૯. ખદિરવનિયરેવતત્થેરવત્થુ

ગામે વાતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો ખદિરવનિયરેવતત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

આયસ્મા હિ સારિપુત્તો સત્તાસીતિકોટિધનં પહાય પબ્બજિત્વા ચાલા, ઉપચાલા, સીસૂપચાલાતિ તિસ્સો ભગિનિયો, ચુન્દો ઉપસેનોતિ ઇમે દ્વે ચ ભાતરો પબ્બાજેસિ. રેવતકુમારો એકોવ ગેહે અવસિટ્ઠો. અથસ્સ માતા ચિન્તેસિ – ‘‘મમ પુત્તો ઉપતિસ્સો એત્તકં ધનં પહાય પબ્બજિત્વા તિસ્સો ચ ભગિનિયો દ્વે ચ ભાતરો પબ્બાજેસિ, રેવતો એકોવ અવસેસો. સચે ઇમમ્પિ પબ્બાજેસ્સતિ, એત્તકં નો ધનં નસ્સિસ્સતિ, કુલવંસો પચ્છિજ્જિસ્સતિ, દહરકાલેયેવ નં ઘરાવાસેન બન્ધિસ્સામી’’તિ. સારિપુત્તત્થેરોપિ પટિકચ્ચેવ ભિક્ખૂ આણાપેસિ ‘‘સચે, આવુસો, રેવતો પબ્બજિતુકામો આગચ્છતિ, આગતમત્તમેવ નં પબ્બાજેય્યાથ, મમ માતાપિતરો મિચ્છાદિટ્ઠિકા, કિં તેહિ આપુચ્છિતેહિ, અહમેવ તસ્સ માતા ચ પિતા ચા’’તિ. માતાપિસ્સ રેવતકુમારં સત્તવસ્સિકમેવ ઘરબન્ધનેન બન્ધિતુકામા સમાનજાતિકે કુલે દારિકં વારેત્વા દિવસં વવત્થપેત્વા કુમારં મણ્ડેત્વા પસાધેત્વા મહતા પરિવારેન સદ્ધિં આદાય કુમારિકાય ઞાતિઘરં અગમાસિ. અથ નેસં કતમઙ્ગલાનં દ્વિન્નમ્પિ ઞાતકેસુ સન્નિપતિતેસુ ઉદકપાતિયં હત્થે ઓતારેત્વા મઙ્ગલાનિ વત્વા કુમારિકાય વુડ્ઢિં આકઙ્ખમાના ઞાતકા ‘‘તવ અય્યિકાય દિટ્ઠધમ્મં પસ્સ, અય્યિકા વિય ચિરં જીવ, અમ્મા’’તિ આહંસુ. રેવતકુમારો ‘‘કો નુ ખો ઇમિસ્સા અય્યિકાય દિટ્ઠધમ્મો’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘કતરા ઇમિસ્સા અય્યિકા’’તિ પુચ્છિ. અથ નં આહંસુ, ‘‘તાત, કિં ન પસ્સસિ ઇમં વીસવસ્સસતિકં ખણ્ડદન્તં પલિતકેસં વલિત્તચં તિલકાહતગત્તં ગોપાનસિવઙ્કં, એસા એતિસ્સા અય્યિકા’’તિ. ‘‘કિં પન અયમ્પિ એવરૂપા ભવિસ્સતી’’તિ? ‘‘સચે જીવિસ્સતિ, ભવિસ્સતિ, તાતા’’તિ. સો ચિન્તેસિ – ‘‘એવરૂપમ્પિ નામ સરીરં જરાય ઇમં વિપ્પકારં પાપુણિસ્સતિ, ઇમં મે ભાતરા ઉપતિસ્સેન દિટ્ઠં ભવિસ્સતિ, અજ્જેવ મયા પલાયિત્વા પબ્બજિતું વટ્ટતી’’તિ. અથ નં ઞાતકા કુમારિકાય સદ્ધિં એકયાનં આરોપેત્વા આદાય પક્કમિંસુ.

