૪. ભિસચરિયાવણ્ણના

૩૪. ચતુત્થે યદા હોમિ, કાસીનં પુરવરુત્તમેતિ ‘‘કાસી’’તિ બહુવચનવસેન લદ્ધવોહારસ્સ રટ્ઠસ્સ નગરવરે બારાણસિયં યસ્મિં કાલે જાતસંવડ્ઢો હુત્વા વસામીતિ અત્થો. ભગિની ચ ભાતરો સત્ત, નિબ્બત્તા સોત્તિયે કુલેતિ ઉપકઞ્ચનાદયો છ અહઞ્ચાતિ ભાતરો સત્ત સબ્બકનિટ્ઠા કઞ્ચનદેવી નામ ભગિની ચાતિ સબ્બે મયં અટ્ઠ જના મન્તજ્ઝેનનિરતતાય સોત્તિયે ઉદિતોદિતે મહતિ બ્રાહ્મણકુલે તદા નિબ્બત્તા જાતાતિ અત્થો.

૩૫. બોધિસત્તો હિ તદા બારાણસિયં અસીતિકોટિવિભવસ્સ બ્રાહ્મણમહાસાલસ્સ પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ. તસ્સ ‘‘કઞ્ચનકુમારો’’તિ નામં કરિંસુ. અથસ્સ પદસા વિચરણકાલે અપરો પુત્તો વિજાયિ. ‘‘ઉપકઞ્ચનકુમારો’’તિસ્સ નામં કરિંસુ. તતો પટ્ઠાય મહાસત્તં ‘‘મહાકઞ્ચનકુમારો’’તિ સમુદાચરન્તિ. એવં પટિપાટિયા સત્ત પુત્તા અહેસું. સબ્બકનિટ્ઠા પન એકા ધીતા. તસ્સા ‘‘કઞ્ચનદેવી’’તિ નામં કરિંસુ. મહાસત્તો વયપ્પત્તો તક્કસિલં ગન્ત્વા સબ્બસિપ્પાનિ ઉગ્ગહેત્વા પચ્ચાગઞ્છિ.

અથ નં માતાપિતરો ઘરાવાસેન બન્ધિતુકામા ‘‘અત્તનો સમાનજાતિકુલતો તે દારિકં આનેસ્સામા’’તિ વદિંસુ. સો ‘‘અમ્મ, તાત, ન મય્હં ઘરાવાસેન અત્થો. મય્હઞ્હિ સબ્બો લોકસન્નિવાસો આદિત્તો વિય સપ્પટિભયો, બન્ધનાગારં વિય પલિબુદ્ધનં, ઉક્કારભૂમિ વિય જિગુચ્છો હુત્વા ઉપટ્ઠાતિ, ન મે ચિત્તં કામેસુ રજ્જતિ, અઞ્ઞે વો પુત્તા અત્થિ, તે ઘરાવાસેન નિમન્તેથા’’તિ વત્વા પુનપ્પુનં યાચિતોપિ સહાયેહિ યાચાપિતોપિ ન ઇચ્છિ, અથ નં સહાયા ‘‘સમ્મ, કિં પન ત્વં પત્થયન્તો કામે પરિભુઞ્જિતું ન ઇચ્છસી’’તિ પુચ્છિંસુ. સો તેસં અત્તનો નેક્ખમ્મજ્ઝાસયં આરોચેસિ. તેન વુત્તં ‘‘એતેસં પુબ્બજો આસિ’’ન્તિઆદિ.

