૧૧. પાટલિપુત્તપેતવત્થુવણ્ણના

દિટ્ઠા તયા નિરયા તિરચ્છાનયોનીતિ ઇદં સત્થરિ જેતવને વિહરન્તે અઞ્ઞતરં વિમાનપેતં આરબ્ભ વુત્તં. સાવત્થિવાસિનો કિર પાટલિપુત્તવાસિનો ચ બહૂ વાણિજા નાવાય સુવણ્ણભૂમિં અગમિંસુ. તત્થેકો ઉપાસકો આબાધિકો માતુગામે પટિબદ્ધચિત્તો કાલમકાસિ. સો કતકુસલોપિ દેવલોકં અનુપપજ્જિત્વા ઇત્થિયા પટિબદ્ધચિત્તતાય સમુદ્દમજ્ઝે વિમાનપેતો હુત્વા નિબ્બત્તિ. યસ્સં પન સો પટિબદ્ધચિત્તો, સા ઇત્થી સુવણ્ણભૂમિગામિનિં નાવં અભિરુય્હ ગચ્છતિ. અથ ખો સો પેતો તં ઇત્થિં ગહેતુકામો નાવાય ગમનં ઉપરુન્ધિ. અથ વાણિજા ‘‘કેન નુ ખો કારણેન અયં નાવા ન ગચ્છતી’’તિ વીમંસન્તા કાળકણ્ણિસલાકં વિચારેસું. અમનુસ્સિદ્ધિયા યાવતતિયં તસ્સા એવ ઇત્થિયા પાપુણિ, યસ્સં સો પટિબદ્ધચિત્તો. તં દિસ્વા વાણિજા વેળુકલાપં સમુદ્દે ઓતારેત્વા તસ્સ ઉપરિ તં ઇત્થિં ઓતારેસું. ઇત્થિયા ઓતારિતમત્તાય નાવા વેગેન સુવણ્ણભૂમિં અભિમુખા પાયાસિ. અમનુસ્સો તં ઇત્થિં અત્તનો વિમાનં આરોપેત્વા તાય સદ્ધિં અભિરમિ.

સા એકં સંવચ્છરં અતિક્કમિત્વા નિબ્બિન્નરૂપા તં પેતં યાચન્તી આહ – ‘‘અહં ઇધ વસન્તી મય્હં સમ્પરાયિકં અત્થં કાતું ન લભામિ, સાધુ, મારિસ, મં પાટલિપુત્તમેવ નેહી’’તિ. સો તાય યાચિતો –

૭૯૩. ‘‘દિટ્ઠા તયા નિરયા તિરચ્છાનયોનિ, પેતા અસુરા અથવાપિ માનુસા દેવા;

સયમદ્દસ કમ્મવિપાકમત્તનો, નેસ્સામિ તં પાટલિપુત્તમક્ખતં;

તત્થ ગન્ત્વા કુસલં કરોહિ કમ્મ’’ન્તિ. –

ગાથમાહ. તત્થ દિટ્ઠા તયા નિરયાતિ એકચ્ચે પચ્ચેકનિરયાપિ તયા દિટ્ઠા. તિરચ્છાનયોનીતિ મહાનુભાવા નાગસુપણ્ણાદિતિરચ્છાનાપિ દિટ્ઠા તયાતિ યોજના. પેતાતિ ખુપ્પિપાસાદિભેદા પેતા. અસુરાતિ કાલકઞ્ચિકાદિભેદા અસુરા. દેવાતિ એકચ્ચે ચાતુમહારાજિકા દેવા. સો કિર અત્તનો આનુભાવેન અન્તરન્તરા તં ગહેત્વા પચ્ચેકનિરયાદિકે દસ્સેન્તો વિચરતિ, તેન એવમાહ. સયમદ્દસ કમ્મવિપાકમત્તનોતિ નિરયાદિકે વિસેસતો ગન્ત્વા પસ્સન્તી સયમેવ અત્તના કતકમ્માનં વિપાકં પચ્ચક્ખતો અદ્દસ અદક્ખિ. નેસ્સામિ તં પાટલિપુત્તમક્ખતન્તિ ઇદાનાહં તં અક્ખતં કેનચિ અપરિક્ખતં મનુસ્સરૂપેનેવ પાટલિપુત્તં નયિસ્સામિ. ત્વં પન તત્થ ગન્ત્વા કુસલં કરોહિ કમ્મં, કમ્મવિપાકસ્સ પચ્ચક્ખતો દિટ્ઠત્તા યુત્તપયુત્તા પુઞ્ઞનિરતા હોહીતિ અત્થો.

અથ સા ઇત્થી તસ્સ વચનં સુત્વા અત્તમના –

૭૯૪. ‘‘અત્થકામોસિ મે યક્ખ, હિતકામોસિ દેવતે;

કરોમિ તુય્હં વચનં, ત્વંસિ આચરિયો મમ.

૭૯૫. ‘‘દિટ્ઠા મયા નિરયા તિરચ્છાનયોનિ, પેતા અસુરા અથવાપિ માનુસા દેવા;

સયમદ્દસં કમ્મવિપાકમત્તનો, કાહામિ પુઞ્ઞાનિ અનપ્પકાની’’તિ. –

ગાથમાહ.

અથ સો પેતો તં ઇત્થિં ગહેત્વા આકાસેન ગન્ત્વા પાટલિપુત્તનગરસ્સ મજ્ઝે ઠપેત્વા પક્કામિ. અથસ્સા ઞાતિમિત્તાદયો તં દિસ્વા ‘‘મયં પુબ્બે સમુદ્દે પક્ખિત્તા મતાતિ અસ્સુમ્હ. સા અયં દિટ્ઠા વત, ભો, સોત્થિના આગતા’’તિ અભિનન્દમાના સમાગન્ત્વા તસ્સા પવત્તિં પુચ્છિંસુ. સા તેસં આદિતો પટ્ઠાય અત્તના દિટ્ઠં અનુભૂતઞ્ચ સબ્બં કથેસિ. સાવત્થિવાસિનોપિ ખો તે વાણિજા અનુક્કમેન સાવત્થિં ઉપગતકાલે સત્થુ સન્તિકં ઉપસઙ્કમિત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસિન્ના તં પવત્તિં ભગવતો આરોચેસું. ભગવા તમત્થં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા ચતુન્નં પરિસાનં ધમ્મં દેસેસિ. તં સુત્વા મહાજનો સંવેગજાતો દાનાદિકુસલધમ્મનિરતો અહોસીતિ.

પાટલિપુત્તપેતવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.