સો થોકં ગન્ત્વા સરીરકિચ્ચં અપદિસિત્વા ‘‘ઠપેથ તાવ યાનં, ઓતરિત્વા આગમિસ્સામી’’તિ યાના ઓતરિત્વા એકસ્મિં ગુમ્બે થોકં પપઞ્ચં કત્વા અગમાસિ. પુનપિ થોકં ગન્ત્વા તેનેવ અપદેસેન ઓતરિત્વા અભિરુહિ, પુનપિ તથેવ અકાસિ. અથસ્સ ઞાતકા ‘‘અદ્ધા ઇમસ્સ ઉટ્ઠાનાનિ વત્તન્તી’’તિ સલ્લક્ખેત્વા નાતિદળ્હં આરક્ખં કરિંસુ. સો પુનપિ થોકં ગન્ત્વા તેનેવ અપદેસેન ઓતરિત્વા ‘‘તુમ્હે પાજેન્તો પુરતો ગચ્છથ, મયં પચ્છતો સણિકં આગમિસ્સામા’’તિ વત્વા ઓતરિત્વા ગુમ્બાભિમુખો અહોસિ. ઞાતકાપિસ્સ ‘‘પચ્છતો આગમિસ્સતી’’તિ સઞ્ઞાય યાનં પાજેન્તા ગમિંસુ. સોપિ તતો પલાયિત્વા એકસ્મિં પદેસે તિંસમત્તા ભિક્ખૂ વસન્તિ, તેસં સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા આહ – ‘‘પબ્બાજેથ મં, ભન્તે’’તિ. ‘‘આવુસો, ત્વં સબ્બાલઙ્કારપટિમણ્ડિતો, મયં તે રાજપુત્તભાવં વા અમચ્ચપુત્તભાવં વા ન જાનામ, કથં પબ્બાજેસ્સામા’’તિ? ‘‘તુમ્હે મં, ભન્તે, ન જાનાથા’’તિ? ‘‘ન જાનામાવુસો’’તિ. ‘‘અહં ઉપતિસ્સસ્સ કનિટ્ઠભાતિકો’’તિ. ‘‘કો એસ ઉપતિસ્સો નામા’’તિ? ‘‘ભન્તે, ભદ્દન્તા મમ ભાતરં ‘સારિપુત્તો’તિ વદન્તિ, તસ્મા મયા ‘ઉપતિસ્સો’તિ વુત્તે ન જાનન્તી’’તિ. ‘‘કિં પન ત્વં સારિપુત્તત્થેરસ્સ કનિટ્ઠભાતિકો’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે’’તિ. ‘‘તેન હિ એહિ, ભાતરા તે અનુઞ્ઞાતમેવા’’તિ વત્વા ભિક્ખૂ તસ્સ આભરણાનિ ઓમુઞ્ચાપેત્વા એકમન્તં ઠપેત્વા તં પબ્બાજેત્વા થેરસ્સ સાસનં પહિણિંસુ. થેરો તં સુત્વા ભગવતો આરોચેસિ – ‘‘ભન્તે, ‘આરઞ્ઞિકભિક્ખૂહિ કિર રેવતો પબ્બાજિતો’તિ સાસનં પહિણિંસુ, ગન્ત્વા તં પસ્સિત્વા આગમિસ્સામી’’તિ. સત્થા ‘‘અધિવાસેહિ તાવ, સારિપુત્તા’’તિ ગન્તું ન અદાસિ. થેરો પુન કતિપાહચ્ચયેન સત્થારં આપુચ્છિ. સત્થા ‘‘અધિવાસેહિ તાવ, સારિપુત્ત, મયમ્પિ આગમિસ્સામા’’તિ નેવ ગન્તું અદાસિ.

