૧. અધિમુત્તત્થેરગાથાવણ્ણના

વીસતિનિપાતે યઞ્ઞત્થં વાતિઆદિકા આયસ્મતો અપરસ્સ અધિમુત્તત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો અત્થદસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે વિભવસમ્પન્ને કુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો સત્થરિ પરિનિબ્બુતે ભિક્ખુસઙ્ઘં ઉપટ્ઠહન્તો મહાદાનાનિ પવત્તેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે આયસ્મતો સંકિચ્ચત્થેરસ્સ ભગિનિયા કુચ્છિમ્હિ નિબ્બત્તિ, અધિમુત્તોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો વયપ્પત્તો માતુલત્થેરસ્સ સન્તિકે પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો સામણેરભૂમિયંયેવ ઠિતો અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૪.૮૪-૮૮) –

‘‘નિબ્બુતે લોકનાથમ્હિ, અત્થદસ્સીનરુત્તમે;

ઉપટ્ઠહિં ભિક્ખુસઙ્ઘં, વિપ્પસન્નેન ચેતસા.

‘‘નિમન્તેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં, ઉજુભૂતં સમાહિતં;

ઉચ્છુના મણ્ડપં કત્વા, ભોજેસિં સઙ્ઘમુત્તમં.

‘‘યં યં યોનુપપજ્જામિ, દેવત્તં અથમાનુસં;

સબ્બે સત્તે અભિભોમિ, પુઞ્ઞકમ્મસ્સિદં ફલં.

‘‘અટ્ઠારસે કપ્પસતે, યં દાનમદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, ઉચ્છુદાનસ્સિદં ફલં.

‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા સમાપત્તિસુખેન વીતિનામેન્તો ઉપસમ્પજ્જિતુકામો ‘‘માતરં આપુચ્છિસ્સામી’’તિ માતુ સન્તિકં ગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે દેવતાય બલિકમ્મકરણત્થં મંસપરિયેસનં ચરન્તેહિ પઞ્ચસતેહિ ચોરેહિ સમાગચ્છિ. ચોરા ચ તં અગ્ગહેસું ‘‘દેવતાય બલિ ભવિસ્સતી’’તિ. સો ચોરેહિ ગહિતોપિ અભીતો અચ્છમ્ભી વિપ્પસન્નમુખોવ અટ્ઠાસિ. તં દિસ્વા ચોરગામણિઅચ્છરિયબ્ભુતચિત્તજાતો પસંસન્તો –

૭૦૫. ‘‘યઞ્ઞત્થં વા ધનત્થં વા, યે હનામ મયં પુરે;

અવસેસં ભયં હોતિ, વેધન્તિ વિલપન્તિ ચ.

૭૦૬. ‘‘તસ્સ તે નત્થિ ભીતત્તં, ભિય્યો વણ્ણો પસીદતિ;

કસ્મા ન પરિદેવેસિ, એવરૂપે મહબ્ભયે’’તિ. – દ્વે ગાથા અભાસિ;

તત્થ યઞ્ઞત્થન્તિ યજનત્થં દેવતાનં બલિકમ્મકરણત્થં વા. વા-સદ્દો વિકપ્પનત્થો. ધનત્થન્તિ સાપતેય્યહરણત્થં. યે હનામ મયં પુરેતિ યે સત્તે મયં પુબ્બે હનિમ્હ. અતીતત્થે હિ ઇદં વત્તમાનવચનં. અવસેતિ અવસે અસેરિકે કત્વા. તન્તિ તેસં. ‘‘અવસેસન્તિ’’પિ પઠન્તિ. અમ્હેહિ ગહિતેસુ તં એકં ઠપેત્વા અવસેસાનં; અયમેવ વા પાઠો. ભયં હોતીતિ મરણભયં હોતિ. યેન તે વેધન્તિ વિલપન્તિ,ચિત્તુત્રાસેન વેધન્તિ, ‘‘સામિ, તુમ્હાકં ઇદઞ્ચિદઞ્ચ દસ્સામ, દાસા ભવિસ્સામા’’તિઆદિકં વદન્તા વિલપન્તિ.

