૬. સુમનબુદ્ધવંસવણ્ણના

એવં એકપ્પહારેનેવ દસસહસ્સિલોકધાતું એકન્ધકારં કત્વા તસ્મિં ભગવતિ પરિનિબ્બુતે તસ્સ અપરભાગે નવુતિવસ્સસહસ્સાયુકેસુ મનુસ્સેસુ અનુક્કમેન પરિહાયિત્વા દસવસ્સેસુ જાતેસુ પુન વડ્ઢિત્વા અનુક્કમેન અસઙ્ખ્યેય્યાયુકા હુત્વા પુન પરિહાયિત્વા નવુતિવસ્સસહસ્સાયુકેસુ જાતેસુ સુમનો નામ બોધિસત્તો પારમિયો પૂરેત્વા તુસિતપુરે નિબ્બત્તિત્વા તતો ચવિત્વા મેખલનગરે સુદત્તસ્સ નામ રઞ્ઞો કુલે સિરિમાય નામ દેવિયા કુચ્છિસ્મિં પટિસન્ધિં અગ્ગહેસિ. પાટિહારિયાનિ પુબ્બે વુત્તનયાનેવ.

સો અનુક્કમેન વુદ્ધિપ્પત્તો સિરિવડ્ઢનસોમવડ્ઢનઇદ્ધિવડ્ઢનનામધેય્યેસુ તીસુ પાસાદેસુ તેસટ્ઠિયા નાટકિત્થિસતસહસ્સેહિ પરિચારિયમાનો સુરયુવતીહિ પરિચારિયમાનો દેવકુમારો વિય નવવસ્સસહસ્સાનિ દિબ્બસુખસદિસં વિસયસુખમનુભવમાનો વટંસિકાય નામ દેવિયા અનુપમં નામ નિરુપમં પુત્તં જનેત્વા ચત્તારિ નિમિત્તાનિ દિસ્વા હત્થિયાનેન નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ. તં પન પબ્બજન્તં તિંસકોટિયો અનુપબ્બજિંસુ.

સો તેહિ પરિવુતો દસમાસે પધાનચરિયં ચરિત્વા વિસાખપુણ્ણમાય અનોમનિગમે અનોમસેટ્ઠિનો ધીતાય અનુપમાય નામ દિન્નં પક્ખિત્તદિબ્બોજં પાયાસં પરિભુઞ્જિત્વા સાલવને દિવાવિહારં વીતિનામેત્વા અનુપમાજીવકેન દિન્ના અટ્ઠ તિણમુટ્ઠિયો ગહેત્વા નાગબોધિં ઉપગન્ત્વા તં પદક્ખિણં કત્વા અટ્ઠહિ તિણમુટ્ઠીહિ તિંસહત્થવિત્થતં તિણસન્થરં કત્વા તત્થ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસીદિ. તતો મારબલં વિધમિત્વા સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં પટિવિજ્ઝિત્વા – ‘‘અનેકજાતિસંસારં…પે… તણ્હાનં ખયમજ્ઝગા’’તિ (ધ. પ. ૧૫૩-૧૫૪) ઉદાનં ઉદાનેસિ. તેન વુત્તં –

૧. ‘‘મઙ્ગલસ્સ અપરેન, સુમનો નામ નાયકો;

સબ્બધમ્મેહિ અસમો, સબ્બસત્તાનમુત્તમો’’તિ.

તત્થ મઙ્ગલસ્સ અપરેનાતિ મઙ્ગલસ્સ ભગવતો અપરભાગે. સબ્બધમ્મેહિ અસમોતિ સબ્બેહિપિ સીલસમાધિપઞ્ઞાધમ્મેહિ અસમો અસદિસો.