તત્થ એતેસં પુબ્બજો આસિન્તિ એતેસં ઉપકઞ્ચનકાદીનં સત્તન્નં જેટ્ઠભાતિકો અહં તદા અહોસિં. હિરીસુક્કમુપાગતોતિ સુક્કવિપાકત્તા સન્તાનસ્સ વિસોધનતો ચ સુક્કં પાપજિગુચ્છનલક્ખણં હિરિં ભુસં આગતો, અતિવિય પાપં જિગુચ્છન્તો આસિન્તિ અત્થો. ભવં દિસ્વાન ભયતો, નેક્ખમ્માભિરતો અહન્તિ કામભવાદીનં વસેન સબ્બં ભવં પક્ખન્દિતું આગચ્છન્તં ચણ્ડહત્થિં વિય, હિંસિતું આગચ્છન્તં ઉક્ખિત્તાસિકં વધકં વિય, સીહં વિય, યક્ખં વિય, રક્ખસં વિય, ઘોરવિસં વિય, આસિવિસં વિય, આદિત્તં અઙ્ગારં વિય, સપ્પટિભયં ભયાનકભાવતો પસ્સિત્વા તતો મુચ્ચનત્થઞ્ચ પબ્બજ્જાભિરતો પબ્બજિત્વા ‘‘કથં નુ ખો ધમ્મચરિયં સમ્માપટિપત્તિં પૂરેય્યં, ઝાનસમાપત્તિયો ચ નિબ્બત્તેય્ય’’ન્તિ પબ્બજ્જાકુસલધમ્મપઠમજ્ઝાનાદિઅભિરતો તદા અહં આસિન્તિ અત્થો.

૩૬. પહિતાતિ માતાપિતૂહિ પેસિતા. એકમાનસાતિ સમાનજ્ઝાસયા પુબ્બે મયા એકચ્છન્દા મનાપચારિનો માતાપિતૂહિ પહિતત્તા પન મમ પટિક્કૂલં અમનાપં વદન્તા. કામેહિ મં નિમન્તેન્તીતિ મહાપિતૂહિ વા એકમાનસા કામેહિ મં નિમન્તેન્તિ. કુલવંસં ધારેહીતિ ઘરાવાસં સણ્ઠપેન્તો અત્તનો કુલવંસં ધારેહિ પતિટ્ઠપેહીતિ કામેહિ મં નિમન્તેસુન્તિ અત્થો.

૩૭. યં તેસં વચનં વુત્તન્તિ તેસં મમ પિયસહાયાનં યં વચનં વુત્તં. ગિહિધમ્મે સુખાવહન્તિ ગિહિભાવે સતિ ગહટ્ઠભાવે ઠિતસ્સ પુરિસસ્સ ઞાયાનુગતત્તા દિટ્ઠધમ્મિકસ્સ સમ્પરાયિકસ્સ ચ સુખસ્સ આવહનતો સુખાવહં. તં મે અહોસિ કઠિનન્તિ તં તેસં મય્હં સહાયાનં માતાપિતૂનઞ્ચ વચનં એકન્તેનેવ નેક્ખમ્માભિરતત્તા અમનાપભાવેન મે કઠિનં ફરુસં દિવસં સન્તત્તફાલસદિસં ઉભોપિ કણ્ણે ઝાપેન્તં વિય અહોસિ.

૩૮. તે મં તદા ઉક્ખિપન્તન્તિ તે મય્હં સહાયા માતાપિતૂહિ અત્તનો ચ ઉપનિમન્તનવસેન અનેકવારં ઉપનીયમાને કામે ઉદ્ધમુદ્ધં ખિપન્તં છડ્ડેન્તં પટિક્ખિપન્તં મં પુચ્છિંસુ. પત્થિતં મમાતિ ઇતો વિસુદ્ધતરં કિં નુ ખો ઇમિના પત્થિતન્તિ મયા અભિપત્થિતં મમ તં પત્થનં પુચ્છિંસુ – ‘‘કિં ત્વં પત્થયસે, સમ્મ, યદિ કામે ન ભુઞ્જસી’’તિ.

૩૯. અત્થકામોતિ અત્તનો અત્થકામો, પાપભીરૂતિ અત્થો. ‘‘અત્તકામો’’તિપિ પાળિ. હિતેસિનન્તિ મય્હં હિતેસીનં પિયસહાયાનં. કેચિ ‘‘અત્થકામહિતેસિન’’ન્તિ પઠન્તિ, તં ન સુન્દરં.