તસ્સ તેતિ યો ત્વં અમ્હેહિ દેવતાય બલિકમ્મત્થં જીવિતા વોરોપેતુકામેહિ ઉક્ખિત્તાસિકેહિ સન્તજ્જિતો, તસ્સ તે. ભીતત્તન્તિ ભીતભાવો, ભયન્તિ અત્થો. ભિય્યો વણ્ણો પસીદતીતિ પકતિવણ્ણતો ઉપરિપિ તે મુખવણ્ણો વિપ્પસીદતિ. થેરસ્સ કિર તદા ‘‘સચે ઇમે મારેસ્સન્તિ, ઇદાનેવાહં અનુપાદાય પરિનિબ્બાયિસ્સામિ, દુક્ખભારો વિગચ્છિસ્સતી’’તિ ઉળારં પીતિસોમનસ્સં ઉપ્પજ્જિ. એવરૂપે મહબ્ભયેતિ એદિસે મહતિ મરણભયે ઉપટ્ઠિતે. હેતુઅત્થે વા એતં ભુમ્મવચનં.

ઇદાનિ થેરો ચોરગામણિસ્સ પટિવચનદાનમુખેન ધમ્મં દેસેન્તો –

૭૦૭. ‘‘નત્થિ ચેતસિકં દુક્ખં, અનપેક્ખસ્સ ગામણિ;

અતિક્કન્તા ભયા સબ્બે, ખીણસંયોજનસ્સ વે.

૭૦૮. ‘‘ખીણાય ભવનેત્તિયા, દિટ્ઠે ધમ્મે યથાતથે;

ન ભયં મરણે હોતિ, ભારનિક્ખેપને યથા.

૭૦૯. ‘‘સુચિણ્ણં બ્રહ્મચરિયં મે, મગ્ગો ચાપિ સુભાવિતો;

મરણે મે ભયં નત્થિ, રોગાનમિવ સઙ્ખયે.

૭૧૦. ‘‘સુચિણ્ણં બ્રહ્મચરિયં મે, મગ્ગો ચાપિ સુભાવિતો;

નિરસ્સાદા ભવા દિટ્ઠા, વિસં પિત્વાવ છડ્ડિતં.

૭૧૧. ‘‘પારગૂ અનુપાદાનો, કતકિચ્ચો અનાસવો;

તુટ્ઠો આયુક્ખયા હોતિ, મુત્તો આઘાતના યથા.

૭૧૨. ‘‘ઉત્તમં ધમ્મતં પત્તો, સબ્બલોકે અનત્થિકો;

આદિત્તાવ ઘરા મુત્તો, મરણસ્મિં ન સોચતિ.

૭૧૩. ‘‘યદત્થિ સઙ્ગતં કિઞ્ચિ, ભવો વા યત્થ લબ્ભતિ;

સબ્બં અનિસ્સરં એતં, ઇતિ વુત્તં મહેસિના.

૭૧૪. ‘‘યો તં તથા પજાનાતિ, યથા બુદ્ધેન દેસિતં;

ન ગણ્હાતિ ભવં કિઞ્ચિ, સુતત્તંવ અયોગુળં.

૭૧૫. ‘‘ન મે હોતિ ‘અહોસિ’ન્તિ, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ ન હોતિ મે;

સઙ્ખારા વિગમિસ્સન્તિ, તત્થ કા પરિદેવના.

૭૧૬. ‘‘સુદ્ધં ધમ્મસમુપ્પાદં, સુદ્ધં સઙ્ખારસન્તતિં;

પસ્સન્તસ્સ યથાભૂતં, ન ભયં હોતિ ગામણિ.

