૬. સેનકત્થેરગાથાવણ્ણના

સ્વાગતં વતાતિઆદિકા આયસ્મતો સેનકત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિખિસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો એકદિવસં સત્થારં દિસ્વા પસન્નમાનસો મોરહત્થેન ભગવન્તં પૂજેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા ઉરુવેલકસ્સપત્થેરસ્સ ભગિનિયા કુચ્છિમ્હિ નિબ્બત્તિ, સેનકોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો વયપ્પત્તો બ્રાહ્મણાનં વિજ્જાસિપ્પેસુ નિપ્ફત્તિં ગતો ઘરાવાસં વસતિ. તેન ચ સમયેન મહાજનો સંવચ્છરે સંવચ્છરે ફગ્ગુનમાસે ઉત્તરફગ્ગુનનક્ખત્તે ઉસ્સવં અનુભવન્તો ગયાયં તિત્થાભિસેકં કરોતિ. તેન તં ઉસ્સવં ‘‘ગયાફગ્ગૂ’’તિ વદન્તિ. અથ ભગવા તાદિસે ઉસ્સવદિવસે વેનેય્યાનુકમ્પાય ગયાતિત્થસમીપે વિહરતિ, મહાજનોપિ તિત્થાભિસેકાધિપ્પાયેન તતો તતો તં ઠાનં ઉપગચ્છતિ. તસ્મિં ખણે સેનકોપિ તિત્થાભિસેકત્થં તં ઠાનં ઉપગતો સત્થારં ધમ્મં દેસેન્તં દિસ્વા ઉપસઙ્કમિત્વા ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો નચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૨.૪૬.૯-૧૬) –

‘‘મોરહત્થં ગહેત્વાન, ઉપેસિં લોકનાયકં;

પસન્નચિત્તો સુમનો, મોરહત્થમદાસહં.

‘‘ઇમિના મોરહત્થેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

નિબ્બાયિંસુ તયો અગ્ગી, લભામિ વિપુલં સુખં.

‘‘અહો બુદ્ધો અહો ધમ્મો, અહો નો સત્થુસમ્પદા;

દત્વાનહં મોરહત્થં, લભામિ વિપુલં સુખં.

‘‘તિયગ્ગી નિબ્બુતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

સબ્બાસવા પરિક્ખીણા, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

‘‘એકતિંસે ઇતો કપ્પે, યં દાનમદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, મોરહત્થસ્સિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા સઞ્જાતસોમનસ્સો ઉદાનવસેન –

૨૮૭. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, ગયાયં ગયફગ્ગુયા;

યં અદ્દસાસિં સમ્બુદ્ધં, દેસેન્તં ધમ્મમુત્તમં.

૨૮૮. ‘‘મહપ્પભં ગણાચરિયં, અગ્ગપત્તં વિનાયકં;

સદેવકસ્સ લોકસ્સ, જિનં અતુલદસ્સનં.

૨૮૯. ‘‘મહાનાગં મહાવીરં, મહાજુતિમનાસવં;

સબ્બાસવપરિક્ખીણં, સત્થારમકુતોભયં.

૨૯૦. ‘‘ચિરસઙ્કિલિટ્ઠં વત મં, દિટ્ઠિસન્દાનબન્ધિતં;

વિમોચયિ સો ભગવા, સબ્બગન્થેહિ સેનક’’ન્તિ. –

ચતસ્સો ગાથા અભાસિ.

તત્થ સ્વાગતં વત મે આસીતિ મયા સુટ્ઠુ આગતં વત આસિ. મમ વા સુન્દરં વત આગમનં આસિ. ગયાયન્તિ ગયાતિત્થસમીપે. ગયફગ્ગુયાતિ ‘‘ગયાફગ્ગૂ’’તિ લદ્ધવોહારે ફગ્ગુનમાસસ્સ ઉત્તરફગ્ગુનીનક્ખત્તે. ‘‘ય’’ન્તિઆદિ સ્વાગતભાવસ્સ કારણદસ્સનં. તત્થ યન્તિ યસ્મા. અદ્દસાસિન્તિ અદ્દક્ખિં. સમ્બુદ્ધન્તિ સમ્મા સામં સબ્બધમ્માનં બુદ્ધત્તા સમ્બુદ્ધં. દેસેન્તં ધમ્મમુત્તમન્તિ ઉત્તમં અગ્ગં સબ્બસેટ્ઠં એકન્તનિય્યાનિકં ધમ્મં વેનેય્યજ્ઝાસયાનુરૂપં ભાસન્તં.

