમયં પરિગ્ગણ્હિત્વા, તં સબ્બં અનલઙ્કરિત્વા અનુક્કમેન ઉરુવેલં ગન્ત્વા તત્થ છબ્બસ્સાનિ દુક્કરકારિકં કત્વા, તાય અરિયધમ્મપટિવેધસ્સાભાવં ઞત્વા ‘‘નાયં મગ્ગો બોધાયા’’તિ ઓળારિકં આહારં આહરન્તો કતિપાહેન બલં ગાહેત્વા વિસાખાપુણ્ણમદિવસે સુજાતાય દિન્નં વરભોજનં ભુઞ્જિત્વા, સુવણ્ણપાતિં નદિયા પટિસોતં ખિપિત્વા, ‘‘અજ્જ બુદ્ધો ભવિસ્સામી’’તિ કતસન્નિટ્ઠાનો સાયન્હસમયે કાળેન નાગરાજેન અભિત્થુતિગુણો બોધિમણ્ડં આરુય્હ અચલટ્ઠાને પાચીનલોકધાતુઅભિમુખો અપરાજિતપલ્લઙ્કે નિસિન્નો ચતુરઙ્ગસમન્નાગતં વીરિયં અધિટ્ઠાય, સૂરિયે અનત્થઙ્ગતેયેવ મારબલં વિધમિત્વા, પઠમયામે પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરિત્વા, મજ્ઝિમયામે દિબ્બચક્ખું વિસોધેત્વા, પચ્છિમયામે પટિચ્ચસમુપ્પાદે ઞાણં ઓતારેત્વા, અનુલોમપટિલોમં પચ્ચયાકારં સમ્મસન્તો વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા સબ્બબુદ્ધેહિ અધિગતં અનઞ્ઞસાધારણં સમ્માસમ્બોધિં અધિગન્ત્વા, નિબ્બાનારમ્મણાય ફલસમાપત્તિયા તત્થેવ સત્તાહં વીતિનામેત્વા, તેનેવ નયેન ઇતરસત્તાહેપિ બોધિમણ્ડેયેવ વીતિનામેત્વા, રાજાયતનમૂલે મધુપિણ્ડિકભોજનં ભુઞ્જિત્વા, પુન અજપાલનિગ્રોધમૂલે નિસિન્નો ધમ્મતાય ધમ્મગમ્ભીરતં પચ્ચવેક્ખિત્વા અપ્પોસ્સુક્કતાય ચિત્તે નમન્તે મહાબ્રહ્મુના આયાચિતો બુદ્ધચક્ખુના લોકં વોલોકેન્તો તિક્ખિન્દ્રિયમુદિન્દ્રિયાદિભેદે સત્તે દિસ્વા મહાબ્રહ્મુના ધમ્મદેસનાય કતપટિઞ્ઞો ‘‘કસ્સ નુ ખો અહં પઠમં ધમ્મં દેસેય્ય’’ન્તિ આવજ્જેન્તો આળારુદકાનં કાલઙ્કતભાવં ઞત્વા, ‘‘બહુપકારા ખો મે પઞ્ચવગ્ગિયા ભિક્ખૂ, યે મં પધાનપહિતત્તં ઉપટ્ઠહિંસુ, યંનૂનાહં પઞ્ચવગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં પઠમં ધમ્મં દેસેય્ય’’ન્તિ (મહાવ. ૧૦) ચિન્તેત્વા, આસાળ્હિપુણ્ણમાયં મહાબોધિતો બારાણસિં ઉદ્દિસ્સ અટ્ઠારસયોજનં મગ્ગં પટિપન્નો અન્તરામગ્ગે ઉપકેન આજીવકેન સદ્ધિં મન્તેત્વા, અનુક્કમેન ઇસિપતનં પત્વા તત્થ પઞ્ચવગ્ગિયે સઞ્ઞાપેત્વા ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અન્તા પબ્બજિતેન ન સેવિતબ્બા’’તિઆદિના (મહાવ. ૧૩; સં. નિ. ૫.૧૦૮૧; પટિ. મ. ૨.૩૦) ધમ્મચક્કપવત્તનસુત્તન્તદેસનાય અઞ્ઞાસિકોણ્ડઞ્ઞપ્પમુખા અટ્ઠારસબ્રહ્મકોટિયો ધમ્મામતં પાયેત્વા પાટિપદે ભદ્દિયત્થેરં, પક્ખસ્સ દુતિયાયં વપ્પત્થેરં, પક્ખસ્સ તતિયાયં મહાનામત્થેરં, ચતુત્થિયં અસ્સજિત્થેરં, સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠાપેત્વા, પઞ્ચમિયં પન પક્ખસ્સ અનત્તલક્ખણસુત્તન્તદેસનાય (મહાવ. ૨૦; સં. નિ. ૩.૫૯) સબ્બેપિ અરહત્તે પતિટ્ઠાપેત્વા તતો પરં યસદારકપ્પમુખે પઞ્ચપણ્ણાસપુરિસે, કપ્પાસિકવનસણ્ડે તિંસમત્તે ભદ્દવગ્ગિયે, ગયાસીસે પિટ્ઠિપાસાણે સહસ્સમત્તે પુરાણજટિલેતિ એવં મહાજનં અરિયભૂમિં ઓતારેત્વા બિમ્બિસારપ્પમુખાનિ એકાદસનહુતાનિ સોતાપત્તિફલે નહુતં સરણત્તયે પતિટ્ઠાપેત્વા વેળુવનં પટિગ્ગહેત્વા તત્થ વિહરન્તો અસ્સજિત્થેરસ્સ વાહસા અધિગતપઠમમગ્ગે સઞ્ચયં આપુચ્છિત્વા, સદ્ધિં પરિસાય અત્તનો સન્તિકં ઉપગતે સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાને અગ્ગફલં સચ્છિકત્વા સાવકપારમિયા મત્થકં પત્તે અગ્ગસાવકટ્ઠાને ઠપેત્વા કાળુદાયિત્થેરસ્સ અભિયાચનાય કપિલવત્થું ગન્ત્વા, માનત્થદ્ધે ઞાતકે યમકપાટિહારિયેન દમેત્વા, પિતરં અનાગામિફલે, મહાપજાપતિં સોતાપત્તિફલે પટિટ્ઠાપેત્વા, નન્દકુમારં રાહુલકુમારઞ્ચ પબ્બાજેત્વા, સત્થા પુનદેવ રાજગહં પચ્ચાગચ્છિ.