સુમનો કિર ભગવા બોધિસમીપેયેવ સત્તસત્તાહાનિ વીતિનામેત્વા ધમ્મદેસનત્થં બ્રહ્માયાચનં સમ્પટિચ્છિત્વા – ‘‘કસ્સ નુ ખો અહં પઠમં ધમ્મં દેસેય્ય’’ન્તિ (દી. નિ. ૨.૭૨; મ. નિ. ૧.૨૮૪; ૨.૩૪૧; મહાવ. ૧૦) ઉપધારેન્તો અત્તના સહ પબ્બજિતાનં તિંસકોટિયો ચ અત્તનો કનિટ્ઠભાતિકં વેમાતિકં સરણકુમારઞ્ચ પુરોહિતપુત્તં ભાવિતત્તમાણવકઞ્ચ ઉપનિસ્સયસમ્પન્ને દિસ્વા – ‘‘એતેસં પઠમં ધમ્મં દેસેય્ય’’ન્તિ ચિન્તેત્વા હંસરાજા વિય ગગનપથેન મેખલુય્યાને ઓતરિત્વા ઉય્યાનપાલં પેસેત્વા અત્તનો કનિટ્ઠભાતિકં સરણકુમારઞ્ચ પુરોહિતપુત્તં ભાવિતત્તકુમારઞ્ચ પક્કોસાપેત્વા તેસં પરિવારભૂતા સત્તતિંસકોટિયો અત્તના સહ પબ્બજિતા તિંસકોટિયો ચ અઞ્ઞે ચ બહૂ દેવમનુસ્સકોટિયો ચાતિ એવં કોટિસતસહસ્સં ધમ્મચક્કપ્પવત્તનેન ધમ્મામતં પાયેસિ. તેન વુત્તં –

૨. ‘‘તદા અમતભેરિં સો, આહની મેખલે પુરે;

ધમ્મસઙ્ખસમાયુત્તં, નવઙ્ગં જિનસાસન’’ન્તિ.

તત્થ અમતભેરિન્તિ અમતાધિગમાય નિબ્બાનાધિગમાય ભેરિં. આહનીતિ વાદયિ, ધમ્મં દેસેસીતિ અત્થો. સાયં અમતભેરી નામ અમતપરિયોસાનં નવઙ્ગં બુદ્ધવચનં. તેનેવાહ – ‘‘ધમ્મસઙ્ખસમાયુત્તં, નવઙ્ગં જિનસાસન’’ન્તિ. તત્થ ધમ્મસઙ્ખસમાયુત્તન્તિ ચતુસચ્ચધમ્મકથાસઙ્ખવરસમાયુત્તં.

સુમનો પન લોકનાયકો અભિસમ્બોધિં પાપુણિત્વા પટિઞ્ઞાનુરૂપં પટિપદં પટિપજ્જમાનો મહાજનસ્સ ભવબન્ધનમોક્ખત્થાય કુસલરતનસ્સ કિલેસચોરેહિ વિલુપ્પમાનસ્સ પરિત્તાનત્થં સીલવિપુલપાકારં સમાધિપરિખાપરિવારિતં વિપસ્સનાઞાણદ્વારં સતિસમ્પજઞ્ઞદળ્હકવાટં સમાપત્તિમણ્ડપાદિપટિમણ્ડિતં બોધિપક્ખિયજનસમાકુલં અમતવરનગરં માપેસિ. તેન વુત્તં –

૩. ‘‘નિજ્જિનિત્વા કિલેસે સો, પત્વા સમ્બોધિમુત્તમં;

માપેસિ નગરં સત્થા, સદ્ધમ્મપુરવરુત્તમ’’ન્તિ.

તત્થ નિજ્જિનિત્વાતિ વિજિનિત્વા અભિભુય્ય, કિલેસાભિસઙ્ખારદેવપુત્તમારે વિદ્ધંસેત્વાતિ અત્થો. સોતિ સો સુમનો ભગવા. ‘‘વિજિનિત્વા કિલેસે હી’’તિપિ પાઠો. તત્થ હિ-કારો પદપૂરણમત્તે નિપાતો. પત્વાતિ અધિગન્ત્વા. ‘‘પત્તો’’તિપિ પાઠો. નગરન્તિ નિબ્બાનનગરં. સદ્ધમ્મપુરવરુત્તમન્તિ સદ્ધમ્મસઙ્ખાતં પુરવરેસુ ઉત્તમં સેટ્ઠં પધાનભૂતં. અથ વા સદ્ધમ્મમયેસુ પુરેસુ પવરેસુ ઉત્તમં સદ્ધમ્મપુરવરુત્તમં. પુરિમસ્મિં અત્થવિકપ્પે ‘‘નગર’’ન્તિ તસ્સેવ વેવચનન્તિ દટ્ઠબ્બં. પટિવિદ્ધધમ્મસભાવાનં સેક્ખાસેક્ખાનં અરિયપુગ્ગલાનં પતિટ્ઠાનં ગોચરનિવાસટ્ઠેન નિબ્બાનં ‘‘નગર’’ન્તિ વુચ્ચતિ. તસ્મિં પન સદ્ધમ્મવરનગરે સો સત્થા અવિચ્છિન્નં અકુટિલં ઉજું પુથુલઞ્ચ વિત્થતઞ્ચ સતિપટ્ઠાનમયં મહાવીથિં માપેસિ. તેન વુત્તં –

