૪. નન્દાપેતિવત્થુવણ્ણના

કાળી દુબ્બણ્ણરૂપાસીતિ ઇદં સત્થરિ જેતવને વિહરન્તે નન્દં નામ પેતિં આરબ્ભ વુત્તં. સાવત્થિયા કિર અવિદૂરે અઞ્ઞતરસ્મિં ગામકે નન્દિસેનો નામ ઉપાસકો અહોસિ સદ્ધો પસન્નો. ભરિયા પનસ્સ નન્દા નામ અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના મચ્છરિની ચણ્ડી ફરુસવચના સામિકે અગારવા અગ્ગતિસ્સા સસ્સું ચોરિવાદેન અક્કોસતિ પરિભાસતિ. સા અપરેન સમયેન કાલં કત્વા પેતયોનિયં નિબ્બત્તિત્વા તસ્સેવ ગામસ્સ અવિદૂરે વિચરન્તી એકદિવસં નન્દિસેનસ્સ ઉપાસકસ્સ ગામતો નિક્ખમન્તસ્સ અવિદૂરે અત્તાનં દસ્સેસિ. સો તં દિસ્વા –

૧૬૮. ‘‘કાળી દુબ્બણ્ણરૂપાસિ, ફરુસા ભીરુદસ્સના;

પિઙ્ગલાસિ કળારાસિ, ન તં મઞ્ઞામિ માનુસિ’’ન્તિ. –

ગાથાય અજ્ઝભાસિ. તત્થ કાળીતિ કાળવણ્ણા, ઝામઙ્ગારસદિસો હિસ્સા વણ્ણો અહોસિ. ફરુસાતિ ખરગત્તા. ભીરુદસ્સનાતિ ભયાનકદસ્સના સપ્પટિભયાકારા. ‘‘ભારુદસ્સના’’તિ વા પાઠો, ભારિયદસ્સના, દુબ્બણ્ણતાદિના દુદ્દસિકાતિ અત્થો. પિઙ્ગલાતિ પિઙ્ગલલોચના. કળારાતિ કળારદન્તા. ન તં મઞ્ઞામિ માનુસિન્તિ અહં તં માનુસિન્તિ ન મઞ્ઞામિ, પેતિમેવ ચ તં મઞ્ઞામીતિ અધિપ્પાયો. તં સુત્વા પેતી અત્તાનં પકાસેન્તી –

૧૬૯. ‘‘અહં નન્દા નન્દિસેન, ભરિયા તે પુરે અહું;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા’’તિ. –

ગાથમાહ. તત્થ અહં નન્દા નન્દિસેનાતિ સામિ નન્દિસેન અહં નન્દા નામ. ભરિયા તે પુરે અહુન્તિ પુરિમજાતિયં તુય્હં ભરિયા અહોસિં. ઇતો પરં –

૧૭૦. ‘‘કિં નુ કાયેન વાચાય, મનસા દુક્કટં કતં;

કિસ્સ કમ્મવિપાકેન, પેતલોકં ઇતો ગતા’’તિ. –

તસ્સ ઉપાસકસ્સ પુચ્છા. અથસ્સ સા –

૧૭૧. ‘‘ચણ્ડી ચ ફરુસા ચાસિં, તયિ ચાપિ અગારવા;

તાહં દુરુત્તં વત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા’’તિ. –

વિસ્સજ્જેસિ. પુન સો –

૧૭૨. ‘‘હન્દુત્તરીયં દદામિ તે, ઇમં દુસ્સં નિવાસય;

ઇમં દુસ્સં નિવાસેત્વા, એહિ નેસ્સામિ તં ઘરં.

૧૭૩. ‘‘વત્થઞ્ચ અન્નપાનઞ્ચ, લચ્છસિ ત્વં ઘરં ગતા;

પુત્તે ચ તે પસ્સિસ્સસિ, સુણિસાયો ચ દક્ખસી’’તિ. – અથસ્સ સા –

૧૭૪. ‘‘હત્થેન હત્થે તે દિન્નં, ન મય્હં ઉપકપ્પતિ;

ભિક્ખૂ ચ સીલસમ્પન્ને, વીતરાગે બહુસ્સુતે.

૧૭૫. ‘‘તપ્પેહિ અન્નપાનેન, મમ દક્ખિણમાદિસ;

તદાહં સુખિતા હેસ્સં, સબ્બકામસમિદ્ધિની’’તિ. –

દ્વે ગાથા અભાસિ. તતો –

૧૭૬. ‘‘સાધૂતિ સો પટિસ્સુત્વા, દાનં વિપુલમાકિરિ;

અન્નં પાનં ખાદનીયં, વત્થસેનાસનાનિ ચ;

છત્તં ગન્ધઞ્ચ માલઞ્ચ, વિવિધા ચ ઉપાહના.

૧૭૭. ‘‘ભિક્ખૂ ચ સીલસમ્પન્ને, વીતરાગે બહુસ્સુતે;

તપ્પેત્વા અન્નપાનેન, તસ્સા દક્ખિણમાદિસી.

૧૭૮. ‘‘સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, વિપાકો ઉદપજ્જથ;

ભોજનચ્છાદનપાનીયં, દક્ખિણાય ઇદં ફલં.

૧૭૯. ‘‘તતો સુદ્ધા સુચિવસના, કાસિકુત્તમધારિની;

વિચિત્તવત્થાભરણા, સામિકં ઉપસઙ્કમી’’તિ. –

ચતસ્સો ગાથા સઙ્ગીતિકારેહિ વુત્તા. તતો પરં –

૧૮૦. ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેન, યા ત્વં તિટ્ઠસિ દેવતે;

ઓભાસેન્તી દિસા સબ્બા, ઓસધી વિય તારકા.

૧૮૧. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૧૮૨. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૮૩. ‘‘અહં નન્દા નન્દિસેન, ભરિયા તે પુરે અહું;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા.

૧૮૪. ‘‘તવ દિન્નેન દાનેન, મોદામિ અકુતોભયા;

ચિરં જીવ ગહપતિ, સહ સબ્બેહિ ઞાતિભિ;

અસોકં વિરજં ખેમં, આવાસં વસવત્તિનં.

૧૮૫. ‘‘ઇધ ધમ્મં ચરિત્વાન, દાનં દત્વા ગહપતિ;

વિનેય્ય મચ્છેરમલં સમૂલં, અનિન્દિતો સગ્ગમુપેહિ ઠાન’’ન્તિ. –

ઉપાસકસ્સ ચ પેતિયા ચ વચનપટિવચનગાથા.

૧૭૬. તત્થ દાનં વિપુલમાકિરીતિ ઉક્ખિણેય્યખેત્તે દેય્યધમ્મબીજં વિપ્પકિરન્તો વિય મહાદાનં પવત્તેસિ. સેસં અનન્તરવત્થુસદિસમેવ.

એવં સા અત્તનો દિબ્બસમ્પત્તિં તસ્સા ચ કારણં નન્દિસેનસ્સ વિભાવેત્વા અત્તનો વસનટ્ઠાનમેવ ગતા. ઉપાસકો તં પવત્તિં ભિક્ખૂનં આરોચેસિ, ભિક્ખૂ ભગવતો આરોચેસું. ભગવા તમત્થં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા સમ્પત્તપરિસાય ધમ્મં દેસેસિ. સા દેસના મહાજનસ્સ સાત્થિકા અહોસીતિ.

નન્દાપેતિવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.