૧૫. સેટ્ઠિપુત્તપેતવત્થુવણ્ણના

સટ્ઠિવસ્સસહસ્સાનીતિ ઇદં સેટ્ઠિપુત્તપેતવત્થુ. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને. તેન ખો પન સમયેન રાજા પસેનદિ કોસલો અલઙ્કતપ્પટિયત્તો હત્થિક્ખન્ધવરગતો મહતિયા રાજિદ્ધિયા મહન્તેન રાજાનુભાવેન નગરં અનુસઞ્ચરન્તો અઞ્ઞતરસ્મિં ગેહે ઉપરિપાસાદે વાતપાનં વિવરિત્વા તં રાજવિભૂતિં ઓલોકેન્તિં રૂપસમ્પત્તિયા દેવચ્છરાપટિભાગં એકં ઇત્થિં દિસ્વા અદિટ્ઠપુબ્બે આરમ્મણે સહસા સમુપ્પન્નેન કિલેસસમુદાચારેન પરિયુટ્ઠિતચિત્તો સતિપિ કુલરૂપાચારાદિગુણવિસેસસમ્પન્ને અન્તેપુરજને સભાવલહુકસ્સ પન દુદ્દમસ્સ ચિત્તસ્સ વસેન તસ્સં ઇત્થિયં પટિબદ્ધમાનસો હુત્વા પચ્છાસને નિસિન્નસ્સ પુરિસસ્સ ‘‘ઇમં પાસાદં ઇમઞ્ચ ઇત્થિં ઉપધારેહી’’તિ સઞ્ઞં દત્વા રાજગેહં પવિટ્ઠો. અઞ્ઞં સબ્બં અમ્બસક્કરપેતવત્થુમ્હિ આગતનયેનેવ વેદિતબ્બં.

અયં પન વિસેસો – ઇધ પુરિસો સૂરિયે અનત્થઙ્ગતેયેવ આગન્ત્વા નગરદ્વારે થકિતે અત્તના આનીતં અરુણવણ્ણમત્તિકં ઉપ્પલાનિ ચ નગરદ્વારકવાટે લગ્ગેત્વા નિપજ્જિતું જેતવનં અગમાસિ. રાજા પન સિરિસયને વાસૂપગતો મજ્ઝિમયામે સ-ઇતિ ન-ઇતિ દુ-ઇતિ સો-ઇતિ ચ ઇમાનિ ચત્તારિ અક્ખરાનિ મહતા કણ્ઠેન ઉચ્ચારિતાનિ વિય વિસ્સરવસેન અસ્સોસિ. તાનિ કિર અતીતે કાલે સાવત્થિવાસીહિ ચતૂહિ સેટ્ઠિપુત્તેહિ ભોગમદમત્તેહિ યોબ્બનકાલે પારદારિકકમ્મવસેન બહું અપુઞ્ઞં પસવેત્વા અપરભાગે કાલં કત્વા તસ્સેવ નગરસ્સ સમીપે લોહકુમ્ભિયં નિબ્બત્તિત્વા પચ્ચમાનેહિ લોહકુમ્ભિયા મુખવટ્ટિં પત્વા એકેકં ગાથં વત્થુકામેહિ ઉચ્ચારિતાનં તાસં ગાથાનં આદિઅક્ખરાનિ, તે પઠમક્ખરમેવ વત્વા વેદનાપ્પત્તા હુત્વા લોહકુમ્ભિં ઓતરિંસુ.

રાજા પન તં સદ્દં સુત્વા ભીતતસિતો સંવિગ્ગો લોમહટ્ઠજાતો તં રત્તાવસેસં દુક્ખેન વીતિનામેત્વા વિભાતાય રત્તિયા પુરોહિતં પક્કોસાપેત્વા તં પવત્તિં કથેસિ. પુરોહિતો રાજાનં ભીતતસિતં ઞત્વા લાભગિદ્ધો ‘‘ઉપ્પન્નો ખો અયં મય્હં બ્રાહ્મણાનઞ્ચ લાભુપ્પાદનુપાયો’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘મહારાજ, મહા વતાયં ઉપદ્દવો ઉપ્પન્નો, સબ્બચતુક્કં યઞ્ઞં યજાહી’’તિ આહ. રાજા તસ્સ વચનં સુત્વા અમચ્ચે આણાપેસિ ‘‘સબ્બચતુક્કયઞ્ઞસ્સ ઉપકરણાનિ સજ્જેથા’’તિ. તં સુત્વા મલ્લિકા દેવી રાજાનં એવમાહ – ‘‘કસ્મા, મહારાજ, બ્રાહ્મણસ્સ વચનં સુત્વા અનેકપાણવધહિંસનકકિચ્ચં કાતુકામોસિ, નનુ સબ્બત્થ અપ્પટિહતઞાણચારો ભગવા પુચ્છિતબ્બો? યથા ચ તે ભગવા બ્યાકરિસ્સતિ, તથા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ. રાજા તસ્સા વચનં સુત્વા સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા તં પવત્તિં ભગવતો આરોચેસિ. ભગવા ‘‘ન, મહારાજ, તતોનિદાનં તુય્હં કોચિ અન્તરાયો’’તિ વત્વા આદિતો પટ્ઠાય તેસં લોહકુમ્ભિનિરયે નિબ્બત્તસત્તાનં પવત્તિં કથેત્વા તેહિ પચ્ચેકં ઉચ્ચારેતું આરદ્ધગાથાયો –

૮૦૨. ‘‘સટ્ઠિવસ્સસહસ્સાનિ, પરિપુણ્ણાનિ સબ્બસો;

નિરયે પચ્ચમાનાનં, કદા અન્તો ભવિસ્સતિ.

