૪. અનુરુદ્ધત્થેરવત્થુ

યસ્સાસવાતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો અનુરુદ્ધત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ દિવસે થેરો જિણ્ણચીવરો સઙ્કારકૂટાદીસુ ચીવરં પરિયેસતિ. તસ્સ ઇતો તતિયે અત્તભાવે પુરાણદુતિયિકા તાવતિંસભવને નિબ્બત્તિત્વા જાલિની નામ દેવધીતા અહોસિ. સા થેરં ચોળકાનિ પરિયેસમાનં દિસ્વા થેરસ્સ અત્થાય તેરસહત્થાયતાનિ ચતુહત્થવિત્થતાનિ તીણિ દિબ્બદુસ્સાનિ ગહેત્વા ‘‘સચાહં ઇમાનિ ઇમિના નીહારેન દસ્સામિ, થેરો ન ગણ્હિસ્સતી’’તિ ચિન્તેત્વા તસ્સ ચોળકાનિ પરિયેસમાનસ્સ પુરતો એકસ્મિં સઙ્કારકૂટે યથા નેસં દસન્તમત્તમેવ પઞ્ઞાયતિ, તથા ઠપેસિ. થેરો તેન મગ્ગેન ચોળકપરિયેસમાનં ચરન્તો નેસં દસન્તં દિસ્વા તત્થેવ ગહેત્વા આકડ્ઢમાનો વુત્તપ્પમાણાનિ દિબ્બદુસ્સાનિ દિસ્વા ‘‘ઉક્કટ્ઠપંસુકૂલં વત ઇદ’’ન્તિ આદાય પક્કામિ. અથસ્સ ચીવરકરણદિવસે સત્થા પઞ્ચસતભિક્ખુપરિવારો વિહારં ગન્ત્વા નિસીદિ, અસીતિમહાથેરાપિ તત્થેવ નિસીદિંસુ, ચીવરં સિબ્બેતું મહાકસ્સપત્થેરો મૂલે નિસીદિ, સારિપુત્તત્થેરો મજ્ઝે, આનન્દત્થેરો અગ્ગે, ભિક્ખુસઙ્ઘો સુત્તં વટ્ટેસિ, સત્થા સૂચિપાસકે આવુણિ, મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો યેન યેન અત્થો, તં તં ઉપનેન્તો વિચરિ.

દેવધીતાપિ અન્તોગામં પવિસિત્વા ‘‘ભોન્તા અય્યસ્સ નો અનુરુદ્ધત્થેરસ્સ ચીવરં કરોન્તો સત્થા અસીતિમહાસાવકપરિવુતો પઞ્ચહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં વિહારે નિસીદિ, યાગુઆદીનિ આદાય વિહારં ગચ્છથા’’તિ ભિક્ખં સમાદપેસિ. મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરોપિ અન્તરાભત્તે મહાજમ્બુપેસિં આહરિ, પઞ્ચસતા ભિક્ખૂ પરિક્ખીણં ખાદિતું નાસક્ખિંસુ. સક્કો ચીવરકરણટ્ઠાને ભૂમિપરિભણ્ડમકાસિ, ભૂમિ અલત્તકરસરઞ્જિતા વિય અહોસિ. ભિક્ખૂહિ પરિભુત્તાવસેસાનં યાગુખજ્જકભત્તાનં મહારાસિ અહોસિ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયિંસુ ‘‘એત્તકાનં ભિક્ખૂનં કિં એવંબહુકેહિ યાગુઆદીહિ, નનુ નામ પમાણં સલ્લક્ખેત્વા એત્તકં નામ આહરથા’’તિ ઞાતકા ચ ઉપટ્ઠાકા ચ વત્તબ્બા સિયું, અનુરુદ્ધત્થેરો અત્તનો ઞાતિઉપટ્ઠાકાનં બહુભાવં ઞાપેતુકામો મઞ્ઞે’’તિ, અથ ને સત્થા ‘‘કિં, ભિક્ખવે, કથેથા’’તિ પુચ્છિત્વા, ‘‘ભન્તે, ઇદં નામા’’તિ વુત્તે ‘‘કિં પન તુમ્હે, ભિક્ખવે, ‘ઇદં અનુરુદ્ધેન આહરાપિત’ન્તિ મઞ્ઞથા’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે’’તિ. ‘‘ન, ભિક્ખવે, મમ પુત્તો અનુરુદ્ધો એવરૂપં વદેતિ. ન હિ ખીણાસવા પચ્ચયપટિસંયુત્તં કથં કથેન્તિ, અયં પન પિણ્ડપાતો દેવતાનુભાવેન નિબ્બત્તો’’તિ અનુસન્ધિં ઘટેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૯૩. ‘‘યસ્સાસવા પરિક્ખીણા, આહારે ચ અનિસ્સિતો;

સુઞ્ઞતો અનિમિત્તો ચ, વિમોક્ખો યસ્સ ગોચરો;

આકાસેવ સકુન્તાનં, પદં તસ્સ દુરન્નય’’ન્તિ.

તત્થ યસ્સાસવાતિ યસ્સ ચત્તારો આસવા પરિક્ખીણા. આહારે ચ અનિસ્સિતોતિ આહારસ્મિઞ્ચ તણ્હાદિટ્ઠિનિસ્સયેહિ અનિસ્સિતો. પદં તસ્સ દુરન્નયન્તિ યથા આકાસે ગચ્છન્તાનં સકુણાનં ‘‘ઇમસ્મિં ઠાને પાદેહિ અક્કમિત્વા ગતા, ઇદં ઠાનં ઉરેન પહરિત્વા ગતા, ઇદં સીસેન, ઇદં પક્ખેહી’’તિ ન સક્કા ઞાતું, એવમેવ એવરૂપસ્સ ભિક્ખુનો ‘‘નિરયપદેન વા ગતો, તિરચ્છાનયોનિપદેન વા’’તિઆદિના નયેન પદં પઞ્ઞાપેતું નામ ન સક્કોતિ.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિ ફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

અનુરુદ્ધત્થેરવત્થુ ચતુત્થં.