૪. ‘‘નિરન્તરં અકુટિલં, ઉજું વિપુલવિત્થતં;

માપેસિ સો મહાવીથિં, સતિપટ્ઠાનવરુત્તમ’’ન્તિ.

તત્થ નિરન્તરન્તિ કુસલજવનસઞ્ચરણાનન્તરભાવતો નિરન્તરં. અકુટિલન્તિ કુટિલભાવકરદોસવિરહિતતો અકુટિલં. ઉજુન્તિ અકુટિલત્તાવ ઉજું. પુરિમપદસ્સેવ અત્થદીપકમિદં વચનં. વિપુલવિત્થતન્તિ આયામતો ચ વિત્થારતો ચ પુથુલવિત્થતં, પુથુલવિત્થતભાવો લોકિયલોકુત્તરસતિપટ્ઠાનવસેન દટ્ઠબ્બો. મહાવીથિન્તિ મહામગ્ગં. સતિપટ્ઠાનવરુત્તમન્તિ સતિપટ્ઠાનઞ્ચ તં વરેસુ ઉત્તમઞ્ચાતિ સતિપટ્ઠાનવરુત્તમં. અથ વા વરં સતિપટ્ઠાનમયં ઉત્તમવીથિન્તિ અત્થો.

ઇદાનિ તસ્સ નિબ્બાનમહાનગરસ્સ તસ્સં સતિપટ્ઠાનવીથિયં ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા છ અભિઞ્ઞા અટ્ઠ સમાપત્તિયોતિ ઇમાનિ મહગ્ઘરતનાનિ ઉભોસુ પસ્સેસુ ધમ્માપણે પસારેસિ. તેન વુત્તં –

૫. ‘‘ફલે ચત્તારિ સામઞ્ઞે, ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા;

છળભિઞ્ઞાટ્ઠસમાપત્તી, પસારેસિ તત્થ વીથિય’’ન્તિ.

ઇદાનિ ભગવા ઇમાનિ રતનભણ્ડાનિ યે પન અપ્પમત્તા સતિમન્તો પણ્ડિતા હિરિઓત્તપ્પવીરિયાદીહિ સમન્નાગતા, તે આદીયન્તીતિ તેસં રતનાનં હરણૂપાયં દસ્સેન્તો –

૬. ‘‘યે અપ્પમત્તા અખિલા, હિરિવીરિયેહુપાગતા;

તે તે ઇમે ગુણવરે, આદિયન્તિ યથાસુખ’’ન્તિ. – આહ;

તત્થ યેતિ અનિયમુદ્દેસો. અપ્પમત્તાતિ પમાદસ્સ પટિપક્ખભૂતેન સતિયા અવિપ્પવાસલક્ખણેન અપ્પમાદેન સમન્નાગતા. અખિલાતિ પઞ્ચચેતોખિલરહિતા. હિરિવીરિયેહુપાગતાતિ કાયદુચ્ચરિતાદીહિ હિરીયતીતિ હિરી, લજ્જાયેતં અધિવચનં. વીરસ્સ ભાવો વીરિયં, તં ઉસ્સાહલક્ખણં. તેહિ હિરિવીરિયેહિ ઉપાગતા સમન્નાગતા ભબ્બપુગ્ગલા. તેતિ ઇદં પુબ્બે અનિયમુદ્દેસસ્સ નિયમુદ્દેસો. પુન તેતિ વુત્તપ્પકારે ગુણરતનવિસેસે તે કુલપુત્તા આદિયન્તિ પટિલભન્તિ અધિગચ્છન્તીતિ અત્થો. સબ્બં પન સુમનો ભગવા કતવિદિતમનો ધમ્મભેરિં આહનિત્વા ધમ્મનગરં માપેત્વા ઇમિના નયેન પઠમમેવ સતસહસ્સકોટિયો બોધેસિ. તેન વુત્તં –