અથાપરેન સમયેન સત્થરિ વેસાલિં ઉપનિસ્સાય કૂટાગારસાલાયં વિહરન્તે સુદ્ધોદનમહારાજા સેતચ્છત્તસ્સ હેટ્ઠાવ અરહત્તં સચ્છિકત્વા પરિનિબ્બાયિ. અથ મહાપજાપતિયા ગોતમિયા પબ્બજ્જાય ચિત્તં ઉપ્પજ્જિ, તતો રોહિનીનદીતીરે કલહવિવાદસુત્તન્તદેસનાય (સુ. નિ. ૮૬૮ આદયો) પરિયોસાને નિક્ખમિત્વા, પબ્બજિતાનં પઞ્ચન્નં કુમારસતાનં પાદપરિચારિકા એકજ્ઝાસયાવ હુત્વા મહાપજાપતિયા સન્તિકં ગન્ત્વા, સબ્બાવ ‘‘સત્થુ સન્તિકે પબ્બજિસ્સામા’’તિ મહાપજાપતિં જેટ્ઠિકં કત્વા સત્થુ સન્તિકં ગન્તુકામા અહેસું. અયઞ્ચ મહાપજાપતિ પુબ્બેપિ એકવારં સત્થારં પબ્બજ્જં યાચિત્વા નાલત્થ, તસ્મા કપ્પકં પક્કોસાપેત્વા કેસે છિન્દાપેત્વા કાસાયાનિ અચ્છાદેત્વા સબ્બા તા સાકિયાનિયો આદાય વેસાલિં ગન્ત્વા આનન્દત્થેરેન દસબલં યાચાપેત્વા, અટ્ઠગરુધમ્મપટિગ્ગહણેન પબ્બજ્જં ઉપસમ્પદઞ્ચ અલત્થ. ઇતરા પન સબ્બાપિ એકતો ઉપસમ્પન્ના અહેસું. અયમેત્થ સઙ્ખેપો. વિત્થારતો પનેતં વત્થુ તત્થ તત્થ પાળિયં (ચૂળવ. ૪૦૨) આગતમેવ.