૪૦. પિતુ માતુ ચ સાવયુન્તિ તે મય્હં સહાયા અનિવત્તનીયં મમ પબ્બજ્જાછન્દં વિદિત્વા પબ્બજિતુકામતાદીપકં મય્હં વચનં પિતુ માતુ ચ સાવેસું. ‘‘યગ્ઘે, અમ્મતાતા, જાનાથ, એકન્તેનેવ મહાકઞ્ચનકુમારો પબ્બજિસ્સતિ, ન સો સક્કા કેનચિ ઉપાયેન કામેસુ ઉપનેતુ’’ન્તિ અવોચું. માતાપિતા એવમાહૂતિ તદા મય્હં માતાપિતરો મમ સહાયેહિ વુત્તં મમ વચનં સુત્વા એવમાહંસુ – ‘‘સબ્બેવ પબ્બજામ, ભો’’તિ, યદિ મહાકઞ્ચનકુમારસ્સ નેક્ખમ્મં અભિરુચિતં, યં તસ્સ અભિરુચિતં, તદમ્હાકમ્પિ અભિરુચિતમેવ, તસ્મા સબ્બેવ પબ્બજામ, ભોતિ. ‘‘ભો’’તિ તેસં બ્રાહ્મણાનં આલપનં. ‘‘પબ્બજામ ખો’’તિપિ પાઠો, પબ્બજામ એવાતિ અત્થો. મહાસત્તસ્સ હિ પબ્બજ્જાછન્દં વિદિત્વા ઉપકઞ્ચનાદયો છ ભાતરો ભગિની ચ કઞ્ચનદેવી પબ્બજિતુકામાવ અહેસું, તેન તેપિ માતાપિતૂહિ ઘરાવાસેન નિમન્તિયમાના ન ઇચ્છિંસુયેવ. તસ્મા એવમાહંસુ ‘‘સબ્બેવ પબ્બજામ, ભો’’તિ.

એવઞ્ચ પન વત્વા મહાસત્તં માતાપિતરો પક્કોસિત્વા અત્તનોપિ અધિપ્પાયં તસ્સ આચિક્ખિત્વા ‘‘તાત, યદિ પબ્બજિતુકામોસિ, અસીતિકોટિધનં તવ સન્તકં યથાસુખં વિસ્સજ્જેહી’’તિ આહંસુ. અથ નં મહાપુરિસો કપણદ્ધિકાદીનં વિસ્સજ્જેત્વા મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિત્વા હિમવન્તં પાવિસિ. તેન સદ્ધિં માતાપિતરો છ ભાતરો ચ ભગિની ચ એકો દાસો એકા દાસી એકો ચ સહાયો ઘરાવાસં પહાય અગમંસુ. તેન વુત્તં –

૪૧. ‘‘ઉભો માતા પિતા મય્હં, ભગિની ચ સત્ત ભાતરો;

અમિતધનં છડ્ડયિત્વા, પવિસિમ્હા મહાવન’’ન્તિ.

જાતકટ્ઠકથાયં (જા. અટ્ઠ. ૪.૧૪.૭૭ ભિસજાતકવણ્ણના) પન ‘‘માતાપિતૂસુ કાલંકતેસુ તેસં કત્તબ્બકિચ્ચં કત્વા મહાસત્તો મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમી’’તિ વુત્તં.

એવં હિમવન્તં પવિસિત્વા ચ તે બોધિસત્તપ્પમુખા એકં પદુમસરં નિસ્સાય રમણીયે ભૂમિભાગે અસ્સમં કત્વા પબ્બજિત્વા વનમૂલફલાહારા યાપયિંસુ. તેસુ ઉપકઞ્ચનાદયો અટ્ઠ જના વારેન ફલાફલં આહરિત્વા એકસ્મિં પાસાણફલકે અત્તનો ઇતરેસઞ્ચ કોટ્ઠાસે કત્વા ઘણ્ટિસઞ્ઞં દત્વા અત્તનો કોટ્ઠાસં આદાય વસનટ્ઠાનં પવિસન્તિ. સેસાપિ ઘણ્ટિસઞ્ઞાય પણ્ણસાલતો નિક્ખમિત્વા અત્તનો અત્તનો પાપુણનકોટ્ઠાસં આદાય વસનટ્ઠાનં ગન્ત્વા પરિભુઞ્જિત્વા સમણધમ્મં કરોન્તિ.

