૪. ઇસિદિન્નત્થેરગાથાવણ્ણના

દિટ્ઠા મયાતિ આયસ્મતો ઇસિદિન્નત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ કરોન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો બીજનિં ગહેત્વા બોધિયા પૂજં અકાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે સુનાપરન્તજનપદે સેટ્ઠિકુલે નિબ્બત્તિત્વા ઇસિદિન્નોતિ લદ્ધનામો વયપ્પત્તો સત્થુ ચન્દનમાળપટિગ્ગહણે પાટિહારિયં દિસ્વા પસન્નમાનસો સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા ધમ્મં સુત્વા સોતાપન્નો હુત્વા અગારં અજ્ઝાવસતિ. તસ્સ હિતાનુકમ્પિની દેવતા તં ચોદેન્તી –

૧૮૭. ‘‘દિટ્ઠા મયા ધમ્મધરા ઉપાસકા, કામા અનિચ્ચા ઇતિ ભાસમાના;

સારત્તરત્તા મણિકુણ્ડલેસુ, પુત્તેસુ દારેસુ ચ તે અપેક્ખા.

૧૮૮. ‘‘અદ્ધા ન જાનન્તિ યતોધ ધમ્મં, કામા અનિચ્ચા ઇતિ ચાપિ આહુ;

રાગઞ્ચ તેસં ન બલત્થિ છેત્તું, તસ્મા સિતા પુત્તદારં ધનઞ્ચા’’તિ. –

ગાથાદ્વયમભાસિ.

તત્થ દિટ્ઠા મયા ધમ્મધરા ઉપાસકા, કામા અનિચ્ચા ઇતિ ભાસમાનાતિ ઇધેકચ્ચે પરિયત્તિધમ્મધરા ઉપાસકા મયા દિટ્ઠા, પરિયત્તિધમ્મધરત્તા એવ ‘‘કામા નામેતે અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા’’તિ કામેસુ આદીનવપટિસંયુત્તં ધમ્મં ભાસમાના, સયં પન સારત્તરત્તા મણિકુણ્ડલેસુ, પુત્તેસુ દારેસુ ચ તે અપેક્ખાતિ સારત્તા હુત્વા બહલરાગરત્તા મણીસુ કુણ્ડલેસુ ચ, મણિચિતેસુ વા કુણ્ડલેસુ, પુત્તેસુ પુત્તધીતાસુ દારેસુ ચ અધિગતસ્નેહા, અઞ્ઞં ભણન્તા અઞ્ઞં કરોન્તા દિટ્ઠા મયાતિ અત્થો.

યતોતિ યસ્મા તે ઉપાસકા સારત્તરત્તા મણિકુણ્ડલેસુ પુત્તેસુ દારેસુ ચ અપેક્ખવન્તો, તસ્મા ઇધ ઇમસ્મિં બુદ્ધસાસને ધમ્મં યાથાવતો અદ્ધા એકંસેન ન જાનન્તિ. એવં ભૂતા ચ ‘‘કામા અનિચ્ચા’’ઇતિ ચાપિ આહુ અહોસિ, સત્તપકતિ વિચિત્તસભાવાતિ અધિપ્પાયો. રાગઞ્ચ તેસં ન બલત્થિ છેત્તુન્તિ તેસં ઉપાસકાનં યસ્મા રાગં છેત્તું સમુચ્છિન્દિતું તાદિસં ઞાણબલં નત્થિ, તસ્મા તેન કારણેન સિતા તણ્હાવસેન નિસ્સિતા પુત્તદારં ધનઞ્ચ અલ્લીના ન વિસ્સજ્જેન્તીતિ સબ્બમેતં દેવતા તંયેવ ઉપાસકં ઉદ્દિસ્સ અઞ્ઞાપદેસેન કથેસિ. તં સુત્વા ઉપાસકો સંવેગજાતો પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૨.૪૮.૪૬-૫૦) –

‘‘વિપસ્સિનો ભગવતો, બોધિયા પાદપુત્તમે;

સુમનો બીજનિં ગય્હ, અબીજિં બોધિમુત્તમં.

‘‘એકનવુતિતો કપ્પે, અબીજિં બોધિમુત્તમં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બીજનાય ઇદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અઞ્ઞં બ્યાકરોન્તો ઇમા એવ ગાથા અભાસીતિ.

ઇસિદિન્નત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.