સામણેરોપિ ‘‘સચાહં ઇધ વસિસ્સામિ, ઞાતકા મં અનુબન્ધિત્વા પક્કોસિસ્સન્તી’’તિ તેસં ભિક્ખૂનં સન્તિકે યાવ અરહત્તા કમ્મટ્ઠાનં ઉગ્ગણ્હિત્વા પત્તચીવરમાદાય ચારિકં ચરમાનો તતો તિંસયોજનિકે ઠાને ખદિરવનં ગન્ત્વા અન્તોવસ્સેયેવ તેમાસબ્ભન્તરે સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. થેરોપિ પવારેત્વા સત્થારં પુન તત્થ ગમનત્થાય આપુચ્છિ. સત્થા ‘‘મયમ્પિ ગમિસ્સામ, સારિપુત્તા’’તિ પઞ્ચહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં નિક્ખમિ. થોકં ગતકાલે આનન્દત્થેરો દ્વેધાપથે ઠત્વા સત્થારં આહ – ‘‘ભન્તે, રેવતસ્સ સન્તિકં ગમનમગ્ગેસુ અયં પરિહારપથો સટ્ઠિયોજનિકો મનુસ્સાવાસો, અયં ઉજુમગ્ગો તિંસયોજનિકો અમનુસ્સપરિગ્ગહિતો, કતરેન ગચ્છામા’’તિ. ‘‘સીવલિ, પન, આનન્દ, અમ્હેહિ સદ્ધિં આગતો’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે’’તિ. ‘‘સચે, સીવલિ, આગતો, ઉજુમગ્ગમેવ ગણ્હાહી’’તિ. સત્થા કિર ‘‘અહં તુમ્હાકં યાગુભત્તં ઉપ્પાદેસ્સામિ, ઉજુમગ્ગં ગણ્હાહી’’તિ અવત્વા ‘‘તેસં તેસં જનાનં પુઞ્ઞસ્સ વિપાકદાનટ્ઠાનં એત’’ન્તિ ઞત્વા ‘‘સચે, સીવલિ, આગતો, ઉજુમગ્ગં ગણ્હાહી’’તિ આહ. સત્થરિ પન તં મગ્ગં પટિપન્ને દેવતા ‘‘અમ્હાકં અય્યસ્સ સીવલિત્થેરસ્સ સક્કારં કરિસ્સામા’’તિ ચિન્તેત્વા એકેકયોજને વિહારે કારેત્વા એકયોજનતો ઉદ્ધં ગન્તું અદત્વા પાતો વુટ્ઠાય દિબ્બયાગુઆદીનિ ગહેત્વા, ‘‘અય્યો, નો સીવલિત્થેરો કહં નિસિન્નો’’તિ વિચરન્તિ. થેરો અત્તનો અભિહટં બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાપેસિ. એવં સત્થા સપરિવારો તિંસયોજનિકં કન્તારં સીવલિત્થેરસ્સ પુઞ્ઞં અનુભવમાનોવ આગમાસિ. રેવતત્થેરોપિ સત્થુ આગમનં ઞત્વા ભગવતો ગન્ધકુટિં માપેત્વા પઞ્ચ કૂટાગારસતાનિ, પઞ્ચ ચઙ્કમનસતાનિ, પઞ્ચરત્તિટ્ઠાનદિવાટ્ઠાનસતાનિ ચ માપેસિ. સત્થા તસ્સ સન્તિકે માસમત્તમેવ વસિ. તસ્મિં વસમાનોપિ સીવલિત્થેરસ્સેવ પુઞ્ઞં અનુભવિ.