અપરભાગે ભિસાનિ આહરિત્વા તથેવ ખાદન્તિ. તત્થ તે ઘોરતપા પરમધિતિન્દ્રિયા કસિણપરિકમ્મં કરોન્તા વિહરિંસુ. અથ નેસં સીલતેજેન સક્કસ્સ ભવનં કમ્પિ. સક્કો તં કારણં ઞત્વા ‘‘ઇમે ઇસયો વીમંસિસ્સામી’’તિ અત્તનો આનુભાવેન મહાસત્તસ્સ કોટ્ઠાસે તયો દિવસે અન્તરધાપેસિ. મહાસત્તો પઠમદિવસે કોટ્ઠાસં અદિસ્વા ‘‘મમ કોટ્ઠાસો પમુટ્ઠો ભવિસ્સતી’’તિ ચિન્તેસિ. દુતિયદિવસે ‘‘મમ દોસેન ભવિતબ્બં, પણામનવસેન મમ કોટ્ઠાસં ન ઠપિતં મઞ્ઞે’’તિ ચિન્તેસિ. તતિયદિવસે ‘‘તં કારણં સુત્વા ખમાપેસ્સામી’’તિ સાયન્હસમયે ઘણ્ટિસઞ્ઞં દત્વા તાય સઞ્ઞાય સબ્બેસુ સન્નિપતિતેસુ તમત્થં આરોચેત્વા તીસુપિ દિવસેસુ તેહિ જેટ્ઠકોટ્ઠાસસ્સ ઠપિતભાવં સુત્વા ‘‘તુમ્હેહિ મય્હં કોટ્ઠાસો ઠપિતો, મયા પન ન લદ્ધો, કિં નુ ખો કારણ’’ન્તિ આહ. તં સુત્વા સબ્બેવ સંવેગપ્પત્તા અહેસું.

તસ્મિં અસ્સમે રુક્ખદેવતાપિ અત્તનો ભવનતો ઓતરિત્વા તેસં સન્તિકે નિસીદિ. મનુસ્સાનં હત્થતો પલાયિત્વા અરઞ્ઞં પવિટ્ઠો એકો વારણો અહિતુણ્ડિકહત્થતો પલાયિત્વા મુત્તો સપ્પકીળાપનકો એકો વાનરો ચ તેહિ ઇસીહિ કતપરિચયા તદા તેસં સન્તિકં ગન્ત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. સક્કોપિ ‘‘ઇસિગણં પરિગ્ગણ્હિસ્સામી’’તિ અદિસ્સમાનકાયો તત્થેવ અટ્ઠાસિ. તસ્મિઞ્ચ ખણે બોધિસત્તસ્સ કનિટ્ઠો ઉપકઞ્ચનતાપસો ઉટ્ઠાય બોધિસત્તં વન્દિત્વા સેસાનં અપચિતિં દસ્સેત્વા ‘‘અહં સઞ્ઞં પટ્ઠપેત્વા અત્તાનઞ્ઞેવ સોધેતું લભામી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘આમ, લભસી’’તિ વુત્તે ઇસિગણમજ્ઝે ઠત્વા સપથં કરોન્તો –

‘‘અસ્સં ગવં રજતં જાતરૂપં, ભરિયઞ્ચ સો ઇધ લભતં મનાપં;

પુત્તેહિ દારેહિ સમઙ્ગિ હોતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસી’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૭૮) –

ઇમં ગાથં અભાસિ. ઇમઞ્હિ સો ‘‘યત્તકાનિ પિયવત્થૂનિ હોન્તિ, તેહિ વિપ્પયોગે તત્તકાનિ દુક્ખાનિ ઉપ્પજ્જન્તી’’તિ વત્થુકામે ગરહન્તો આહ.