એવં ઉપસમ્પન્ના પન મહાપજાપતિ સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. અથસ્સા સત્થા ધમ્મં દેસેસિ. સા સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા અરહત્તં પાપુણિ. સેસા ચ પઞ્ચસતભિક્ખુનિયો નન્દકોવાદપરિયોસાને (મ. નિ. ૩.૩૯૮) અરહત્તં પાપુણિંસુ. એવં ભિક્ખુનિસઙ્ઘે સુપ્પતિટ્ઠિતે પુથુભૂતે તત્થ તત્થ ગામનિગમજનપદરાજધાનીસુ કુલિત્થિયો કુલસુણ્હાયો કુલકુમારિકાયો બુદ્ધસુબુદ્ધતં ધમ્મસુધમ્મતં સઙ્ઘસુપ્પટિપત્તિતઞ્ચ સુત્વા, સાસને અભિપ્પસન્ના સંસારે ચ જાતસંવેગા અત્તનો સામિકે માતાપિતરો ઞાતકે ચ અનુજાનાપેત્વા, સાસને ઉરં દત્વા પબ્બજિંસુ. પબ્બજિત્વા ચ સીલાચારસમ્પન્ના સત્થુનો ચ તેસં થેરાનઞ્ચ સન્તિકે ઓવાદં લભિત્વા ઘટેન્તિયો વાયમન્તિયો નચિરસ્સેવ અરહત્તં સચ્છાકંસુ. તાહિ ઉદાનાદિવસેન તત્થ તત્થ ભાસિતા ગાથા પચ્છા સઙ્ગીતિકારકેહિ એકજ્ઝં કત્વા એકકનિપાતાદિવસેન સઙ્ગીતિં આરોપયિંસુ ‘‘ઇમા થેરીગાથા નામા’’તિ. તાસં નિપાતાદિવિભાગો હેટ્ઠા વુત્તોયેવ. તત્થ નિપાતેસુ એકકનિપાતો આદિ. તત્થપિ –

૧. ‘‘સુખં સુપાહિ થેરિકે, કત્વા ચોળેન પારુતા;

ઉપસન્તો હિ તે રાગો, સુક્ખડાકંવ કુમ્ભિય’’ન્તિ. –

અયં ગાથા આદિ. તસ્સા કા ઉપ્પત્તિ? અતીતે કિર અઞ્ઞતરા કુલધીતા કોણાગમનસ્સ ભગવતો કાલે સાસને અભિપ્પસન્ના હુત્વા સત્થારં નિમન્તેત્વા દુતિયદિવસે સાખામણ્ડપં કારેત્વા વાલિકં અત્થરિત્વા ઉપરિ વિતાનં બન્ધિત્વા ગન્ધપુપ્ફાદીહિ પૂજં કત્વા સત્થુ કાલં આરોચાપેસિ. સત્થા તત્થ ગન્ત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. સા ભગવન્તં વન્દિત્વા પણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન પરિવિસિત્વા, ભગવન્તં ભુત્તાવિં ઓનીતપત્તપાણિં તિચીવરેન અચ્છાદેસિ. તસ્સા ભગવા અનુમોદનં કત્વા પક્કામિ. સા યાવતાયુકં પુઞ્ઞાનિ કત્વા આયુપરિયોસાને દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા એકં બુદ્ધન્તરં સુગતીસુ એવ સંસરન્તી કસ્સપસ્સ ભગવતો કાલે ગહપતિકુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા, સંસારે જાતસંવેગા સાસને પબ્બજિત્વા ઉપસમ્પજ્જિત્વા વીસતિવસ્સહસ્સાનિ ભિક્ખુનિસીલં પૂરેત્વા, પુથુજ્જનકાલકિરિયં કત્વા, સગ્ગે નિબ્બત્તા એકં બુદ્ધન્તરં સગ્ગસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વેસાલિયં ખત્તિયમહાસાલકુલે નિબ્બત્તિ. તં થિરસન્તસરીરતાય થેરિકાતિ વોહરિંસુ. સા વયપ્પત્તા કુલપ્પદેસાદિના સમાનજાતિકસ્સ ખત્તિયકુમારસ્સ માતાપિતૂહિ દિન્ના પતિદેવતા હુત્વા વસન્તી સત્થુ વેસાલિગમને સાસને પટિલદ્ધસદ્ધા ઉપાસિકા હુત્વા, અપરભાગે મહાપજાપતિગોતમીથેરિયા સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પબ્બજ્જાય રુચિં ઉપ્પાદેત્વા ‘‘અહં પબ્બજિસ્સામી’’તિ સામિકસ્સારોચેસિ. સામિકો નાનુજાનાતિ. સા પન કતાધિકારતાય યથાસુતં ધમ્મં પચ્ચવેક્ખિત્વા રૂપારૂપધમ્મે પરિગ્ગહેત્વા વિપસ્સનં અનુયુત્તા વિહરતિ.