તત્થ પન દ્વે મહલ્લકભિક્ખૂ સત્થુ ખદિરવનં પવિસનકાલે એવં ચિન્તયિંસુ – ‘‘અયં ભિક્ખુ એત્તકં નવકમ્મં કરોન્તો કિં સક્ખિસ્સતિ સમણધમ્મં કાતું, સત્થા ‘સારિપુત્તસ્સ કનિટ્ઠો’તિ મુખોલોકનકિચ્ચં કરોન્તો એવરૂપસ્સ નવકમ્મિકસ્સ ભિક્ખુસ્સ સન્તિકં આગતો’’તિ. સત્થાપિ તં દિવસં પચ્ચૂસકાલે લોકં વોલોકેત્વા તે ભિક્ખૂ દિસ્વા તેસં ચિત્તાચારં અઞ્ઞાસિ. તસ્મા તત્થ માસમત્તં વસિત્વા નિક્ખમનદિવસે યથા તે ભિક્ખૂ અત્તનો તેલનાળિઞ્ચ ઉદકતુમ્બઞ્ચ ઉપાહનાનિ ચ પમુસ્સન્તિ, તથા અધિટ્ઠહિત્વા નિક્ખમન્તો વિહારૂપચારતો બહિ નિક્ખન્તકાલે ઇદ્ધિં વિસ્સજ્જેસિ. અથ તે ભિક્ખૂ ‘‘મયા ઇદઞ્ચિદઞ્ચ પમુટ્ઠં, મયાપિ પમુટ્ઠ’’ન્તિ ઉભોપિ નિવત્તિત્વા તં ઠાનં અસલ્લક્ખેત્વા ખદિરરુક્ખકણ્ટકેહિ વિજ્ઝમાના વિચરિત્વા એકસ્મિં ખદિરરુક્ખે ઓલમ્બન્તં અત્તનો ભણ્ડકં દિસ્વા આદાય પક્કમિંસુ. સત્થાપિ ભિક્ખુસઙ્ઘં આદાય પુન માસમત્તેનેવ સીવલિત્થેરસ્સ પુઞ્ઞં અનુભવમાનો પટિગન્ત્વા પુબ્બારામં પાવિસિ.

અથ તે મહલ્લકભિક્ખૂ પાતોવ મુખં ધોવિત્વા ‘‘આગન્તુકભત્તદાયિકાય વિસાખાય ઘરં યાગું પિવિસ્સામા’’તિ ગન્ત્વા યાગું પિવિત્વા ખજ્જકં ખાદિત્વા નિસીદિંસુ. અથ ને વિસાખા પુચ્છિ – ‘‘તુમ્હેપિ, ભન્તે, સત્થારા સદ્ધિં રેવતત્થેરસ્સ વસનટ્ઠાનં અગમિત્થા’’તિ. ‘‘આમ, ઉપાસિકેતિ, રમણીયં, ભન્તે, થેરસ્સ વસનટ્ઠાન’’ન્તિ. ‘‘કુતો તસ્સ રમણીયતા સેતકણ્ટકખદિરરુક્ખગહનં પેતાનં નિવાસનટ્ઠાનસદિસં ઉપાસિકે’’તિ. અથઞ્ઞે દ્વે દહરભિક્ખૂ આગમિંસુ. ઉપાસિકા તેસમ્પિ યાગુખજ્જકં દત્વા તથેવ પટિપુચ્છિ. તે આહંસુ – ‘‘ન સક્કા ઉપાસિકે વણ્ણેતું, સુધમ્મદેવસભાસદિસં ઇદ્ધિયા અભિસઙ્ખતં વિય થેરસ્સ વસનટ્ઠાન’’ન્તિ. ઉપાસિકા ચિન્તેસિ – ‘‘પઠમં આગતા ભિક્ખૂ અઞ્ઞથા વદિંસુ, ઇમે અઞ્ઞથા વદન્તિ, પઠમં આગતા ભિક્ખૂ કિઞ્ચિદેવ પમુસ્સિત્વા ઇદ્ધિયા વિસ્સટ્ઠકાલે પટિનિવત્તિત્વા ગતા ભવિસ્સન્તિ, ઇમે પન ઇદ્ધિયા અભિસઙ્ખરિત્વા નિમ્મિતકાલે ગતા ભવિસ્સન્તી’’તિ અત્તનો પણ્ડિતભાવેન એતમત્થં ઞત્વા ‘‘સત્થારં આગતકાલે પુચ્છિસ્સામી’’તિ અટ્ઠાસિ. તતો મુહુત્તંયેવ સત્થા ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો વિસાખાય ગેહં ગન્ત્વા પઞ્ઞત્તાસને નિસીદિ. સા બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં સક્કચ્ચં પરિવિસિત્વા ભત્તકિચ્ચાવસાને સત્થારં વન્દિત્વા પટિપુચ્છિ – ‘‘ભન્તે, તુમ્હેહિ સદ્ધિં ગતભિક્ખૂસુ એકચ્ચે રેવતત્થેરસ્સ વસનટ્ઠાનં ‘ખદિરગહનં અરઞ્ઞ’ન્તિ વદન્તિ, એકચ્ચે ‘રમણીય’ન્તિ, કિં નુ ખો એત’’ન્તિ? તં સુત્વા સત્થા ‘‘ઉપાસિકે ગામો વા હોતુ અરઞ્ઞં વા, યસ્મિં ઠાને અરહન્તો વિહરન્તિ, તં રમણીયમેવા’’તિ વત્વા અનુસન્ધિં ઘટેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૯૮. ‘‘ગામે વા યદિ વારઞ્ઞે, નિન્ને વા યદિ વા થલે;