૭. ‘‘એવમેતેન યોગેન, ઉદ્ધરન્તો મહાજનં;

બોધેસિ પઠમં સત્થા, કોટિસતસહસ્સિયો’’તિ.

તત્થ ઉદ્ધરન્તોતિ સંસારસાગરતો અરિયમગ્ગનાવાય સમુદ્ધરન્તો. કોટિસતસહસ્સિયોતિ સતસહસ્સકોટિયોતિ અત્થો. વિપરિયાયેન નિદ્દિટ્ઠં.

યદા પન સુમનો લોકનાયકો સુનન્દવતીનગરે અમ્બરુક્ખમૂલે તિત્થિયમદમાનમદ્દનં યમકપાટિહારિયં કત્વા સત્તાનં કોટિસહસ્સં ધમ્મામતં પાયેસિ. અયં દુતિયો અભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૮. ‘‘યમ્હિ કાલે મહાવીરો, ઓવદી તિત્થિયે ગણે;

કોટિસહસ્સા ભિસમિંસુ, દુતિયે ધમ્મદેસને’’તિ.

તત્થ તિત્થિયે ગણેતિ તિત્થિયભૂતે ગણે, તિત્થિયાનં ગણે વા ‘‘તિત્થિયે અભિમદ્દન્તો, બુદ્ધો ધમ્મમદેસયી’’તિ પઠન્તિ કેચિ.

યદા પન દસસુ ચક્કવાળસહસ્સેસુ દેવતા ઇમસ્મિં ચક્કવાળે સન્નિપતિત્વા મનુસ્સા ચ નિરોધકથં સમુટ્ઠાપેસું – ‘‘કથં નિરોધં સમાપજ્જન્તિ, કથં નિરોધસમાપન્ના હોન્તિ, કથં નિરોધા વુટ્ઠહન્તી’’તિ? એવં સમાપજ્જનઅધિટ્ઠાનવુટ્ઠાનાદીસુ વિનિચ્છયં કાતું અસક્કોન્તા સહ મનુસ્સેહિ છસુ કામાવચરદેવલોકેસુ દેવા ચ નવસુ બ્રહ્મલોકેસુ બ્રહ્માનો ચ દ્વેળ્હકજાતા દ્વિધા અહેસું. તતો નરસુન્દરેન અરિન્દમેન નામ રઞ્ઞા સદ્ધિં સાયન્હસમયે સુમનદસબલં સબ્બલોકનાથં ઉપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા અરિન્દમો રાજા ભગવન્તં નિરોધપઞ્હં પુચ્છિ. તતો ભગવતા નિરોધપઞ્હે વિસ્સજ્જિતે નવુતિપાણકોટિસહસ્સાનં ધમ્માભિસમયો અહોસિ. અયં તતિયો અભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૯. ‘‘યદા દેવા મનુસ્સા ચ, સમગ્ગા એકમાનસા;

નિરોધપઞ્હં પુચ્છિંસુ, સંસયં ચાપિ માનસં.

૧૦. ‘‘તદાપિ ધમ્મદેસને, નિરોધપરિદીપને;

નવુતિકોટિસહસ્સાનં, તતિયાભિસમયો અહૂ’’તિ.

