૬. અવુટ્ઠિકસુત્તવણ્ણના

૭૫. છટ્ઠે અવુટ્ઠિકસમોતિ અવુટ્ઠિકમેઘસમો. એકચ્ચો હિ મેઘો સતપટલસહસ્સપટલો હુત્વા ઉટ્ઠહિત્વા થનન્તો ગજ્જન્તો વિજ્જોતન્તો એકં ઉદકબિન્દુમ્પિ અપાતેત્વા વિગચ્છતિ, તથૂપમો એકચ્ચો પુગ્ગલોતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘અવુટ્ઠિકસમો’’તિ. પદેસવસ્સીતિ એકદેસવસ્સિમેઘસમો. પદેસવસ્સી વિયાતિ હિ પદેસવસ્સી. એકચ્ચો એકસ્મિંયેવ ઠાને ઠિતેસુ મનુસ્સેસુ યથા એકચ્ચે તેમેન્તિ, એકચ્ચે ન તેમેન્તિ, એવં મન્દં વસ્સતિ, તથૂપમં એકચ્ચં પુગ્ગલં દસ્સેતિ ‘‘પદેસવસ્સી’’તિ. સબ્બત્થાભિવસ્સીતિ સબ્બસ્મિં પથવીપબ્બતસમુદ્દાદિકે જગતિપ્પદેસે અભિવસ્સિમેઘસમો. એકચ્ચો હિ સકલચક્કવાળગબ્ભં પત્થરિત્વા સબ્બત્થકમેવ અભિવસ્સતિ, તં ચાતુદ્દીપિકમહામેઘં એકચ્ચસ્સ પુગ્ગલસ્સ ઉપમં કત્વા વુત્તં ‘‘સબ્બત્થાભિવસ્સી’’તિ.

સબ્બેસાનન્તિ સબ્બેસં, અયમેવ વા પાઠો. ન દાતા હોતીતિ અદાનસીલો હોતિ, થદ્ધમચ્છરિતાય ન કસ્સચિ કિઞ્ચિ દેતીતિ અત્થો. ઇદાનિ દાનસ્સ ખેત્તં દેય્યધમ્મઞ્ચ વિભાગેન દસ્સેતું ‘‘સમણબ્રાહ્મણા’’તિઆદિમાહ. તત્થ સમિતપાપસમણા ચેવ પબ્બજ્જમત્તસમણા ચ બાહિતપાપબ્રાહ્મણા ચેવ જાતિમત્તબ્રાહ્મણા ચ ઇધ ‘‘સમણબ્રાહ્મણા’’તિ અધિપ્પેતા. કપણા નામ દુગ્ગતા દલિદ્દમનુસ્સા. અદ્ધિકા નામ પથાવિનો પરિબ્બયવિહીના. વનિબ્બકા નામ યે ‘‘ઇટ્ઠં દેથ કન્તં મનાપં કાલેન અનવજ્જં ઉદગ્ગચિત્તા પસન્નચિત્તા, એવં દેન્તા ગચ્છથ સુગતિં, ગચ્છથ બ્રહ્મલોક’’ન્તિઆદિના નયેન દાને નિયોજેન્તા દાનસ્સ વણ્ણં થોમેન્તા વિચરન્તિ. યાચકા નામ યે કેવલં ‘‘મુટ્ઠિમત્તં દેથ, પસતમત્તં દેથ, સરાવમત્તં દેથા’’તિ અપ્પકમ્પિ યાચમાના વિચરન્તિ. તત્થ સમણબ્રાહ્મણગ્ગહણેન ગુણખેત્તં ઉપકારિખેત્તઞ્ચ દસ્સેતિ, કપણાદિગ્ગહણેન કરુણાખેત્તં. અન્નન્તિ યંકિઞ્ચિ ખાદનીયં ભોજનીયં. પાનન્તિ અમ્બપાનાદિપાનકં. વત્થન્તિ નિવાસનપારુપનાદિઅચ્છાદનં. યાનન્તિ રથવય્હાદિ અન્તમસો ઉપાહનં ઉપાદાય ગમનસાધનં. માલાતિ ગન્થિતાગન્થિતભેદં સબ્બં પુપ્ફં. ગન્ધન્તિ યંકિઞ્ચિ ગન્ધજાતં પિસિતં અપિસિતં ગન્ધૂપકરણઞ્ચ. વિલેપનન્તિ છવિરાગકરણં. સેય્યાતિ મઞ્ચપીઠાદિ ચેવ પાવારકોજવાદિ ચ સયિતબ્બવત્થુ. સેય્યગ્ગહણેન ચેત્થ આસનમ્પિ ગહિતન્તિ દટ્ઠબ્બં. આવસથન્તિ વાતાતપાદિપરિસ્સયવિનોદનં પતિસ્સયં. પદીપેય્યન્તિ દીપકપલ્લિકાદિપદીપૂપકરણં.