૮૦૩. ‘‘નત્થિ અન્તો કુતો અન્તો, ન અન્તો પટિદિસ્સતિ;

તથા હિ પકતં પાપં, તુય્હં મય્હઞ્ચ મારિસા.

૮૦૪. ‘‘દુજ્જીવિતમજીવિમ્હ, યે સન્તે ન દદમ્હસે;

સન્તેસુ દેય્યધમ્મેસુ, દીપં નાકમ્હ અત્તનો.

૮૦૫. ‘‘સોહં નૂન ઇતો ગન્ત્વા, યોનિં લદ્ધાન માનુસિં;

વદઞ્ઞૂ સીલસમ્પન્નો, કાહામિ કુસલં બહુ’’ન્તિ. –

પરિપુણ્ણં કત્વા કથેસિ.

૮૦૨. તત્થ સટ્ઠિવસ્સસહસ્સાનીતિ વસ્સાનં સટ્ઠિસહસ્સાનિ. તસ્મિં કિર લોહકુમ્ભિનિરયે નિબ્બત્તસત્તો અધો ઓગચ્છન્તો તિંસાય વસ્સસહસ્સેહિ હેટ્ઠિમતલં પાપુણાતિ, તતો ઉદ્ધં ઉગ્ગચ્છન્તોપિ તિંસાય એવ વસ્સસહસ્સેહિ મુખવટ્ટિપદેસં પાપુણાતિ, તાય સઞ્ઞાય સો ‘‘સટ્ઠિવસ્સસહસ્સાનિ, પરિપુણ્ણાનિ સબ્બસો’’તિ ગાથં વત્તુકામો સ-ઇતિ વત્વા અધિમત્તવેદનાપ્પત્તો હુત્વા અધોમુખો પતિ. ભગવા પન તં રઞ્ઞો પરિપુણ્ણં કત્વા કથેસિ. એસ નયો સેસગાથાસુપિ. તત્થ કદા અન્તો ભવિસ્સતીતિ લોહકુમ્ભિનિરયે પચ્ચમાનાનં અમ્હાકં કદા નુ ખો ઇમસ્સ દુક્ખસ્સ અન્તો પરિયોસાનં ભવિસ્સતિ.

૮૦૩. તથા હીતિ યથા તુય્હં મય્હઞ્ચ ઇમસ્સ દુક્ખસ્સ નત્થિ અન્તો, ન અન્તો પટિદિસ્સતિ, તથા તેન પકારેન પાપકં કમ્મં પકતં તયા મયા ચાતિ વિભત્તિં વિપરિણામેત્વા વત્તબ્બં.

૮૦૪. દુજ્જીવિતન્તિ વિઞ્ઞૂહિ ગરહિતબ્બં જીવિતં. યે સન્તેતિ યે મયં સન્તે વિજ્જમાને દેય્યધમ્મે. ન દદમ્હસેતિ ન અદમ્હ. વુત્તમેવત્થં પાકટતરં કાતું ‘‘સન્તેસુ દેય્યધમ્મેસુ, દીપં નાકમ્હ અત્તનો’’તિ વુત્તં.

૮૦૫. સોહન્તિ સો અહં. નૂનાતિ પરિવિતક્કે નિપાતો. ઇતોતિ ઇમસ્મા લોહકુમ્ભિનિરયા. ગન્ત્વાતિ અપગન્ત્વા. યોનિં લદ્ધાન માનુસિન્તિ મનુસ્સયોનિં મનુસ્સત્તભાવં લભિત્વા. વદઞ્ઞૂતિ પરિચ્ચાગસીલો, યાચકાનં વા વચનઞ્ઞૂ. સીલસમ્પન્નોતિ સીલાચારસમ્પન્નો. કાહામિ કુસલં બહુન્તિ પુબ્બે વિય પમાદં અનાપજ્જિત્વા બહું પહૂતં કુસલં પુઞ્ઞકમ્મં કરિસ્સામિ, ઉપચિનિસ્સામીતિ અત્થો.

સત્થા ઇમા ગાથાયો વત્વા વિત્થારેન ધમ્મં દેસેસિ, દેસનાપરિયોસાને મત્તિકારત્તુપ્પલહારકો પુરિસો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ. રાજા સઞ્જાતસંવેગો પરપરિગ્ગહે અભિજ્ઝં પહાય સદારસન્તુટ્ઠો અહોસીતિ.

સેટ્ઠિપુત્તપેતવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.