૭૧૭. ‘‘તિણકટ્ઠસમં લોકં, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

મમત્તં સો અસંવિન્દં, ‘નત્થિ મે’તિ ન સોચતિ.

૭૧૮. ‘‘ઉક્કણ્ઠામિ સરીરેન, ભવેનમ્હિ અનત્થિકો;

સોયં ભિજ્જિસ્સતિ કાયો, અઞ્ઞો ચ ન ભવિસ્સતિ.

૭૧૯. ‘‘યં વો કિચ્ચં સરીરેન, તં કરોથ યદિચ્છથ;

ન મે તપ્પચ્ચયા તત્થ, દોસો પેમઞ્ચ હેહિતી’’તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

૭૨૦. ‘‘તસ્સ તં વચનં સુત્વા, અબ્ભુતં લોમહંસનં;

સત્થાનિ નિક્ખિપિત્વાન, માણવા એતદબ્રવુ’’ન્તિ. –

અયં સઙ્ગીતિકારેહિ વુત્તગાથા. ઇતો અપરા તિસ્સો ચોરાનં, થેરસ્સ ચ વચનપટિવચનગાથા –

૭૨૧. ‘‘કિં ભદન્તે કરિત્વાન, કો વા આચરિયો તવ;

કસ્સ સાસનમાગમ્મ, લબ્ભતે તં અસોકતા.

૭૨૨. ‘‘સબ્બઞ્ઞૂ સબ્બદસ્સાવી, જિનો આચરિયો મમ;

મહાકારુણિકો સત્થા, સબ્બલોકતિકિચ્છકો.

૭૨૩. ‘‘તેનાયં દેસિતો ધમ્મો, ખયગામી અનુત્તરો;

તસ્સ સાસનમાગમ્મ, લબ્ભતે તં અસોકતા.

૭૨૪. ‘‘સુત્વાન ચોરા ઇસિનો સુભાસિતં, નિક્ખિપ્પ સત્થાનિ ચ આવુધાનિ ચ;

તમ્હા ચ કમ્મા વિરમિંસુ એકે, એકે ચ પબ્બજ્જમરોચયિંસુ.

૭૨૫. ‘‘તે પબ્બજિત્વા સુગતસ્સ સાસને, ભાવેત્વ બોજ્ઝઙ્ગબલાનિ પણ્ડિતા;

ઉદગ્ગચિત્તા સુમના કતિન્દ્રિયા, ફુસિંસુ નિબ્બાનપદં અસઙ્ખત’’ન્તિ. –

ઇમાપિ સઙ્ગીતિકારેહિ વુત્તગાથા.

તત્થ નત્થિ ચેતસિકં દુક્ખં, અનપેક્ખસ્સ, ગામણીતિ ગામણિ, અપેક્ખાય, તણ્હાય, અભાવેન અનપેક્ખસ્સ માદિસસ્સ, લોહિતસભાવો પુબ્બો વિય, ચેતસિકં દુક્ખં દોમનસ્સં નત્થિ, દોમનસ્સાભાવાપદેસેન ભયાભાવં વદતિ. તેનાહ ‘‘અતિક્કન્તા ભયા સબ્બે’’તિ. અતિક્કન્તા ભયા સબ્બેતિ ખીણસંયોજનસ્સ અરહતો પઞ્ચવીસતિ મહાભયા, અઞ્ઞે ચ સબ્બેપિ ભયા એકંસેન અતિક્કન્તા અતીતા, અપગતાતિ અત્થો.