તસ્સ પન સુમનસ્સ ભગવતો તયો સાવકસન્નિપાતા અહેસું. તત્થ પઠમસન્નિપાતે મેખલનગરં ઉપનિસ્સાય વસ્સં વસિત્વા પઠમપવારણાય અરહન્તાનં કોટિસહસ્સેન એહિભિક્ખુપબ્બજ્જાય પબ્બજિતેન સદ્ધિં ભગવા પવારેસિ, અયં પઠમો સન્નિપાતો અહોસિ. અથાપરેન સમયેન સઙ્કસ્સનગરસ્સાવિદૂરે અરિન્દમરાજકુસલબલનિબ્બત્તે યોજનપ્પમાણે કનકપબ્બતે નિસિન્નો સરદસમયરુચિરકરનિકરો દિવસકરો વિય યુગન્ધરપબ્બતે મુનિવરદિવસકરો અરિન્દમરાજાનં પરિવારેત્વા આગતાનં પુરિસાનં નવુતિકોટિસહસ્સાનિ દમેત્વા સબ્બે એહિભિક્ખુપબ્બજ્જાય પબ્બાજેત્વા તસ્મિંયેવ દિવસે અરહત્તં પત્તેહિ ભિક્ખૂહિ પરિવુતો ચતુરઙ્ગસમન્નાગતે સન્નિપાતે પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ. અયં દુતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. યદા પન સક્કો દેવરાજા સુગતદસ્સનત્થાય ઉપસઙ્કમિ, તદા સુમનો ભગવા અસીતિયા અરહન્તકોટિસહસ્સેહિ પરિવુતો પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, અયં તતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧૧. ‘‘સન્નિપાતા તયો આસું, સુમનસ્સ મહેસિનો;

ખીણાસવાનં વિમલાનં, સન્તચિત્તાન તાદિનં.

૧૨. ‘‘વસ્સંવુટ્ઠસ્સ ભગવતો, અભિઘુટ્ઠે પવારણે;

કોટિસતસહસ્સેહિ, પવારેસિ તથાગતો.

૧૩. ‘‘તતો પરં સન્નિપાતે, વિમલે કઞ્ચનપબ્બતે;

નવુતિકોટિસહસ્સાનં, દુતિયો આસિ સમાગમો.

૧૪. ‘‘યદા સક્કો દેવરાજા, બુદ્ધદસ્સનુપાગમિ;

અસીતિકોટિસહસ્સાનં, તતિયો આસિ સમાગમો’’તિ.

તત્થ અભિઘુટ્ઠે પવારણેતિ લિઙ્ગવિપલ્લાસો દટ્ઠબ્બો, અભિઘુટ્ઠાય પવારણાયાતિ અત્થો. તતોપરન્તિ તતો અપરભાગે. કઞ્ચનપબ્બતેતિ કનકમયે પબ્બતે. બુદ્ધદસ્સનુપાગમીતિ બુદ્ધદસ્સનત્થમુપાગમિ. તદા કિર અમ્હાકં બોધિસત્તો અતુલો નામ નાગરાજા અહોસિ મહિદ્ધિકો મહાનુભાવો. સો ‘‘લોકે બુદ્ધો ઉપ્પન્નો’’તિ સુત્વા ઞાતિગણપરિવુતો સકભવના નિક્ખમિત્વા કોટિસતસહસ્સભિક્ખુપરિવારસ્સ સુમનસ્સ ભગવતો દિબ્બેહિ તુરિયેહિ ઉપહારં કારેત્વા મહાદાનં પવત્તેત્વા પચ્ચેકદુસ્સયુગાનિ દત્વા સરણેસુ પતિટ્ઠાસિ. સોપિ નં સત્થા ‘‘અનાગતે બુદ્ધો ભવિસ્સતી’’તિ બ્યાકાસિ. તેન વુત્તં –

૧૫. ‘‘અહં તેન સમયેન, નાગરાજા મહિદ્ધિકો;

અતુલો નામ નામેન, ઉસ્સન્નકુસલસઞ્ચયો.

૧૬. ‘‘તદાહં નાગભવના, નિક્ખમિત્વા સઞાતિભિ;

નાગાનં દિબ્બતુરિયેહિ, સસઙ્ઘં જિનમુપટ્ઠહિં.

૧૭. ‘‘કોટિસતસહસ્સાનં, અન્નપાનેન તપ્પયિં;

પચ્ચેકદુસ્સયુગં દત્વા, સરણં તમુપાગમિં.

