૮. નન્દગોપાલકવત્થુ

દિસો દિસન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા કોસલજનપદે નન્દગોપાલકં આરબ્ભ કથેસિ.

સાવત્થિયં કિર અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિનો નન્દો નામ ગોપાલકો ગોયૂથં રક્ખતિ અડ્ઢો મહદ્ધનો મહાભોગો. સો કિર યથા કેણિયો જટિલો પબ્બજ્જાવેસેન, એવં ગોપાલકત્તેન રાજબલિં પરિહરન્તો અત્તનો કુટુમ્બં રક્ખતિ. સો કાલેન કાલં પઞ્ચ ગોરસે આદાય અનાથપિણ્ડિકસ્સ સન્તિકં આગન્ત્વા સત્થારં પસ્સતિ, ધમ્મં સુણાતિ, અત્તનો વસનટ્ઠાનં આગમનત્થાય સત્થારં યાચતિ. સત્થા તસ્સ ઞાણપરિપાકં આગમયમાનો આગન્ત્વા પરિપક્કભાવં ઞત્વા એકદિવસં મહાભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો ચારિકં ચરન્તો મગ્ગા ઓક્કમ્મ તસ્સ વસનટ્ઠાનાસન્ને અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે નિસીદિ. નન્દો સત્થુ સન્તિકં અગન્ત્વા વન્દિત્વા પટિસન્થારં કત્વા સત્થારં નિમન્તેત્વા સત્થાહં બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પણીતં પઞ્ચગોરસદાનં અદાસિ. સત્તમે દિવસે સત્થા અનુમોદનં કત્વા દાનકથાદિભેદં અનુપુબ્બિં કથં કથેસિ. કથાપરિયોસાને નન્દગોપાલકો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠાય સત્થુ પત્તં ગહેત્વા સત્થારં અનુગચ્છન્તો દૂરં ગન્ત્વા, ‘‘તિટ્ઠ, ઉપાસકા’’તિ નિવત્તિયમાનો વન્દિત્વા નિવત્તિ. અથ નં એકો લુદ્દકો વિજ્ઝિત્વા મારેસિ. પચ્છતો આગચ્છન્તા ભિક્ખૂ નં દિસ્વા ગન્ત્વા સત્થારં આહંસુ – ‘‘નન્દો, ભન્તે, ગોપાલકો તુમ્હાકં ઇધાગતત્તા મહાદાનં દત્વા અનુગન્ત્વા નિવત્તેન્તો મારિતો, સચે તુમ્હે નાગચ્છિસ્સથ, નાસ્સ મરણં અભવિસ્સા’’તિ. સત્થા, ‘‘ભિક્ખવે, મયિ આગતેપિ અનાગતેપિ તસ્સ ચતસ્સો દિસા ચતસ્સો અનુદિસા ચ ગચ્છન્તસ્સાપિ મરણતો મુચ્ચનૂપાયો નામ નત્થિ. યઞ્હિ નેવ ચોરા, ન વેરિનો કરોન્તિ, તં ઇમેસં સત્તાનં અન્તોપદુટ્ઠં મિચ્છાપણિહિતં ચિત્તમેવ કરોતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૪૨. ‘‘દિસો દિસં યં તં કયિરા, વેરી વા પન વેરિનં;

મિચ્છાપણિહિતં ચિત્તં, પાપિયો નં તતો કરે’’તિ.

તત્થ દિસો દિસન્તિ ચોરો ચોરં. ‘‘દિસ્વા’’તિ પાઠસેસો. યં તં કયિરાતિ યં તં તસ્સ અનયબ્યસનં કરેય્ય. દુતિયપદેપિ એસેવ નયો. ઇદં વુત્તં હોતિ – એકો એકસ્સ મિત્તદુબ્ભી ચોરો પુત્તદારખેત્તવત્થુ ગોમહિંસાદીસુ અપરજ્ઝન્તો યસ્સ અપરજ્ઝતિ, તમ્પિ તથેવ અત્તનિ અપરજ્ઝન્તં ચોરં દિસ્વા, વેરિ વા પન કેનચિદેવ કારણેન બદ્ધવેરં વેરિં દિસ્વા અત્તનો કક્ખળતાય દારુણતાય યં તં તસ્સ અનયબ્યસનં કરેય્ય, પુત્તદારં વા પીળેય્ય, ખેત્તાદીનિ વા નાસેય્ય, જીવિતા વા પન નં વોરોપેય્ય, દસસુ અકુસલકમ્મપથેસુ મિચ્છાઠપિતત્તા મિચ્છાપહિણિતં ચિત્તં પાપિયો નં તતો કરે તં પુરિસં તતો પાપતરં કરેય્ય. વુત્તપ્પકારેહિ, દિસો દિસસ્સ વા વેરી વેરિનો વા ઇમસ્મિંયેવ અત્તભાવે દુક્ખં વા ઉપ્પાદેય્ય, જીવિતક્ખયં વા કરેય્ય. ઇદં પન અકુસલકમ્મપથેસુ મિચ્છાઠપિતં ચિત્તં દિટ્ઠેવ ધમ્મે અનયબ્યસનં પાપેતિ, અત્તભાવસતસહસ્સેસુપિ ચતૂસુ અપાયેસુ ખિપિત્વા સીસં ઉક્ખિપિતું ન દેતીતિ.

દેસનાપરિયોસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પત્તા. મહાજનસ્સ સાત્થિકા દેસના જાતા. ઉપાસકેન પન ભવન્તરે કતકમ્મં ભિક્ખૂહિ ન પુચ્છિતં, તસ્મા સત્થારા ન કથિતન્તિ.

નન્દગોપાલકવત્થુ અટ્ઠમં.