દિટ્ઠે ધમ્મે યથાતથેતિ ચતુસચ્ચધમ્મે પરિઞ્ઞાપહાનસચ્છિકિરિયભાવનાવસેન મગ્ગપઞ્ઞાય યથાભૂતં દિટ્ઠે. મરણેતિ મરણહેતુ. ભારનિક્ખેપને યથાતિ યથા કોચિ પુરિસો સીસે ઠિતેન મહતા ગરુભારેન સંસીદન્તો તસ્સ નિક્ખેપને, અપનયને ન ભાયતિ, એવં સમ્પદમિદન્તિ અત્થો. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા –

‘‘ભારા હવે પઞ્ચક્ખન્ધા, ભારહારો ચ પુગ્ગલો;

ભારાદાનં દુખં લોકે, ભારનિક્ખેપનં સુખ’’ન્તિ. (સં. નિ. ૩.૨૨);

સુચિણ્ણન્તિ સુટ્ઠુ ચરિતં. બ્રહ્મચરિયન્તિ, સિક્ખત્તયસઙ્ગહં સાસનબ્રહ્મચરિયં. તતો એવ મગ્ગો ચાપિ સુભાવિતો અટ્ઠઙ્ગિકો અરિયમગ્ગોપિ સમ્મદેવ ભાવિતો. રોગાનમિવ સઙ્ખયેતિ યથા બહૂહિ રોગેહિ અભિભૂતસ્સ આતુરસ્સ રોગાનં સઙ્ખયે પીતિસોમનસ્સમેવ હોતિ, એવં ખન્ધરોગસઙ્ખયે મરણે માદિસસ્સ ભયં નત્થિ.

નિરસ્સાદા ભવા દિટ્ઠાતિ તીહિ દુક્ખતાહિ અભિભૂતા, એકાદસહિ અગ્ગીહિ આદિત્તા, તયો ભવા નિરસ્સાદા, અસ્સાદરહિતા, મયા દિટ્ઠા. વિસં પિત્વાવ છડ્ડિતન્તિ પમાદવસેન વિસં પિવિત્વા તાદિસેન પયોગેન છડ્ડિતં વિય મરણે મે ભયં નત્થીતિ અત્થો.

મુત્તો આઘાતના યથાતિ યથા ચોરેહિ મારણત્થં આઘાતનં નીતો કેનચિ ઉપાયેન તતો મુત્તો હટ્ઠતુટ્ઠો હોતિ, એવં સંસારપારં, નિબ્બાનં, ગતત્તા પારગૂ, ચતૂહિપિ ઉપાદાનેહિ અનુપાદાનો, પરિઞ્ઞાદીનં સોળસન્નં કિચ્ચાનં કતત્તા કતકિચ્ચો કામાસવાદીહિ અનાસવો, આયુક્ખયા આયુક્ખયહેતુ તુટ્ઠો સોમનસ્સિકો હોતિ.

ઉત્તમન્તિ સેટ્ઠં. ધમ્મતન્તિ, ધમ્મસભાવં. અરહત્તે સિદ્ધે સિજ્ઝનહેતુ ઇટ્ઠાદીસુ તાદિભાવં. સબ્બલોકેતિ સબ્બલોકસ્મિમ્પિ, દીઘાયુકસુખબહુલતાદિવસેન સંયુત્તેપિ લોકે. અનત્થિકોતિ, અનપેક્ખો. આદિત્તાવ ઘરા મુત્તોતિ યથા કોચિ પુરિસો સમન્તતો આદિત્તતો પજ્જલિતતો ગેહતો નિસ્સટો, તતો નિસ્સરણનિમિત્તં ન સોચતિ, એવં ખીણાસવો મરણનિમિત્તં ન સોચતિ.

