૭. કામયોગસુત્તવણ્ણના

૯૬. સત્તમે કામયોગયુત્તોતિ પઞ્ચકામગુણિકો રાગો કામયોગો, તેન યુત્તો કામયોગયુત્તો, અસમુચ્છિન્નકામરાગસ્સેતં અધિવચનં. રૂપારૂપભવેસુ છન્દરાગો ભવયોગો, તથા ઝાનનિકન્તિ સસ્સતદિટ્ઠિસહગતો ચ રાગો, તેન યુત્તો ભવયોગયુત્તો, અપ્પહીનભવરાગોતિ અત્થો. આગામીતિ બ્રહ્મલોકે ઠિતોપિ પટિસન્ધિગ્ગહણવસેન ઇમં મનુસ્સલોકં આગમનસીલો. તેનેવાહ ‘‘આગન્તા ઇત્થત્ત’’ન્તિ. મનુસ્સત્તભાવસઙ્ખાતં ઇત્થભાવં આગમનધમ્મો, મનુસ્સેસુ ઉપપજ્જનસીલોતિ અત્થો. કામઞ્ચેત્થ કામયોગો ઇત્થત્તં આગમનસ્સ કારણં. યો પન કામયોગયુત્તો, સો એકન્તેન ભવયોગયુત્તોપિ હોતીતિ દસ્સનત્થં ‘‘કામયોગયુત્તો, ભિક્ખવે, ભવયોગયુત્તો’’તિ ઉભયમ્પિ એકજ્ઝં કત્વા વુત્તં.

કામયોગવિસંયુત્તોતિ એત્થ અસુભજ્ઝાનમ્પિ કામયોગવિસંયોગો, તં પાદકં કત્વા અધિગતો અનાગામિમગ્ગો એકન્તેનેવ કામયોગવિસંયોગો નામ, તસ્મા તતિયમગ્ગફલે ઠિતો અરિયપુગ્ગલો ‘‘કામયોગવિસંયુત્તો’’તિ વુત્તો. યસ્મા પન રૂપારૂપભવેસુ છન્દરાગો અનાગામિમગ્ગેન ન પહીયતિ, તસ્મા સો અપ્પહીનભવયોગત્તા ‘‘ભવયોગયુત્તો’’તિ વુત્તો. અનાગામીતિ કામલોકં પટિસન્ધિગ્ગહણવસેન અનાગમનતો અનાગામી. કામયોગવિસંયોગવસેનેવ હિ સદ્ધિં અનવસેસઓરમ્ભાગિયસંયોજનસમુગ્ઘાતેન અજ્ઝત્તસંયોજનાભાવસિદ્ધિતો ઇત્થત્તં અનાગન્ત્વા હોતિ, તત્થ પરિનિબ્બાયી અનાવત્તિધમ્મો. યસ્સ પન અનવસેસં ભવયોગો પહીનો, તસ્સ અવિજ્જાયોગાદિઅવસિટ્ઠકિલેસાપિ તદેકટ્ઠભાવતો પહીના એવ હોન્તીતિ, સો પરિક્ખીણભવસંયોજનો ‘‘અરહં ખીણાસવો’’તિ વુચ્ચતિ. તેન વુત્તં ‘‘કામયોગવિસંયુત્તો, ભિક્ખવે, ભવયોગવિસંયુત્તો અરહં હોતિ ખીણાસવો’’તિ. એત્થ ચ કામયોગવિસંયોગો અનાગામી ચતુત્થજ્ઝાનસ્સ સુખદુક્ખસોમનસ્સદોમનસ્સપ્પહાનં વિય, તતિયમગ્ગસ્સ દિટ્ઠિવિચિકિચ્છાસીલબ્બતપરામાસસંયોજનપરિક્ખયો વિય ચ ચતુત્થમગ્ગસ્સ વણ્ણભણનત્થં વુત્તોતિ દટ્ઠબ્બં. પઠમપદેન સોતાપન્નસકદાગામીહિ સદ્ધિં સબ્બો પુથુજ્જનો ગહિતો, દુતિયપદેન પન સબ્બો અનાગામી, તતિયપદેન અરહાતિ અરહત્તનિકૂટેન દેસનં નિટ્ઠાપેસિ.

ગાથાસુ ઉભયન્તિ ઉભયેન, કામયોગેન, ભવયોગેન ચ સંયુત્તાતિ અત્થો. સત્તા ગચ્છન્તિ સંસારન્તિ પુથુજ્જના સોતાપન્ના સકદાગામિનોતિ ઇમે તિવિધા સત્તા કામયોગભવયોગાનં અપ્પહીનત્તા ગચ્છન્તિ સંસારન્તિ. તતો એવ જાતિમરણગામિનો હોન્તિ. એત્થ એકબીજી, કોલંકોલો, સત્તક્ખત્તુપરમોતિ તીસુ સોતાપન્નેસુ સબ્બમુદુ સત્તક્ખત્તુપરમો, સો અટ્ઠમં ભવં ન નિબ્બત્તેતિ, અત્તનો પરિચ્છિન્નજાતિવસેન પન સંસરતિ, તથા ઇતરેપિ. સકદાગામીસુપિ યો ઇધ સકદાગામિમગ્ગં પત્વા દેવલોકે ઉપ્પજ્જિત્વા પુન ઇધ નિબ્બત્તતિ, સો અત્તનો પરિચ્છિન્નજાતિવસેનેવ સંસરતિ. યે પન સકદાગામિનો વોમિસ્સકનયેન વિના તત્થ તત્થ દેવેસુયેવ મનુસ્સેસુયેવ વા નિબ્બત્તન્તિ, તે ઉપરિમગ્ગાધિગમાય યાવ ઇન્દ્રિયપરિપાકા પુનપ્પુનં ઉપ્પજ્જનતો સંસરન્તિયેવ. પુથુજ્જને પન વત્તબ્બમેવ નત્થિ સબ્બભવસંયોજનાનં અપરિક્ખીણત્તા. તેન વુત્તં –

‘‘કામયોગેન સંયુત્તા, ભવયોગેન ચૂભયં;

સત્તા ગચ્છન્તિ સંસારં, જાતિમરણગામિનો’’તિ.

કામે પહન્ત્વાનાતિ કામરાગસઙ્ખાતે કિલેસકામે અનાગામિમગ્ગેન પજહિત્વા. છિન્નસંસયાતિ સમુચ્છિન્નકઙ્ખા, તઞ્ચ ખો સોતાપત્તિમગ્ગેનેવ. વણ્ણભણનત્થં પન ચતુત્થમગ્ગસ્સ એવં વુત્તં. અરહન્તો હિ ઇધ ‘‘છિન્નસંસયા’’તિ અધિપ્પેતા. તેનેવાહ ‘‘ખીણમાનપુનબ્ભવા’’તિ. સબ્બસો ખીણો નવવિધોપિ માનો આયતિં પુનબ્ભવો ચ એતેસન્તિ ખીણમાનપુનબ્ભવા. માનગ્ગહણેન ચેત્થ તદેકટ્ઠતાય લક્ખણવસેન વા સબ્બો ચતુત્થમગ્ગવજ્ઝો કિલેસો ગહિતોતિ. ખીણમાનતાય ચ સઉપાદિસેસા નિબ્બાનધાતુ વુત્તા હોતિ, ખીણપુનબ્ભવતાય અનુપાદિસેસા. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

સત્તમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.