૧૨. સુપ્પબુદ્ધસક્યવત્થુ

ન અન્તલિક્ખેતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા નિગ્રોધારામે વિહરન્તો સુપ્પબુદ્ધં સક્કં આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિર ‘‘અયં મમ ધીતરં છડ્ડેત્વા નિક્ખન્તો ચ, મમ પુત્તં પબ્બાજેત્વા તસ્સ વેરિટ્ઠાને ઠિતો ચા’’તિ ઇમેહિ દ્વીહિ કારણેહિ સત્થરિ આઘાતં બન્ધિત્વા એકદિવસં ‘‘ન દાનિસ્સ નિમન્તનટ્ઠાનં ગન્ત્વા ભુઞ્જિતું દસ્સામી’’તિ ગમનમગ્ગં પિદહિત્વા અન્તરવીથિયં સુરં પિવન્તો નિસીદિ. અથસ્સ સત્થરિ ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતે તં ઠાનં આગતે ‘‘સત્થા આગતો’’તિ આરોચેસું. સો આહ – ‘‘પુરતો ગચ્છાતિ તસ્સ વદેથ, નાયં મયા મહલ્લકતરો, નાસ્સ મગ્ગં દસ્સામી’’તિ પુનપ્પુનં વુચ્ચમાનોપિ તથેવ વત્વા નિસીદિ. સત્થા માતુલસ્સ સન્તિકા મગ્ગં અલભિત્વા તતો નિવત્તિ. સોપિ એકં ચરપુરિસં પેસેસિ ‘‘ગચ્છ, તસ્સ કથં સુત્વા એહી’’તિ. સત્થાપિ નિવત્તન્તો સિતં કત્વા આનન્દત્થેરેન ‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, સિતસ્સ પાતુકમ્મસ્સ પચ્ચયો’’તિ પુટ્ઠો આહ – ‘‘પસ્સસિ, આનન્દ, સુપ્પબુદ્ધ’’ન્તિ. પસ્સામિ, ભન્તેતિ. ભારિયં તેન કમ્મં કતં માદિસસ્સ બુદ્ધસ્સ મગ્ગં અદેન્તેન, ઇતો સત્તમે દિવસે હેટ્ઠાપાસાદે સોપાનપાદમૂલે પથવિં પવિસિસ્સતીતિ. ચરપુરિસો તં કથં સુત્વા સુપ્પબુદ્ધસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા ‘‘કિં મમ ભાગિનેય્યેન નિવત્તન્તેન વુત્ત’’ન્તિ પુટ્ઠો યથાસુતં આરોચેસિ. સો તસ્સ વચનં સુત્વા ‘‘ન દાનિ મમ ભાગિનેય્યસ્સ કથાય દોસો અત્થિ, અદ્ધા યં સો વદતિ, તં તથેવ હોતિ. એવં સન્તેપિ નં ઇદાનિ મુસાવાદેન નિગ્ગણ્હિસ્સામિ. સો હિ મં ‘સત્તમે દિવસે પથવિં પવિસિસ્સતી’તિ અનિયમેન અવત્વા ‘હેટ્ઠાપાસાદે સોપાનપાદમૂલે પથવિં પવિસિસ્સતી’’’તિ આહ. ‘‘ઇતો દાનિ પટ્ઠાયાહં તં ઠાનં ન ગમિસ્સામિ, અથ નં તસ્મિં ઠાને પથવિં અપવિસિત્વા મુસાવાદેન નિગ્ગણ્હિસ્સામી’’તિ અત્તનો ઉપભોગજાતં સબ્બં સત્તભૂમિકપાસાદસ્સ ઉપરિ આરોપેત્વા સોપાનં હરાપેત્વા દ્વારં પિદહાપેત્વા એકેકસ્મિં દ્વારે દ્વે દ્વે મલ્લે ઠપેત્વા ‘‘સચાહં પમાદેન હેટ્ઠા ઓરોહિતુકામો હોમિ, નિવારેય્યાથ મ’’ન્તિ વત્વા સત્તમે પાસાદતલે સિરિગબ્ભે નિસીદિ. સત્થા તં પવત્તિં સુત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, સુપ્પબુદ્ધો ન કેવલં પાસાદતલે વેહાસં ઉપ્પતિત્વા આકાસે વા નિસીદતુ, નાવાય વા સમુદ્દં પક્ખન્દતુ, પબ્બતન્તરં વા પવિસતુ, બુદ્ધાનં કથાય દ્વિધાભાવો નામ નત્થિ, મયા વુત્તટ્ઠાનેયેવ સો પથવિં પવિસિસ્સતી’’તિ વત્વા અનુસન્ધિં ઘટેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૧૨૮. ‘‘ન અન્તલિક્ખે ન સમુદ્દમજ્ઝે, ન પબ્બતાનં વિવરં પવિસ્સ;

ન વિજ્જતી સો જગતિપ્પદેસો, યત્થટ્ઠિતં નપ્પસહેય્ય મચ્ચૂ’’તિ.

તત્થ યત્થ ઠિતં નપ્પસહેય્ય, મચ્ચૂતિ યસ્મિં પદેસે ઠિતં મરણં નપ્પસહેય્ય નાભિભવેય્ય, કેસગ્ગમત્તોપિ પથવિપ્પદેસો નત્થિ. સેસં પુરિમસદિસમેવાતિ.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

સત્તમે દિવસે સત્થુ ભિક્ખાચારમગ્ગસ્સ નિરુદ્ધવેલાય હેટ્ઠાપાસાદે સુપ્પબુદ્ધસ્સ મઙ્ગલસ્સો ઉદ્દામો હુત્વા તં તં ભિત્તિં પહરિ. સો ઉપરિ નિસિન્નોવસ્સ સદ્દં સુત્વા ‘‘કિમેત’’ન્તિ પુચ્છિ. ‘‘મઙ્ગલસ્સો ઉદ્દામો’’તિ. સો પનસ્સો સુપ્પબુદ્ધં દિસ્વાવ સન્નિસીદતિ. અથ નં સો ગણ્હિતુકામો હુત્વા નિસિન્નટ્ઠાના ઉટ્ઠાય દ્વારાભિમુખો અહોસિ, દ્વારાનિ સયમેવ વિવટાનિ, સોપાનં સકટ્ઠાનેયેવ ઠિતં. દ્વારે ઠિતા મલ્લા તં ગીવાયં ગહેત્વા હેટ્ઠાભિમુખં ખિપિંસુ. એતેનુપાયેન સત્તસુપિ તલેસુ દ્વારાનિ સયમેવ વિવટાનિ, સોપાનાનિ યથાઠાને ઠિતાનિ. તત્થ તત્થ મલ્લા તં ગીવાયમેવ ગહેત્વા હેટ્ઠાભિમુખં ખિપિંસુ. અથ નં હેટ્ઠાપાસાદે સોપાનપાદમૂલં સમ્પત્તમેવ મહાપથવી વિવરમાના ભિજ્જિત્વા સમ્પટિચ્છિ, સો ગન્ત્વા અવીચિમ્હિ નિબ્બત્તીતિ.

સુપ્પબુદ્ધસક્યવત્થુ દ્વાદસમં.

પાપવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નવમો વગ્ગો.