યદત્થિ સઙ્ગતં કિઞ્ચીતિ યંકિઞ્ચિ ઇમસ્મિં લોકે અત્થિ, વિજ્જતિ, ઉપલબ્ભતિ સઙ્ગતં, સત્તેહિ સઙ્ખારેહિ વા સમાગમો, સમોધાનં. ‘‘સઙ્ખત’’ન્તિપિ પાઠો, તસ્સ યંકિઞ્ચિ પચ્ચયેહિ સમચ્ચ સમ્ભુય્ય કતં, પટિચ્ચસમુપ્પન્નન્તિ અત્થો. ભવો વા યત્થ લબ્ભતીતિ યસ્મિં સત્તનિકાયે યો ઉપપત્તિભવો લબ્ભતિ. સબ્બં અનિસ્સરં એતન્તિ સબ્બમેતં ઇસ્સરરહિતં, ન એત્થ કેનચિ ‘‘એવં હોતૂ’’તિ ઇસ્સરિયં વત્તેતું સક્કા. ઇતિ વુત્તં મહેસિનાતિ ‘‘સબ્બે ધમ્મા અનત્તા’’તિ એવં વુત્તં મહેસિના સમ્માસમ્બુદ્ધેન. તસ્મા ‘‘અનિસ્સરં એત’’ન્તિ પજાનન્તો મરણસ્મિં ન સોચતીતિ યોજના.

ન ગણ્હાતિ ભવં કિઞ્ચીતિ યો અરિયસાવકો ‘‘સબ્બે સઙ્ખારા અનિચ્ચા’’તિઆદિના (ધ. પ. ૨૭૭) યથા બુદ્ધેન ભગવતા દેસિતં, તથા તં ભવત્તયં વિપસ્સનાપઞ્ઞાસહિતાય મગ્ગપઞ્ઞાય પજાનાતિ. સો યથા કોચિ પુરિસો સુખકામો દિવસં સન્તત્તં અયોગુળં હત્થેન ન ગણ્હાતિ, એવં કિઞ્ચિ ખુદ્દકં વા મહન્તં વા ભવં ન ગણ્હાતિ, ન તત્થ તણ્હં કરોતીતિ અત્થો.

ન મે હોતિ ‘‘અહોસિ’’ન્તિ ‘‘અતીતમદ્ધાનં અહં ઈદિસો અહોસિ’’ન્તિ અત્તદિટ્ઠિવસેન ન મે ચિત્તપ્પવત્તિ અત્થિ દિટ્ઠિયા સમ્મદેવ ઉગ્ઘાટિતત્તા, ધમ્મસભાવસ્સ ચ સુદિટ્ઠત્તા. ‘‘ભવિસ્સ’’ન્તિ ન હોતિ મેતિ તતો એવ ‘‘અનાગતમદ્ધાનં અહં એદિસો કથં નુ ખો ભવિસ્સં ભવેય્ય’’ન્તિ એવમ્પિ મે ન હોતિ. સઙ્ખારા વિગમિસ્સન્તીતિ એવં પન હોતિ ‘‘યથાપચ્ચયં પવત્તમાના સઙ્ખારાવ, ન એત્થ કોચિ અત્તા વા અત્તનિયં વા, તે ચ ખો વિગમિસ્સન્તિ, વિનસ્સિસ્સન્તિ, ખણે ખણે ભિજ્જિસ્સન્તી’’તિ. તત્થ કા પરિદેવનાતિ એવં પસ્સન્તસ્સ માદિસસ્સ તત્થ સઙ્ખારગતે કા નામ પરિદેવના.

સુદ્ધન્તિ કેવલં, અત્તસારેન અસમ્મિસ્સં. ધમ્મસમુપ્પાદન્તિ પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્નધમ્મસમુપ્પત્તિં અવિજ્જાદિપચ્ચયેહિ સઙ્ખારાદિધમ્મમત્તપ્પવત્તિં. સઙ્ખારસન્તતિન્તિ કિલેસકમ્મવિપાકપ્પભેદસઙ્ખારપબન્ધં. પસ્સન્તસ્સ યથાભૂતન્તિ સહ વિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય યાથાવતો જાનન્તસ્સ.

તિણકટ્ઠસમં લોકન્તિ યથા અરઞ્ઞે અપરિગ્ગહે તિણકટ્ઠે કેનચિ ગય્હમાને અપરસ્સ ‘‘મય્હં સન્તકં અયં ગણ્હતી’’તિ ન હોતિ, એવં સો અસામિકતાય તિણકટ્ઠસમં સઙ્ખારલોકં યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ, સો તત્થ મમત્તં અસંવિન્દં અસંવિન્દન્તો અલભન્તો અકરોન્તો. નત્થિ મેતિ ‘‘અહુ વત સોહં, તં મે નત્થી’’તિ ન સોચતિ.