યત્થ અરહન્તો વિહરન્તિ, તં ભૂમિરામણેય્યક’’ન્તિ.

તત્થ કિઞ્ચાપિ અરહન્તો ગામન્તે કાયવિવેકં ન લભન્તિ, ચિત્તવિવેકં પન લભન્તેવ. તેસઞ્હિ દિબ્બપટિભાગાનિપિ આરમ્મણાનિ ચિત્તં ચાલેતું ન સક્કોન્તિ. તસ્મા ગામો વા હોતુ અરઞ્ઞાદીનં વા અઞ્ઞતરં, યત્થ અરહન્તો વિહરન્તિ, તં ભૂમિરામણેય્યકન્તિ સો ભૂમિપદેસો રમણીયો એવાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

અપરેન સમયેન ભિક્ખૂ કથં સમુટ્ઠાપેસું – ‘‘આવુસો, કેન નુ ખો કારણેન આયસ્મા સીવલિત્થેરો સત્તદિવસસત્તમાસાધિકાનિ સત્ત વસ્સાનિ માતુ કુચ્છિયં વસિ, કેન નિરયે પચ્ચિ, કેન નિસ્સન્દેન લાભગ્ગયસગ્ગપ્પત્તો જાતો’’તિ? સત્થા તં કથં સુત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, કિં કથેથા’’તિ પુચ્છિત્વા, ‘‘ભન્તે, ઇદં નામા’’તિ વુત્તે તસ્સાયસ્મતો પુબ્બકમ્મં કથેન્તો આહ –

ભિક્ખવે, ઇતો એકનવુતિકપ્પે વિપસ્સી ભગવા લોકે ઉપ્પજ્જિત્વા એકસ્મિં સમયે જનપદચારિકં ચરિત્વા પિતુ નગરં પચ્ચાગમાસિ. રાજા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ આગન્તુકદાનં સજ્જેત્વા નાગરાનં સાસનં પેસેસિ ‘‘આગન્ત્વા મય્હં દાને સહાયકા હોન્તૂ’’તિ. તે તથા કત્વા ‘‘રઞ્ઞા દિન્નદાનતો અતિરેકતરં દસ્સામા’’તિ સત્થારં નિમન્તેત્વા પુનદિવસે દાનં પટિયાદેત્વા રઞ્ઞો સાસનં પહિણિંસુ. રાજા આગન્ત્વા તેસં દાનં દિસ્વા ‘‘ઇતો અધિકતરં દસ્સામી’’તિ પુનદિવસત્થાય સત્થારં નિમન્તેસિ, નેવ રાજા નાગરે પરાજેતું સક્ખિ, ન નાગરા રાજાનં. નાગરા છટ્ઠે વારે ‘‘સ્વે દાનિ યથા ‘ઇમસ્મિં દાને ઇદં નામ નત્થી’તિ ન સક્કા હોતિ વત્તું, એવં દાનં દસ્સામા’’તિ ચિન્તેત્વા પુનદિવસે દાનં પટિયાદેત્વા ‘‘કિં નુ ખો એત્થ નત્થી’’તિ ઓલોકેન્તા અલ્લમધુમેવ ન અદ્દસંસુ. પક્કમધુ પન બહું અત્થિ. તે અલ્લમધુસ્સત્થાય ચતૂસુ નગરદ્વારેસુ ચત્તારિ કહાપણસહસ્સાનિ ગાહાપેત્વા પહિણિંસુ. અથેકો જનપદમનુસ્સો ગામભોજકં પસ્સિતું આગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે મધુપટલં દિસ્વા મક્ખિકા પલાપેત્વા સાખં છિન્દિત્વા સાખાદણ્ડકેનેવ સદ્ધિં મધુપટલં આદાય ‘‘ગામભોજકસ્સ દસ્સામી’’તિ નગરં પાવિસિ. મધુઅત્થાય ગતો તં દિસ્વા, ‘‘અમ્ભો, વિક્કિણિયં મધુ’’ન્તિ પુચ્છિ. ‘‘ન વિક્કિણિયં, સામી’’તિ. ‘‘હન્દ, ઇમં કહાપણં ગહેત્વા દેહી’’તિ. સો ચિન્તેસિ – ‘‘ઇમં મધુપટલં પાદમત્તમ્પિ ન અગ્ઘતિ, અયં પન કહાપણં દેતિ. બહુકહાપણકો મઞ્ઞે, મયા વડ્ઢેતું વટ્ટતી’’તિ. અથ નં ‘‘ન દેમી’’તિ આહ, ‘‘તેન હિ દ્વે કહાપણે ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘દ્વીહિપિ ન દેમી’’તિ. એવં તાવ વડ્ઢેસિ, યાવ સો ‘‘તેન હિ ઇદં સહસ્સં ગણ્હાહી’’તિ ભણ્ડિકં ઉપનેસિ.

