૫. મહિંસરાજચરિયાવણ્ણના

૩૭. પઞ્ચમે મહિંસો પવનચારકોતિ મહાવનચારી વનમહિંસો યદા હોમીતિ યોજના. પવડ્ઢકાયોતિ વયસમ્પત્તિયા અઙ્ગપચ્ચઙ્ગાનઞ્ચ થૂલભાવેન અભિવડ્ઢકાયો. બલવાતિ મહાબલો થામસમ્પન્નો. મહન્તોતિ વિપુલસરીરો. હત્થિકલભપ્પમાણો કિર તદા બોધિસત્તસ્સ કાયો હોતિ. ભીમદસ્સનોતિ મહાસરીરતાય વનમહિંસજાતિતાય ચ સીલં અજાનન્તાનં ભયં જનનતો ભયાનકદસ્સનો.

૩૮. પબ્ભારેતિ ઓલમ્બકસિલાકુચ્છિયં. દકાસયેતિ જલાસયસમીપે. હોતેત્થ ઠાનન્તિ એત્થ મહાવને યો કોચિ પદેસો વનમહિંસાનં તિટ્ઠનટ્ઠાનં હોતિ. તહિં તહિન્તિ તત્થ તત્થ.

૩૯. વિચરન્તોતિ વિહારફાસુકં વીમંસિતું વિચરન્તો. ઠાનં અદ્દસ ભદ્દકન્તિ એવં વિચરન્તો તસ્મિં મહારઞ્ઞે ભદ્દકં મય્હં ફાસુકં રુક્ખમૂલટ્ઠાનં અદ્દક્ખિં. દિસ્વા ચ તં ઠાનં ઉપગન્ત્વાન, તિટ્ઠામિ ચ સયામિ ચ ગોચરં ગહેત્વા દિવા તં રુક્ખમૂલટ્ઠાનં ગન્ત્વા ઠાનસયનેહિ વીતિનામેમીતિ દસ્સેતિ.

૪૦. તદા કિર બોધિસત્તો હિમવન્તપ્પદેસે મહિંસયોનિયં નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તો થામસમ્પન્નો મહાસરીરો હત્થિકલભપ્પમાણો પબ્બતપાદપબ્ભારગિરિદુગ્ગવનઘટાદીસુ વિચરન્તો એકં ફાસુકં મહારુક્ખમૂલં દિસ્વા ગોચરં ગહેત્વા દિવા તત્થ વસતિ. અથેકો લોલમક્કટો રુક્ખા ઓતરિત્વા મહાસત્તસ્સ પિટ્ઠિં અભિરુહિત્વા ઉચ્ચારપસ્સાવં કત્વા સિઙ્ગેસુ ગણ્હિત્વા ઓલમ્બન્તો નઙ્ગુટ્ઠે ગહેત્વા દોલાયન્તો કીળિ. બોધિસત્તો ખન્તિમેત્તાનુદ્દયસમ્પદાય તં તસ્સ અનાચારં ન મનસાકાસિ. મક્કટો પુનપ્પુનં તથેવ કરોતિ. તેન વુત્તં ‘‘અથેત્થ કપિ માગન્ત્વા’’તિઆદિ.

તત્થ કપિ માગન્ત્વાતિ કપિ આગન્ત્વા, મ-કારો પદસન્ધિકરો. પાપોતિ લામકો. અનરિયોતિ અનયે ઇરિયનેન અયે ચ ન ઇરિયનેન અનરિયો, નિહીનાચારોતિ અત્થો. લહૂતિ લોલો. ખન્ધેતિ ખન્ધપ્પદેસે. મુત્તેતીતિ પસ્સાવં કરોતિ. ઓહદેતીતિ કરીસં ઓસ્સજ્જતિ. તન્તિ તં મં, તદા મહિંસભૂતં મં.