મહપ્પભન્તિ મહતિયા સરીરપ્પભાય ઞાણપ્પભાય ચ સમન્નાગતં. ગણાચરિયન્તિ ભિક્ખુપરિસાદીનં ગણાનં ઉત્તમેન દમથેન આચારસિક્ખાપનેન ગણાચરિયં. અગ્ગભૂતાનં સીલાદીનં ગુણાનં અધિગમેન અગ્ગપ્પત્તં. દેવમનુસ્સાદીનં પરમેન વિનયેન વિનયનતો, સયં નાયકરહિતત્તા ચ વિનાયકં. કેનચિ અનભિભૂતો હુત્વા સકલં લોકં અભિભવિત્વા ઠિતત્તા, પઞ્ચન્નમ્પિ મારાનં જિતત્તા ચ સદેવકસ્સ લોકસ્સ જિનં સદેવકે લોકે અગ્ગજિનં, બાત્તિંસવરમહાપુરિસલક્ખણઅસીતિઅનુબ્યઞ્જનાદિપટિમણ્ડિતરૂપકાયતાય દસબલચતુવેસારજ્જાદિગુણપટિમણ્ડિતધમ્મકાયતાય ચ સદેવકેન લોકેન અપરિમેય્યદસ્સનતાય અસદિસદસ્સનતાય ચ અતુલદસ્સનં.

ગતિબલપરક્કમાદિસમ્પત્તિયા મહાનાગસદિસત્તા, નાગેસુપિ ખીણાસવેસુ મહાનુભાવતાય ચ મહાનાગં. મારસેનાવિમથનતો મહાવિક્કન્તતાય ચ મહાવીરં. મહાજુતિન્તિ મહાપતાપં મહાતેજન્તિ અત્થો. નત્થિ એતસ્સ ચત્તારોપિ આસવાતિ અનાસવં. સબ્બે આસવા સવાસના પરિક્ખીણા એતસ્સાતિ સબ્બાસવપરિક્ખીણં. કામં સાવકબુદ્ધા પચ્ચેકબુદ્ધા ચ ખીણાસવાવ, સબ્બઞ્ઞુબુદ્ધા એવ પન સવાસને આસવે ખેપેન્તીતિ દસ્સનત્થં ‘‘અનાસવ’’ન્તિ વત્વા પુન ‘‘સબ્બાસવપરિક્ખીણ’’ન્તિ વુત્તં. તેન વુત્તં – ‘‘સબ્બે આસવા સવાસના પરિક્ખીણા એતસ્સાતિ સબ્બાસવપરિક્ખીણ’’ન્તિ. દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકપરમત્થેહિ યથારહં વેનેય્યાનં અનુસાસનતો સત્થારં, ચતુવેસારજ્જવિસારદતાય કુતોચિપિ ભયાભાવતો અકુતોભયં, એવરૂપં સમ્માસમ્બુદ્ધં યં યસ્મા અદ્દસાસિં, તસ્મા સ્વાગતં વત મે આસીતિ યોજના.

ઇદાનિ સત્થુ દસ્સનેન અત્તના લદ્ધગુણં દસ્સેન્તો ચતુત્થં ગાથમાહ. તસ્સત્થો – કઞ્જિયપુણ્ણલાબુ વિય તક્કભરિતચાટિ વિય વસાપીતપિલોતિકા વિય ચ સંકિલેસવત્થૂહિ અનમતગ્ગે સંસારે ચિરકાલં સંકિલિટ્ઠં. ગદ્દુલબન્ધિતં વિય થમ્ભે સારમેયં સક્કાયથમ્ભે દિટ્ઠિસન્દાનેન, દિટ્ઠિબન્ધનેન બન્ધિતં બદ્ધં, તતો વિમોચેન્તો ચ અભિજ્ઝાદીહિ સબ્બગન્થે હિ મં સેનકં અરિયમગ્ગહત્થેન, વિમોચયિ વત સો ભગવા મય્હં સત્થાતિ ભગવતિ અભિપ્પસાદં પવેદેતિ.

સેનકત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.