તં સુત્વા ઇસિગણો ‘‘મારિસ, મા કથય, અતિભારિયો તે સપથો’’તિ કણ્ણે પિદહિ. બોધિસત્તોપિ ‘‘અતિભારિયો તે સપથો, ન, ત્વં તાત, ગણ્હસિ, તવ પત્તાસને નિસીદા’’તિ આહ. સેસાપિ સપથં કરોન્તા યથાક્કમં –

‘‘માલઞ્ચ સો કાસિકચન્દનઞ્ચ, ધારેતુ પુત્તસ્સ બહૂ ભવન્તુ;

કામેસુ તિબ્બં કુરુતં અપેક્ખં, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘પહૂતધઞ્ઞો કસિમા યસસ્સી, પુત્તે ગિહી ધનિમા સબ્બકામે;

વયં અપસ્સં ઘરમાવસાતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘સો ખત્તિયો હોતુ પસય્હકારી, રાજાભિરાજા બલવા યસસ્સી;

સચાતુરન્તં મહિમાવસાતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘સો બ્રાહ્મણો હોતુ અવીતરાગો, મુહુત્તનક્ખત્તપથેસુ યુત્તો;

પૂજેતુ નં રટ્ઠપતી યસસ્સી, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘અજ્ઝાયકં સબ્બસમન્તવેદં, તપસ્સિનં મઞ્ઞતુ સબ્બલોકો;

પૂજેન્તુ નં જાનપદા સમેચ્ચ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘ચતુસ્સદં ગામવરં સમિદ્ધં, દિન્નઞ્હિ સો ભુઞ્જતુ વાસવેન;

અવીતરાગો મરણં ઉપેતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘સો ગામણી હોતુ સહાયમજ્ઝે, નચ્ચેહિ ગીતેહિ પમોદમાનો;

સો રાજતો બ્યસનમાલત્થ કિઞ્ચિ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘તં એકરાજા પથવિં વિજેત્વા, ઇત્થીસહસ્સસ્સ ઠપેતુ અગ્ગે;

સીમન્તિનીનં પવરા ભવાતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યા અહાસિ.

‘‘ઇસીનઞ્હિ સા સબ્બસમાગતાનં, ભુઞ્જેય્ય સાદું અવિકમ્પમાના;

ચરાતુ લાભેન વિકત્થમાના, ભિસાનિ તે બ્રાહણ યા અહાસિ.

‘‘આવાસિકો હોતુ મહાવિહારે, નવકમ્મિકો હોતુ ગજઙ્ગલાયં;

આલોકસન્ધિં દિવસં કરોતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘સો બજ્ઝતં પાસસતેહિ છમ્હિ, રમ્મા વના નીયતુ રાજધાનિં;

તુત્તેહિ સો હઞ્ઞતુ પાચનેહિ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસિ.

‘‘અલક્કમાલી તિપુકણ્ણપિટ્ઠો, લટ્ઠીહતો સપ્પમુખં ઉપેતુ;

સકચ્છબન્ધો વિસિખં ચરાતુ, ભિસાનિ તે બ્રાહ્મણ યો અહાસી’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૭૯-૯૦) –

ઇમા ગાથાયો અવોચું.

તત્થ તિબ્બન્તિ વત્થુકામકિલેસકામેસુ બહલં અપેક્ખં કરોતુ. કસિમાતિ સમ્પન્નકસિકમ્મો. પુત્તે ગિહી ધનિમા સબ્બકામેતિ પુત્તે લભતુ, ગિહી હોતુ, સત્તવિધેન ધનેન ધનિમા હોતુ, રૂપાદિભેદે સબ્બકામે લભતુ. વયં અપસ્સન્તિ મહલ્લકકાલેપિ અપબ્બજિત્વા અત્તનો વયં અપસ્સન્તો પઞ્ચકામગુણસમિદ્ધં ઘરમેવ આવસતુ. રાજાભિરાજાતિ રાજૂનં અન્તરે અતિરાજા. અવીતરાગોતિ પુરોહિતટ્ઠાનતણ્હાય સતણ્હો. તપસ્સિનન્તિ તપસીલં, સીલસમ્પન્નોતિ નં મઞ્ઞતુ. ચતુસ્સદન્તિ આકિણ્ણમનુસ્સતાય મનુસ્સેહિ પહૂતધઞ્ઞતાય ધઞ્ઞેન સુલભદારુતાય દારૂહિ સમ્પન્નોદકતાય ઉદકેનાતિ ચતૂહિ ઉસ્સન્નં. વાસવેનાતિ વાસવેન દિન્નં વિય અચલં, વાસવતો લદ્ધવરાનુભાવેનેવ રાજાનં આરાધેત્વા તેન દિન્નન્તિપિ અત્થો. અવીતરાગોતિ અવિગતરાગો કદ્દમે સૂકરો વિય કામપઙ્કે નિમુગ્ગોવ હોતુ.