૪૧. સકિમ્પિ દિવસન્તિ એકદિવસમ્પિ દૂસેતિ મં સબ્બકાલમ્પિ. તેનાહ ‘‘દૂસેતિ મં સબ્બકાલ’’ન્તિ. ન કેવલઞ્ચ દુતિયતતિયચતુત્થદિવસમત્તં, અથ ખો સબ્બકાલમ્પિ મં પસ્સાવાદીહિ દૂસેતિ. યદા યદા મુત્તાદીનિ કાતુકામો, તદા તદા મય્હમેવ ઉપરિ કરોતીતિ દસ્સેતિ. ઉપદ્દુતોતિ બાધિતો, તેન સિઙ્ગેસુ ઓલમ્બનાદિના મુત્તાદિઅસુચિમક્ખણેન તસ્સ ચ અપહરણત્થં અનેકવારં સિઙ્ગકોટીહિ વાલગ્ગેન ચ અનેકવારં કદ્દમપંસુમિસ્સકં ઉદકં સિઞ્ચિત્વા ધોવનેન ચ નિપ્પીળિતો હોમીતિ અત્થો.

૪૨. યક્ખોતિ તસ્મિં રુક્ખે અધિવત્થા દેવતા. મં ઇદમબ્રવીતિ રુક્ખક્ખન્ધે ઠત્વા ‘‘મહિંસરાજ, કસ્મા ઇમસ્સ દુટ્ઠમક્કટસ્સ અવમાનં સહસી’’તિ ઇમમત્થં પકાસેન્તો નાસેહેતં છવં પાપં , સિઙ્ગેહિ ચ ખુરેહિ ચાતિ ઇદં વચનં મં અભાસિ.

૪૩. એવં વુત્તે તદા યક્ખેતિ તદા તસ્મિં કાલે તસ્મિં યક્ખે એવં વુત્તે સતિ. અહં તં ઇદમબ્રવિન્તિ અહં તં યક્ખં ઇદં ઇદાનિ વક્ખમાનં અબ્રવિં અભાસિં. કુણપેનાતિ કિલેસાસુચિપગ્ઘરણેન સુચિજાતિકાનં સાધૂનં પરમજિગુચ્છનીયતાય અતિદુગ્ગન્ધવાયનેન ચ કુણપસદિસતાય કુણપેન. પાપેનાતિ પાણાતિપાતપાપેન. અનરિયેનાતિ અનરિયાનં અસાધૂનં માગવિકનેસાદાદીનં હીનપુરિસાનં ધમ્મત્તા અનરિયેન, કિં કેન કારણેન, ત્વં દેવતે મં મક્ખેસિ, અયુત્તં તયા વુત્તં મં પાપે નિયોજેન્તિયાતિ દસ્સેતિ.

૪૪. ઇદાનિ તસ્મિં પાપધમ્મે આદીનવં પકાસેન્તો ‘‘યદિહ’’ન્તિઆદિમાહ. તસ્સત્થો – ભદ્દે દેવતે, અહં તસ્સ યદિ કુજ્ઝેય્યં, તતોપિ લામકતરો ભવેય્યં. યેન હિ અધમ્મચરણેન સો બાલમક્કટો નિહીનો નામ જાતો, સચે પનાહં તતોપિ બલવતરં પાપધમ્મં ચરેય્યં, નનુ તેન તતો પાપતરો ભવેય્યં, અટ્ઠાનઞ્ચેતં યદિહં ઇધલોકપરલોકં તદુત્તરિ ચ જાનિત્વા ઠિતો એકન્તેનેવ પરહિતાય પટિપન્નો એવરૂપં પાપધમ્મં ચરેય્યન્તિ. કિઞ્ચ ભિય્યો – સીલઞ્ચ મે પભિજ્જેય્યાતિ અહઞ્ચેવ ખો પન એવરૂપં પાપં કરેય્યં, મય્હં સીલપારમી ખણ્ડિતા સિયા. વિઞ્ઞૂ ચ ગરહેય્યુ મન્તિ પણ્ડિતા ચ દેવમનુસ્સા મં ગરહેય્યું ‘‘પસ્સથ, ભો, અયં બોધિસત્તો બોધિપરિયેસનં ચરમાનો એવરૂપં પાપં અકાસી’’તિ.

