૫. મહાકચ્ચાયનત્થેરવત્થુ

યસ્સિન્દ્રિયાનીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા પુબ્બારામે વિહરન્તો મહાકચ્ચાયનત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સમયે ભગવા મહાપવારણાય મિગારમાતુયા પાસાદસ્સ હેટ્ઠા મહાસાવકપરિવુતો નિસીદિ. તસ્મિં સમયે મહાકચ્ચાયનત્થેરો અવન્તીસુ વિહરતિ. સો પનાયસ્મા દૂરતોપિ આગન્ત્વા ધમ્મસ્સવનં પગ્ગણ્હાતિયેવ. તસ્મા મહાથેરા નિસીદન્તા મહાકચ્ચાયનત્થેરસ્સ આસનં ઠપેત્વા નિસીદિંસુ. સક્કો દેવરાજા દ્વીહિ દેવલોકેહિ દેવપરિસાય સદ્ધિં આગન્ત્વા દિબ્બગન્ધમાલાદીહિ સત્થારં પૂજેત્વા ઠિતો મહાકચ્ચાયનત્થેરં અદિસ્વા કિં નુ ખો મમ, અય્યો, ન દિસ્સતિ, સાધુ ખો પનસ્સ સચે આગચ્છેય્યાતિ. થેરોપિ તં ખણઞ્ઞેવ આગન્ત્વા અત્તનો આસને નિસિન્નમેવ અત્તાનં દસ્સેસિ. સક્કો થેરં દિસ્વા ગોપ્ફકેસુ દળ્હં ગહેત્વા ‘‘સાધુ વત મે, અય્યો, આગતો, અહં અય્યસ્સ આગમનમેવ પચ્ચાસીસામી’’તિ વત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પાદે સમ્બાહિત્વા ગન્ધમાલાદીહિ પૂજેત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયિંસુ. ‘‘સક્કો મુખં ઓલોકેત્વા સક્કારં કરોતિ, અવસેસમહાસાવકાનં એવરૂપં સક્કારં અકરિત્વા મહાકચ્ચાયનં દિસ્વા વેગેન ગોપ્ફકેસુ ગહેત્વા ‘સાધુ વત મે, અય્યો, આગતો, અહં અય્યસ્સ આગમનમેવ પચ્ચાસીસામી’તિ વત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પાદે સમ્બાહિત્વા પૂજેત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં ઠિતો’’તિ. સત્થા તેસં તં કથં સુત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, મમ પુત્તેન મહાકચ્ચાયનેન સદિસા ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા ભિક્ખૂ દેવાનમ્પિ મનુસ્સાનમ્પિ પિયાયેવા’’તિ વત્વા અનુસન્ધિં ઘટેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૯૪. ‘‘યસ્સિન્દ્રિયાનિ સમથઙ્ગતાનિ,

અસ્સા યથા સારથિના સુદન્તા;

પહીનમાનસ્સ અનાસવસ્સ,

દેવાપિ તસ્સ પિહયન્તિ તાદિનો’’તિ.

તસ્સત્થો – યસ્સ ભિક્ખુનો છેકેન સારથિના સુદન્તા અસ્સા વિય છ ઇન્દ્રિયાનિ સમથં દન્તભાવં નિબ્બિસેવનભાવં ગતાનિ, તસ્સ નવવિધં માનં પહાય ઠિતત્તા પહીનમાનસ્સ ચતુન્નં આસવાનં અભાવેન અનાસવસ્સ. તાદિનોતિ તાદિભાવસણ્ઠિતસ્સ તથારૂપસ્સ દેવાપિ પિહયન્તિ, મનુસ્સાપિ દસ્સનઞ્ચ આગમનઞ્ચ પત્થેન્તિયેવાતિ.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

મહાકચ્ચાયનત્થેરવત્થુ પઞ્ચમં.