ગામણીતિ ગામજેટ્ઠકો. તન્તિ તં ઇત્થિં. એકરાજાતિ અગ્ગરાજા. ઇત્થીસહસ્સસ્સાતિ વચનમટ્ઠતાય વુત્તં. સોળસન્નં ઇત્થિસહસ્સાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપેતૂતિ અત્થો. સીમન્તિનીનન્તિ સીમન્તધરાનં, ઇત્થીનન્તિ અત્થો. સબ્બસમાગતાનન્તિ સબ્બેસં સન્નિપતિતાનં મજ્ઝે નિસીદિત્વા. અવિકમ્પમાનાતિ અનોસક્કમાના સાદુરસં ભુઞ્જતૂતિ અત્થો. ચરાતુ લાભેન વિકત્થમાનાતિ લાભહેતુ સિઙ્ગારવેસં ગહેત્વા લાભં ઉપ્પાદેતું ચરતુ. આવાસિકોતિ આવાસજગ્ગનકો. ગજઙ્ગલાયન્તિ એવંનામકે નગરે. તત્થ કિર દબ્બસમ્ભારા સુલભા. આલોકસન્ધિં દિવસન્તિ એકદિવસેન એકમેવ વાતપાનં કરોતુ. સો કિર દેવપુત્તો કસ્સપબુદ્ધકાલે ગજઙ્ગલનગરં નિસ્સાય યોજનિકે મહાવિહારે આવાસિકો સઙ્ઘત્થેરો હુત્વા જિણ્ણે વિહારે નવકમ્માનિ કરોન્તોવ મહાદુક્ખં અનુભવિ, તં સન્ધાયાહ.

પાસસતેહીતિ બહૂહિ પાસેહિ. છમ્હીતિ ચતૂસુ પાદેસુ ગીવાય કટિભાગે ચાતિ છસુ ઠાનેસુ. તુત્તેહીતિ દ્વિકણ્ટકાહિ દીઘલટ્ઠીહિ. પાચનેહીતિ રસ્સપાચનેહિ, અઙ્કુસકેહિ વા. અલક્કમાલીતિ અહિતુણ્ડિકેન કણ્ઠે પરિક્ખિપિત્વા ઠપિતાય અલક્કમાલાય સમન્નાગતો. તિપુકણ્ણપિટ્ઠોતિ તિપુપિળન્ધનેન પિળન્ધિતપિટ્ઠિકણ્ણો કણ્ણપિટ્ઠો. લટ્ઠિહતોતિ સપ્પકીળાપનં સિક્ખાપયમાનો લટ્ઠિયા હતો હુત્વા. સબ્બં તે કામભોગં ઘરાવાસં અત્તના અત્તના અનુભૂતદુક્ખઞ્ચ જિગુચ્છન્તા તથા તથા સપથં કરોન્તા એવમાહંસુ.

અથ બોધિસત્તો ‘‘સબ્બેહિ ઇમેહિ સપથો કતો, મયાપિ કાતું વટ્ટતી’’તિ સપથં કરોન્તો –

‘‘યો વે અનટ્ઠંવ નટ્ઠન્તિ ચાહ, કામેવ સો લભતં ભુઞ્જતઞ્ચ;

અગારમજ્ઝે મરણં ઉપેતુ, યો વા ભોન્તો સઙ્કતિ કઞ્ચિ દેવા’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૯૧) –

ઇમં ગાથમાહ.

તત્થ ભોન્તોતિ ભવન્તો. સઙ્કતીતિ આસઙ્કતિ. કઞ્ચીતિ અઞ્ઞતરં.

અથ સક્કો ‘‘સબ્બેપિમે કામેસુ નિરપેક્ખા’’તિ જાનિત્વા સંવિગ્ગમાનસો ન ઇમેસુ કેનચિપિ ભિસાનિ નીતાનિ, નાપિ તયા અનટ્ઠં નટ્ઠન્તિ વુત્તં, અપિચ અહં તુમ્હે વીમંસિતુકામો અન્તરધાપેસિન્તિ દસ્સેન્તો –

‘‘વીમંસમાનો ઇસિનો ભિસાનિ, તીરે ગહેત્વાન થલે નિધેસિં;

સુદ્ધા અપાપા ઇસયો વસન્તિ, એતાનિ તે બ્રહ્મચારી ભિસાની’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૯૫) –

ઓસાનગાથમાહ.

