૧૦. અઞ્ઞતરઇત્થિવત્થુ

રમણીયાનીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અઞ્ઞતરં ઇત્થિં આરબ્ભ કથેસિ.

એકો કિર પિણ્ડપાતિકો ભિક્ખુ સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા એકં જિણ્ણઉય્યાનં પવિસિત્વા સમણધમ્મં કરોતિ. એકા નગરસોભિની ઇત્થી પુરિસેન સદ્ધિં ‘‘અહં અસુકટ્ઠાનં નામ ગમિસ્સામિ, ત્વં તત્થ આગચ્છેય્યાસી’’તિ સઙ્કેતં કત્વા અગમાસિ. સો પુરિસો નાગચ્છિ. સા તસ્સ આગમનમગ્ગં ઓલોકેન્તી તં અદિસ્વા ઉક્કણ્ઠિત્વા ઇતો ચિતો ચ વિચરમાના તં ઉય્યાનં પવિસિત્વા થેરં પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસિન્નં દિસ્વા ઇતો ચિતો ચ ઓલોકયમાના અઞ્ઞં કઞ્ચિ અદિસ્વા ‘‘અયઞ્ચ પુરિસો એવ, ઇમસ્સ ચિત્તં પમોહેસ્સામી’’તિ તસ્સ પુરતો ઠત્વા પુનપ્પુનં નિવત્થસાટકં મોચેત્વા નિવાસેતિ, કેસે મુઞ્ચિત્વા બન્ધતિ, પાણિં પહરિત્વા હસતિ. થેરસ્સ સંવેગો ઉપ્પજ્જિત્વા સકલસરીરં ફરિ. સો ‘‘કિં નુ ખો ઇદ’’ન્તિ ચિન્તેસિ. સત્થાપિ ‘‘મમ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા ‘સમણધમ્મં કરિસ્સામી’તિ ગતસ્સ ભિક્ખુનો કા નુ ખો પવત્તી’’તિ ઉપધારેન્તો તં ઇત્થિં દિસ્વા તસ્સા અનાચારકિરિયં, થેરસ્સ ચ સંવેગુપ્પત્તિં ઞત્વા ગન્ધકુટિયં નિસિન્નોવ તેન સદ્ધિં કથેસિ – ‘‘ભિક્ખુ, કામગવેસકાનં અરમણટ્ઠાનમેવ વીતરાગાનં રમણટ્ઠાનં હોતી’’તિ. એવઞ્ચ પન વત્વા ઓભાસં ફરિત્વા તસ્સ ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૯૯. ‘‘રમણીયાનિ અરઞ્ઞાનિ, યત્થ ન રમતી જનો;

વીતરાગા રમિસ્સન્તિ, ન તે કામગવેસિનો’’તિ.

તત્થ અરઞ્ઞાનીતિ સુપુપ્ફિતતરુવનસણ્ડપટિમણ્ડિતાનિ વિમલસલિલસમ્પન્નાનિ અરઞ્ઞાનિ નામ રમણીયાનિ. યત્થાતિ યેસુ અરઞ્ઞેસુ વિકસિતેસુ પદુમવનેસુ ગામમક્ખિકા વિય કામગવેસકો જનો ન રમતિ. વીતરાગાતિ વિગતરાગા પન ખીણાસવા નામ ભમરમધુકરા વિય પદુમવનેસુ તથારૂપેસુ અરઞ્ઞેસુ રમિસ્સન્તિ. કિં કારણા? ન તે કામપવેસિનો, યસ્મા તે કામગવેસિનો ન હોન્તીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને સો થેરો યથાનિસિન્નોવ સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિત્વા આકાસેનાગન્ત્વા થુતિં કરોન્તો તથાગતસ્સ પાદે વન્દિત્વા અગમાસીતિ.

અઞ્ઞતરઇત્થિવત્થુ દસમં.

અરહન્તવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સત્તમો વગ્ગો.