એવં ખો, ભિક્ખવેતિ વિજ્જમાનેપિ દેય્યધમ્મે પટિગ્ગાહકાનં એવં દાતબ્બવત્થું સબ્બેન સબ્બં અદેન્તો પુગ્ગલો અવસ્સિકમેઘસદિસો હોતિ. ઇદં વુત્તં હોતિ – ભિક્ખવે, યથા સો મેઘો સતપટલસહસ્સપટલો હુત્વા ઉટ્ઠહિત્વા ન કિઞ્ચિ વસ્સિ વિગચ્છતિ, એવમેવ યો ઉળારં વિપુલઞ્ચ ભોગં સંહરિત્વા ગેહં આવસન્તો કસ્સચિ કટચ્છુમત્તં ભિક્ખં વા ઉળુઙ્કમત્તં યાગું વા અદત્વા વિગચ્છતિ, વિવસો મચ્ચુવસં ગચ્છતિ, સો અવુટ્ઠિકસમો નામ હોતીતિ. ઇમિના નયેન સેસેસુપિ નિગમનં વેદિતબ્બં. ઇમેસુ ચ તીસુ પુગ્ગલેસુ પઠમો એકંસેનેવ ગરહિતબ્બો, દુતિયો પસંસનીયો, તતિયો, પસંસનીયતરો. પઠમો વા એકન્તેનેવ સબ્બનિહીનો, દુતિયો મજ્ઝિમો, તતિયો ઉત્તમોતિ વેદિતબ્બો.

ગાથાસુ સમણેતિ ઉપયોગવસેન બહુવચનં તથા સેસેસુપિ. લદ્ધાનાતિ લભિત્વા, સમણે દક્ખિણેય્યે પવારેત્વા પુટ્ઠો ન સંવિભજતિ. અન્નં પાનઞ્ચ ભોજનન્તિ અન્નં વા પાનં વા અઞ્ઞં વા ભુઞ્જિતબ્બયુત્તકં ભોજનં, તં ન સંવિભજતિ. અયઞ્હેત્થ સઙ્ખેપત્થો – યો અત્થિકભાવેન ઉપગતે સમ્પટિગ્ગાહકે લભિત્વા અન્નાદિના સંવિભાગમત્તમ્પિ ન કરોતિ, કિં સો અઞ્ઞં દાનં દસ્સતિ, તં એવરૂપં થદ્ધમચ્છરિયં પુરિસાધમં નિહીનપુગ્ગલં પણ્ડિતા અવુટ્ઠિકસમોતિ આહુ કથયન્તીતિ.

એકચ્ચાનં ન દદાતીતિ વિજ્જમાનેપિ મહતિ દાતબ્બધમ્મે એકેસં સત્તાનં તેસુ કોધવસેન વા, દેય્યધમ્મે લોભવસેન વા ન દદાતિ. એકચ્ચાનં પવેચ્છતીતિ એકેસંયેવ પન દદાતિ. મેધાવિનોતિ પઞ્ઞવન્તો પણ્ડિતા જના.

સુભિક્ખવાચોતિ યો ઉપગતાનં યાચકાનં ‘‘અન્નં દેથ, પાનં દેથા’’તિઆદિના તં તં દાપેતિ, સો સુલભભિક્ખતાય સુભિક્ખા વાચા એતસ્સાતિ સુભિક્ખવાચો. ‘‘સુભિક્ખવસ્સી’’તિપિ પઠન્તિ. યથા લોકો સુભિક્ખો હોતિ, એવં સબ્બત્થાભિવસ્સિતમહામેઘો સુભિક્ખવસ્સી નામ હોતિ. એવમયમ્પિ મહાદાનેહિ સબ્બત્થાભિવસ્સી સુભિક્ખવસ્સીતિ. આમોદમાનો પકિરેતીતિ તુટ્ઠહટ્ઠમાનસો સહત્થેન દાનં દેન્તો પટિગ્ગાહકખેત્તે દેય્યધમ્મં પકિરેન્તો વિય હોતિ, વાચાયપિ ‘‘દેથ દેથા’’તિ ભાસતિ.

ઇદાનિ નં સુભિક્ખવસ્સિતભાવં દસ્સેતું ‘‘યથાપિ મેઘો’’તિઆદિ વુત્તં. તત્રાયં સઙ્ખેપત્થો – યથા મહામેઘો પઠમં મન્દનિગ્ઘોસેન થનયિત્વા પુન સકલનદીકન્દરાનિ એકનિન્નાદં કરોન્તો ગજ્જયિત્વા પવસ્સતિ, સબ્બત્થકમેવ વારિના ઉદકેન થલં નિન્નઞ્ચ અભિસન્દન્તો પૂરેતિ એકોઘં કરોતિ, એવમેવ ઇધ ઇમસ્મિં સત્તલોકે એકચ્ચો ઉળારપુગ્ગલો સબ્બસમતાય સો મહામેઘો વિય વસ્સિતબ્બત્તા તાદિસો યથા ધનં ઉટ્ઠાનાધિગતં અત્તનો ઉટ્ઠાનવીરિયાભિનિબ્બત્તં હોતિ, એવં અનલસો હુત્વા તઞ્ચ ધમ્મેન ઞાયેન સંહરિત્વા તન્નિબ્બત્તેન અન્નેન પાનેન અઞ્ઞેન ચ દેય્યધમ્મેન પત્તે સમ્પત્તે વનિબ્બકે સમ્મા સમ્મદેવ દેસકાલાનુરૂપઞ્ચેવ ઇચ્છાનુરૂપઞ્ચ તપ્પેતિ સમ્પવારેતીતિ.

છટ્ઠસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.