ઉક્કણ્ઠામિ સરીરેનાતિ અસારકેન અભિનુદેન દુક્ખેન અકતઞ્ઞુના અસુચિદુગ્ગન્ધજેગુચ્છપટિક્કૂલસભાવેન ઇમિના કાયેન ઉક્કણ્ઠામિ ઇમં કાયં નિબ્બિન્દન્તો એવં તિટ્ઠામિ. ભવેનમ્હિ અનત્થિકોતિ સબ્બેનપિ ભવેન અનત્થિકો અમ્હિ, ન કિઞ્ચિ ભવં પત્થેમિ. સોયં ભિજ્જિસ્સતિ કાયોતિ અયં મમ કાયો ઇદાનિ તુમ્હાકં પયોગેન અઞ્ઞથા વા અઞ્ઞત્થ ભિજ્જિસ્સતિ. અઞ્ઞો ચ ન ભવિસ્સતીતિ અઞ્ઞો કાયો મય્હં આયતિં ન ભવિસ્સતિ, પુનબ્ભવાભાવતો.

યં વો કિચ્ચં સરીરેનાતિ યં તુમ્હાકં ઇમિના સરીરેન પયોજનં, તં કરોથ યદિચ્છથ, ઇચ્છથ ચે. ન મે તપ્પચ્ચયાતિ, તં નિમિત્તં ઇમસ્સ સરીરસ્સ તુમ્હેહિ યથિચ્છિતકિચ્ચસ્સ કરણહેતુ. તત્થાતિ તેસુ કરોન્તેસુ ચ અકરોન્તેસુ ચ. દોસો પેમઞ્ચ હેહિતીતિ યથાક્કમં પટિઘો અનુનયો ન ભવિસ્સતિ, અત્તનો ભવે અપેક્ખાય સબ્બસો પહીનત્તાતિ અધિપ્પાયો. અઞ્ઞપચ્ચયા અઞ્ઞત્થ ચ પટિઘાનુનયેસુ અસન્તેસુપિ તપ્પચ્ચયા, ‘‘તત્થા’’તિ વચનં યથાધિગતવસેન વુત્તં.

તસ્સાતિ અધિમુત્તત્થેરસ્સ. તં વચનન્તિ ‘‘નત્થિ ચેતસિકં દુક્ખ’’ન્તિઆદિકં મરણે ભયાભાવાદિદીપકં, તતો એવ અબ્ભુતં લોમહંસનં વચનં સુત્વા. માણવાતિ ચોરા. ચોરા હિ ‘‘માણવા’’તિ વુચ્ચન્તિ ‘‘માણવેહિ સહ ગચ્છન્તિ કતકમ્મેહિ અકતકમ્મેહિપી’’તિઆદીસુ (મ. નિ. ૨.૧૪૯) વિય.

કિં ભદન્તે કરિત્વાનાતિ, ભન્તે, કિં નામ તપોકમ્મં કત્વા. કો વા તવ આચરિયો કસ્સ સાસનં, ઓવાદં નિસ્સાય અયં અસોકતા મરણકાલે સોકાભાવો લબ્ભતીતિ એતં અત્થં અબ્રવું, પુચ્છાવસેન કથેસું, ભાસિંસુ.