અથેકદિવસં મહાનસે બ્યઞ્જને પચ્ચમાને મહતી અગ્ગિજાલા ઉટ્ઠહિ. સા અગ્ગિજાલા સકલભાજનં તટતટાયન્તં ઝાયતિ. સા તં દિસ્વા તદેવારમ્મણં કત્વા સુટ્ઠુતરં અનિચ્ચતં ઉપટ્ઠહન્તં ઉપધારેત્વા તતો તત્થ દુક્ખાનિચ્ચાનત્તતઞ્ચ આરોપેત્વા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અનુક્કમેન ઉસ્સુક્કાપેત્વા મગ્ગપટિપાટિયા અનાગામિફલે પતિટ્ઠહિ. સા તતો પટ્ઠાય આભરણં વા અલઙ્કારં વા ન ધારેતિ. સા સામિકેન ‘‘કસ્મા ત્વં, ભદ્દે, ઇદાનિ પુબ્બે વિય આભરણં વા અલઙ્કારં વા ન ધારેસી’’તિ વુત્તા અત્તનો ગિહિભાવે અભબ્બભાવં આરોચેત્વા પબ્બજ્જં અનુજાનાપેસિ. સો વિસાખો ઉપાસકો વિય ધમ્મદિન્નં મહતા પરિહારેન મહાપજાપતિગોતમિયા સન્તિકં નેત્વા ‘‘ઇમં, અય્યે, પબ્બાજેથા’’તિ આહ. અથ મહાપજાપતિગોતમી તં પબ્બાજેત્વા ઉપસમ્પાદેત્વા વિહારં નેત્વા સત્થારં દસ્સેસિ. સત્થાપિસ્સા પકતિયા દિટ્ઠારમ્મણમેવ વિભાવેન્તો ‘‘સુખં સુપાહી’’તિ ગાથમાહ.

તત્થ સુખન્તિ ભાવનપુંસકનિદ્દેસો. સુપાહીતિ આણત્તિવચનં. થેરિકેતિ આમન્તનવચનં. કત્વા ચોળેન પારુતાતિ અપ્પિચ્છતાય નિયોજનં. ઉપસન્તો હિ તે રાગોતિ પટિપત્તિકિત્તનં. સુક્ખડાકંવાતિ ઉપસમેતબ્બસ્સ કિલેસસ્સ અસારભાવનિદસ્સનં. કુમ્ભિયન્તિ તદાધારસ્સ અનિચ્ચતુચ્છાદિભાવનિદસ્સનં.

સુખન્તિ ચેતં ઇટ્ઠાધિવચનં. સુખેન નિદુક્ખા હુત્વાતિ અત્થો. સુપાહીતિ નિપજ્જનિદસ્સનઞ્ચેતં ચતુન્નં ઇરિયાપથાનં, તસ્મા ચત્તારોપિ ઇરિયાપથે સુખેનેવ કપ્પેહિ સુખં વિહરાતિ અત્થો. થેરિકેતિ ઇદં યદિપિ તસ્સા નામકિત્તનં, પચુરેન અન્વત્થસઞ્ઞાભાવતો પન થિરે સાસને થિરભાવપ્પત્તે, થિરેહિ સીલાદિધમ્મેહિ સમન્નાગતેતિ અત્થો. કત્વા ચોળેન પારુતાતિ પંસુકૂલચોળેહિ ચીવરં કત્વા અચ્છાદિતસરીરા તં નિવત્થા ચેવ પારુતા ચ. ઉપસન્તો હિ તે રાગોતિ હિ-સદ્દો હેત્વત્થો. યસ્મા તવ સન્તાને ઉપ્પજ્જનકકામરાગો ઉપસન્તો અનાગામિમગ્ગઞાણગ્ગિના દડ્ઢો, ઇદાનિ તદવસેસં રાગં અગ્ગમગ્ગઞાણગ્ગિના દહેત્વા સુખં સુપાહીતિ અધિપ્પાયો. સુક્ખડાકંવ કુમ્ભિયન્તિ યથા તં પક્કે ભાજને અપ્પકં ડાકબ્યઞ્જનં મહતિયા અગ્ગિજાલાય પચ્ચમાનં ઝાયિત્વા સુસ્સન્તં વૂપસમ્મતિ, યથા વા ઉદકમિસ્સે ડાકબ્યઞ્જને ઉદ્ધનં આરોપેત્વા પચ્ચમાને ઉદકે વિજ્જમાને તં ચિચ્ચિટાયતિ ચિટિચિટાયતિ, ઉદકે પન છિન્ને ઉપસન્તમેવ હોતિ, એવં તવ સન્તાને કામરાગો ઉપસન્તો, ઇતરમ્પિ વૂપસમેત્વા સુખં સુપાહીતિ.