૪૫. હીળિતા જીવિતા વાપીતિ વા-સદ્દો અવધારણે. એવં વિઞ્ઞૂહિ હીળિતા ગરહિતા જીવિતાપિ પરિસુદ્ધેન પરિસુદ્ધસીલેન હુત્વા મતં વા મરણમેવ વરં ઉત્તમં સેય્યો. ક્યાહં જીવિતહેતુપિ, કાહામિ પરહેઠનન્તિ એવં જાનન્તો ચ અહં મય્હં જીવિતનિમિત્તમ્પિ પરસત્તવિહિંસનં કિં કાહામિ કિં કરિસ્સામિ, એતસ્સ કરણે કારણં નત્થીતિ અત્થો.

અયં પન અઞ્ઞેપિ મં વિય મઞ્ઞમાનો એવં અનાચારં કરિસ્સતિ, તતો યેસં ચણ્ડમહિંસાનં એવં કરિસ્સતિ, તે એવ એતં વધિસ્સન્તિ, સા એતસ્સ અઞ્ઞેહિ મારણા મય્હં દુક્ખતો ચ પાણાતિપાતતો ચ મુત્તિ ભવિસ્સતીતિ આહ. તેન વુત્તં –

૪૬. ‘‘મમેવાયં મઞ્ઞમાનો, અઞ્ઞેપેવં કરિસ્સતિ;

તેવ તસ્સ વધિસ્સન્તિ, સા મે મુત્તિ ભવિસ્સતી’’તિ.

તત્થ મમેવાયન્તિ મં વિય અયં. અઞ્ઞેપીતિ અઞ્ઞેસમ્પિ. સેસં વુત્તત્થમેવ.

૪૭. હીનમજ્ઝિમઉક્કટ્ઠેતિ હીને ચ મજ્ઝિમે ચ ઉક્કટ્ઠે ચ નિમિત્તભૂતે. સહન્તો અવમાનિતન્તિ વિભાગં અકત્વા તેહિ પવત્તિતં અવમાનં પરિભવં સહન્તો ખમન્તો. એવં લભતિ સપ્પઞ્ઞોતિ એવં હીનાદીસુ વિભાગં અકત્વા ખન્તિમેત્તાનુદ્દયં ઉપટ્ઠપેત્વા તદપરાધં સહન્તો સીલાદિપારમિયો બ્રૂહેત્વા મનસા યથાપત્થિતં યથિચ્છિતં સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં લભતિ પટિવિજ્ઝતિ, તસ્સ તં ન દૂરેતિ.

એવં મહાસત્તો અત્તનો અજ્ઝાસયં પકાસેન્તો દેવતાય ધમ્મં દેસેસિ. સો કતિપાહચ્ચયેન અઞ્ઞત્થ ગતો. અઞ્ઞો ચણ્ડમહિંસો નિવાસફાસુતાય તં ઠાનં ગન્ત્વા અટ્ઠાસિ. દુટ્ઠમક્કટો ‘‘સો એવ અય’’ન્તિ સઞ્ઞાય તસ્સ પિટ્ઠિં અભિરુહિત્વા તથેવ અનાચારં અકાસિ. અથ નં સો વિધુનન્તો ભૂમિયં પાતેત્વા સિઙ્ગેન હદયે વિજ્ઝિત્વા પાદેહિ મદ્દિત્વા સઞ્ચુણ્ણેસિ.

તદા સીલવા મહિંસરાજા લોકનાથો.

તસ્સ ઇધાપિ હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ યથારહં સેસપારમિયો નિદ્ધારેતબ્બા. તથા હત્થિનાગ- (ચરિયા. ૨.૧ આદયો) ભૂરિદત્ત- (ચરિયા. ૨.૧૧ આદયો) ચમ્પેય્યનાગરાજ- (ચરિયા. ૨.૨૦ આદયો) ચરિયાસુ વિય ઇધ મહાસત્તસ્સ ગુણાનુભાવા વેદિતબ્બા.

મહિંસરાજચરિયાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.