તં સુત્વા થેરો તેસં પટિવચનં દેન્તો ‘‘સબ્બઞ્ઞૂ’’તિઆદિમાહ. તત્થ સબ્બઞ્ઞૂતિ પરોપદેસેન વિના સબ્બપકારેન સબ્બધમ્માવબોધનસમત્થસ્સ આકઙ્ખાપટિબદ્ધવુત્તિનો અનાવરણઞાણસ્સ અધિગમેન અતીતાદિભેદં સબ્બં જાનાતીતિ, સબ્બઞ્ઞૂ. તેનેવ સમન્તચક્ખુના સબ્બસ્સ દસ્સનતો સબ્બદસ્સાવી. યમ્હિ અનાવરણઞાણં, તદેવ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં, નત્થેવ અસાધારણઞાણપાળિયા વિરોધો વિસયુપ્પત્તિમુખેન અઞ્ઞેહિ અસાધારણભાવદસ્સનત્થં એકસ્સેવ ઞાણસ્સ દ્વિધા વુત્તત્તા. યં પનેત્થ વત્તબ્બં, તં ઇતિવુત્તકવણ્ણનાયં (ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૩૮) વિત્થારતો વુત્તમેવાતિ તત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં. પઞ્ચન્નમ્પિ મારાનં વિજયતો જિનો, હીનાદિવિભાગભિન્ને સબ્બસ્મિં સત્તનિકાયે અધિમુત્તવુત્તિતાય મહતિયા કરુણાય સમન્નાગતત્તા મહાકારુણિકો, દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકપરમત્થેહિ યથારહં વેનેય્યાનં અનુસાસનતો સત્થા, તતો એવ સબ્બલોકસ્સ કિલેસરોગતિકિચ્છનતો સબ્બલોકતિકિચ્છકો, સમ્માસમ્બુદ્ધો આચરિયો મમાતિ યોજના. ખયગામીતિ નિબ્બાનગામી.

એવં થેરેન સત્થુ સાસનસ્સ ચ ગુણે પકાસિતે પટિલદ્ધસદ્ધા એકચ્ચે ચોરા પબ્બજિંસુ, એકચ્ચે ઉપાસકત્તં પવેદેસું. તમત્થં દીપેન્તો ધમ્મસઙ્ગાહકા ‘‘સુત્વાન ચોરા’’તિઆદિના દ્વે ગાથા અભાસિંસુ. તત્થ ઇસિનોતિ અધિસીલસિક્ખાદીનં એસનટ્ઠેન ઇસિનો, અધિમુત્તત્થેરસ્સ. નિક્ખિપ્પાતિ પહાય. સત્થાનિ ચ આવુધાનિ ચાતિ અસિઆદિસત્થાનિ ચેવ ધનુકલાપાદિઆવુધાનિ ચ. તમ્હા ચ કમ્માતિ તતો ચોરકમ્મતો.

તે પબ્બજિત્વા સુગતસ્સ સાસનેતિ તે ચોરા સોભનગમનતાદીહિ સુગતસ્સ ભગવતો સાસને પબ્બજ્જં ઉપગન્ત્વા. ભાવનાવિસેસાધિગતાય ઓદગ્યલક્ખણાય પીતિયા સમન્નાગમેન ઉદગ્ગચિત્તા. સુમનાતિ સોમનસ્સપ્પત્તા. કતિન્દ્રિયાતિ ભાવિતિન્દ્રિયા. ફુસિંસૂતિ અગ્ગમગ્ગાધિગમેન અસઙ્ખતં નિબ્બાનં અધિગચ્છિંસુ. અધિમુત્તો કિર ચોરે નિબ્બિસેવને કત્વા, તે તત્થેવ ઠપેત્વા, માતુ સન્તિકં ગન્ત્વા, માતરં આપુચ્છિત્વા, પચ્ચાગન્ત્વા તેહિ સદ્ધિં ઉપજ્ઝાયસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા, પબ્બાજેત્વા ઉપસમ્પદં અકાસિ. અથ તેસં કમ્મટ્ઠાનં આચિક્ખિ, તે નચિરસ્સેવ અરહત્તે પતિટ્ઠહિંસુ. તેન વુત્તં ‘‘પબ્બજિત્વા…પે… અસઙ્ખત’’ન્તિ.

અધિમુત્તત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.