અથ નં સો આહ – ‘‘કિં નુ ખો ત્વં ઉમ્મત્તકો, ઉદાહુ કહાપણાનં ઠપનોકાસં ન લભસિ, પાદમ્પિ ન અગ્ઘનકં મધું ‘સહસ્સં ગહેત્વા દેહી’તિ વદસિ, ‘કિં નામેત’’’ન્તિ? ‘જાનામહં, ભો, ઇમિના પન મે કમ્મં અત્થિ, તેનેવં વદામી’તિ. ‘‘કિં કમ્મં, સામી’’તિ? ‘‘અમ્હેહિ વિપસ્સીબુદ્ધસ્સ અટ્ઠસટ્ઠિસમણસહસ્સપરિવારસ્સ મહાદાનં સજ્જિતં, તત્રેકં અલ્લમધુમેવ નત્થિ, તસ્મા એવં ગણ્હામી’’તિ. એવં, સન્તે, નાહં મૂલેન દસ્સામિ, સચે ‘‘અહમ્પિ દાને પત્તિં લભિસ્સામિ, દસ્સામી’’તિ. સો ગન્ત્વા નાગરાનં તમત્થં આરોચેસિ. નાગરા તસ્સ સદ્ધાય બલવભાવં ઞત્વા, ‘‘સાધુ, પત્તિકો હોતૂ’’તિ પટિજાનિંસુ, તે બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં નિસીદાપેત્વા યાગુખજ્જકં દત્વા મહતિં સુવણ્ણપાતિં આહરાપેત્વા મધુપટલં પીળાપેસું. તેનેવ મનુસ્સેન પણ્ણાકારત્થાય દધિવારકોપિ આહટો અત્થિ, સો તમ્પિ દધિં પાતિયં આકિરિત્વા તેન મધુના સંસન્દિત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ આદિતો પટ્ઠાય અદાસિ. તં યાવદત્થં ગણ્હન્તાનં સબ્બેસં પાપુણિ ઉત્તરિમ્પિ અવસિટ્ઠં અહોસિયેવ. ‘‘એવં થોકં મધુ કથં તાવ બહૂનં પાપુણી’’તિ ન ચિન્તેતબ્બં. તઞ્હિ બુદ્ધાનુભાવેન પાપુણિ. બુદ્ધવિસયો ન ચિન્તેતબ્બો. ચત્તારિ હિ ‘‘અચિન્તેય્યાની’’તિ (અ. નિ. ૪.૭૭) વુત્તાનિ. તાનિ ચિન્તેન્તો ઉમ્માદસ્સેવ ભાગી હોતીતિ. સો પુરિસો એત્તકં કમ્મં કત્વા આયુપરિયોસાને દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા એત્તકં કાલં સંસરન્તો એકસ્મિં સમયે દેવલોકા ચવિત્વા બારાણસિયં રાજકુલે નિબ્બત્તો પિતુ અચ્ચયેન રજ્જં પાપુણિ. સો ‘‘એકં નગરં ગણ્હિસ્સામી’’તિ ગન્ત્વા પરિવારેસિ, નાગરાનઞ્ચ સાસનં પહિણિ ‘‘રજ્જં વા મે દેન્તુ યુદ્ધં વા’’તિ. તે ‘‘નેવ રજ્જં દસ્સામ, ન યુદ્ધ’’ન્તિ વત્વા ચૂળદ્વારેહિ નિક્ખમિત્વા દારૂદકાદીનિ આહરન્તિ, સબ્બકિચ્ચાનિ કરોન્તિ.