થેરી ઇન્દ્રિયાનં પરિપાકં ગતત્તા સત્થુ દેસનાવિલાસેન ચ ગાથાપરિયોસાને સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેરી ૨.૧.૨૬-૩૦).

‘‘કોણાગમનબુદ્ધસ્સ, મણ્ડપો કારિતો મયા;

ધુવં તિચીવરંદાસિં, બુદ્ધસ્સ લોકબન્ધુનો.

‘‘યં યં જનપદં યામિ, નિગમે રાજધાનિયો;

સબ્બત્થ પૂજિતો હોમિ, પુઞ્ઞકમ્મસ્સિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

નાગીવ બન્ધનં છેત્વા, વિહરામિ અનાસવા.

‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ સન્તિકે;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા થેરી ઉદાનેન્તી તમેવ ગાથં અભાસિ, તેનાયં ગાથા તસ્સા થેરિયા ગાથા અહોસિ. તત્થ થેરિયા વુત્તગાથાય અનવસેસો રાગો પરિગ્ગહિતો અગ્ગમગ્ગેન તસ્સ વૂપસમસ્સ અધિપ્પેતત્તા. રાગવૂપસમેનેવ ચેત્થ સબ્બેસમ્પિ કિલેસાનં વૂપસમો વુત્તોતિ દટ્ઠબ્બં તદેકટ્ઠતાય સબ્બેસં કિલેસધમ્માનં વૂપસમસિદ્ધિતો. તથા હિ વુચ્ચતિ –

‘‘ઉદ્ધચ્ચવિચિકિચ્છાહિ, યો મોહો સહજો મતો;

પહાનેકટ્ઠભાવેન, રાગેન સરણો હિ સો’’તિ.

યથા ચેત્થ સબ્બેસં સંકિલેસાનં વૂપસમો વુત્તો, એવં સબ્બત્થાપિ તેસં વૂપસમો વુત્તોતિ વેદિતબ્બં. પુબ્બભાગે તદઙ્ગવસેન, સમથવિપસ્સનાક્ખણે વિક્ખમ્ભનવસેન, મગ્ગક્ખણે સમુચ્છેદવસેન, ફલક્ખણે પટિપ્પસ્સદ્ધિવસેન વૂપસમસિદ્ધિતો. તેન ચતુબ્બિધસ્સાપિ પહાનસ્સ સિદ્ધિ વેદિતબ્બા. તત્થ તદઙ્ગપ્પહાનેન સીલસમ્પદાસિદ્ધિ, વિક્ખમ્ભનપહાનેન સમાધિસમ્પદાસિદ્ધિ, ઇતરેહિ પઞ્ઞાસમ્પદાસિદ્ધિ દસ્સિતા હોતિ પહાનાભિસમયોપસિજ્ઝનતો. યથા ભાવનાભિસમયં સાધેતિ તસ્મિં અસતિ તદભાવતો, તથા સચ્છિકિરિયાભિસમયં પરિઞ્ઞાભિસમયઞ્ચ સાધેતિ એવાતિ. ચતુરાભિસમયસિદ્ધિયા તિસ્સો સિક્ખા, પટિપત્તિયા તિવિધકલ્યાણતા, સત્તવિસુદ્ધિયો ચ પરિપુણ્ણા ઇમાય ગાથાય પકાસિતા હોન્તીતિ વેદિતબ્બં. અઞ્ઞતરાથેરી અપઞ્ઞાતા નામગોત્તાદિવસેન અપાકટા, એકા થેરી લક્ખણસમ્પન્ના ભિક્ખુની ઇમં ગાથં અભાસીતિ અધિપ્પાયો.

અઞ્ઞતરાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.