તં સુત્વા બોધિસત્તો –

‘‘ન તે નટા નો પન કીળનેય્યા, ન બન્ધવા નો પન તે સહાયા;

કિસ્મિં વુપત્થમ્ભ સહસ્સનેત્ત, ઇસીહિ ત્વં કીળસિ દેવરાજા’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૯૬) –

સક્કં તજ્જેસિ.

અથ નં સક્કો –

‘‘આચરિયો મેસિ પિતા ચ મય્હં, એસા પતિટ્ઠા ખલિતસ્સ બ્રહ્મે;

એકાપરાધં ખમ ભૂરિપઞ્ઞ, ન પણ્ડિતા કોધબલા ભવન્તી’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૯૭) –

ખમાપેસિ.

મહાસત્તો સક્કસ્સ દેવરઞ્ઞો ખમિત્વા સયં ઇસિગણં ખમાપેન્તો –

‘‘સુવાસિતં ઇસિનં એકરત્તં, યં વાસવં ભૂતપતિદ્દસામ;

સબ્બેવ ભોન્તો સુમના ભવન્તુ, યં બ્રાહ્મણો પચ્ચુપાદી ભિસાની’’તિ. (જા. ૧.૧૪.૯૮) –

આહ.

તત્થ ન તે નટાતિ, દેવરાજ, મયં તવ નટા વા કીળિતબ્બયુત્તકા વા ન હોમ. નાપિ તવ ઞાતકા, સહાયા હસ્સં કાતબ્બા. અથ ત્વં કિસ્મિં વુપત્થમ્ભાતિ કિં ઉપત્થમ્ભકં કત્વા, કિં નિસ્સાય ઇસીહિ સદ્ધિં કીળસીતિ અત્થો. એસા પતિટ્ઠાતિ એસા તવ પાદચ્છાયા અજ્જ મમ ખલિતસ્સ અપરાધસ્સ પતિટ્ઠા હોતુ. સુવાસિતન્તિ આયસ્મન્તાનં ઇસીનં એકરત્તિમ્પિ ઇમસ્મિં અરઞ્ઞે વસિતં સુવસિતમેવ. કિંકારણા? યં વાસવં ભૂતપતિં અદ્દસામ. સચે હિ મયં નગરે અવસિમ્હા, ન ઇમં અદ્દસામ. ભોન્તોતિ ભવન્તો. સબ્બેપિ સુમના ભવન્તુ તુસ્સન્તુ, સક્કસ્સ દેવરઞ્ઞો ખમન્તુ, કિંકારણા? યં બ્રાહ્મણો પચ્ચુપાદી ભિસાનિ યસ્મા તુમ્હાકં આચરિયો ભિસાનિ અલભીતિ. સક્કો ઇસિગણં વન્દિત્વા દેવલોકં ગતો. ઇસિગણોપિ ઝાનાભિઞ્ઞાયો નિબ્બત્તેત્વા બ્રહ્મલોકૂપગો અહોસિ.

તદા ઉપકઞ્ચનાદયો છ ભાતરો સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાનમહાકસ્સપઅનુરુદ્ધપુણ્ણઆનન્દત્થેરા, ભગિની ઉપ્પલવણ્ણા, દાસી ખુજ્જુત્તરા, દાસો ચિત્તો ગહપતિ, રુક્ખદેવતા સાતાગિરો, વારણો પાલિલેય્યનાગો, વાનરો મધુવાસિટ્ઠો, સક્કો કાળુદાયી, મહાકઞ્ચનતાપસો લોકનાથો.

તસ્સ ઇધાપિ હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ દસ પારમિયો નિદ્ધારેતબ્બા. તથા અચ્ચન્તમેવ કામેસુ અનપેક્ખતાદયો ગુણાનુભાવા વિભાવેતબ્બાતિ.

ભિસચરિયાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.