ઇતરોપિ ચત્તારિ મહાદ્વારાનિ રક્ખન્તો સત્તમાસાધિકાનિ સત્ત વસ્સાનિ નગરં ઉપરુન્ધિ. અથસ્સ માતા ‘‘કિં મે પુત્તો કરોતી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇદં નામ દેવી’’તિ તં પવત્તિં સુત્વા ‘‘બાલો મમ પુત્તો, ગચ્છથ, તસ્સ ‘ચૂળદ્વારાનિપિ પિધાય નગરં ઉપરુન્ધતૂ’તિ વદેથા’’તિ. સો માતુ સાસનં સુત્વા તથા અકાસિ. નાગરાપિ બહિ નિક્ખમિતું અલભન્તા સત્તમે દિવસે અત્તનો રાજાનં મારેત્વા તસ્સ રજ્જં અદંસુ. સો ઇમં કમ્મં કત્વા આયુપરિયોસાને અવીચિમ્હિ નિબ્બત્તિત્વા યાવાયં પથવી યોજનમત્તં ઉસ્સન્ના, તાવ નિરયે પચ્ચિત્વા ચતુન્નં ચૂળદ્વારાનં પિદહિતત્તા તતો ચુતો તસ્સા એવ માતુ કુચ્છિસ્મિં પટિસન્ધિં ગહેત્વા સત્તમાસાધિકાનિ સત્ત વસ્સાનિ અન્તોકુચ્છિસ્મિં વસિત્વા સત્ત દિવસાનિ યોનિમુખે તિરિયં નિપજ્જિ. એવં, ભિક્ખવે, સીવલિ, તદા નગરં ઉપરુન્ધિત્વા ગહિતકમ્મેન એત્તકં કાલં નિરયે પચ્ચિત્વા ચતુન્નં ચૂળદ્વારાનં પિદહિતત્તા તતો ચુતો તસ્સા એવ માતુ કુચ્છિયં પટિસન્ધિં ગહેત્વા એત્તકં કાલં કુચ્છિયં વસિ. નવમધુનો દિન્નત્તા લાભગ્ગયસગ્ગપ્પત્તો જાતોતિ.

પુનેકદિવસં ભિક્ખૂ કથં સમુટ્ઠાપેસું – ‘‘અહો સામણેરસ્સ લાભો, અહો પુઞ્ઞં, યેન એકકેન પઞ્ચન્નં ભિક્ખુસતાનં પઞ્ચકૂટાગારસતાદીનિ કતાની’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે, ‘‘ભિક્ખવે, મય્હં પુત્તસ્સ નેવ પુઞ્ઞં અત્થિ, ન પાપં, ઉભયમસ્સ પહીન’’ન્તિ વત્વા બ્રાહ્મણવગ્ગે ઇમં ગાથમાહ –

‘‘યોધ પુઞ્ઞઞ્ચ પાપઞ્ચ, ઉભો સઙ્ગમુપચ્ચગા;

અસોકં વિરજં સુદ્ધં, તમહં બ્રૂમિ બ્રાહ્મણ’’ન્તિ. (ધ. પ. ૪૧૨);

ખદિરવનિયરેવતત્થેરવત્થુ નવમં.