૧૮. ‘‘સોપિ મં બુદ્ધો બ્યાકાસિ, સુમનો લોકનાયકો;

અપરિમેય્યિતો કપ્પે, અયં બુદ્ધો ભવિસ્સતિ.

૧૯. ‘‘પધાનં પદહિત્વાન…પે… હેસ્સામ સમ્મુખા ઇમં’’.

યથા કોણ્ડઞ્ઞબુદ્ધવંસે, એવં અટ્ઠ ગાથા વિત્થારેતબ્બાતિ.

૨૦. ‘‘તસ્સાપિ વચનં સુત્વા, ભિય્યો ચિત્તં પસાદયિં;

ઉત્તરિં વતમધિટ્ઠાસિં, દસપારમિપૂરિયા’’તિ.

તસ્સ પન સુમનસ્સ ભગવતો મેખલં નામ નગરં અહોસિ, સુદત્તો નામ રાજા પિતા, સિરિમા નામ દેવી માતા, સરણો ચ ભાવિતત્તો ચ દ્વે અગ્ગસાવકા, ઉદેનો નામુપટ્ઠાકો, સોણા ચ ઉપસોણા ચ દ્વે અગ્ગસાવિકા, નાગરુક્ખો બોધિ, નવુતિહત્થુબ્બેધં સરીરં, નવુતિયેવ વસ્સસહસ્સાનિ આયુપ્પમાણં અહોસિ, વટંસિકા નામસ્સ મહેસી દેવી, અનૂપમો નામ પુત્તો અહોસિ, હત્થિયાનેન નિક્ખમિ. ઉપટ્ઠાકો અઙ્ગરાજા. અઙ્ગારામે વસીતિ. તેન વુત્તં –

૨૧. ‘‘નગરં મેખલં નામ, સુદત્તો નામ ખત્તિયો;

સિરિમા નામ જનિકા, સુમનસ્સ મહેસિનો.

૨૨. ‘‘નવવસ્સસહસ્સાનિ, અગારં અજ્ઝ સો વસિ;

ચન્દો સુચન્દો વટંસો ચ, તયો પાસાદમુત્તમા.

૨૩. ‘‘તેસટ્ઠિસતસહસ્સાનિ, નારિયો સમલઙ્કતા;

વટંસિકા નામ નારી, અનૂપમો નામ અત્રજો.

૨૪. ‘‘નિમિત્તે ચતુરો દિસ્વા, હત્થિયાનેન નિક્ખમિ;

અનૂનદસમાસાનિ, પધાનં પદહી જિનો.

૨૫. ‘‘બ્રહ્મુના યાચિતો સન્તો, સુમનો લોકનાયકો;

વત્તિ ચક્કં મહાવીરો, મેખલે પુરમુત્તમે.

૨૬. ‘‘સરણો ભાવિતત્તો ચ, અહેસું અગ્ગસાવકા;

ઉદેનો નામુપટ્ઠાકો, સુમનસ્સ મહેસિનો.

૨૭. ‘‘સોણા ચ ઉપસોણા ચ, અહેસું અગ્ગસાવિકા;

સોપિ બુદ્ધો અમિતયસો, નાગમૂલે અબુજ્ઝથ.

૨૮. ‘‘વરુણો ચેવ સરણો ચ, અહેસું અગ્ગુપટ્ઠકા;

ચાલા ચ ઉપચાલા ચ, અહેસું અગ્ગુપટ્ઠિકા.

૨૯. ‘‘ઉચ્ચત્તનેન સો બુદ્ધો, નવુતિહત્થમુગ્ગતો;

કઞ્ચનગ્ઘિયસઙ્કાસો, દસસહસ્સી વિરોચતિ.

૩૦. ‘‘નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ, આયુ વિજ્જતિ તાવદે;

તાવતા તિટ્ઠમાનો સો, તારેસિ જનતં બહું.

૩૧. ‘‘તારણીયે તારયિત્વા, બોધનીયે ચ બોધયિ;

પરિનિબ્બાયિ સમ્બુદ્ધો, ઉળુરાજાવ અત્થમિ.

૩૨. ‘‘તે ચ ખીણાસવા ભિક્ખૂ, સો ચ બુદ્ધો અસાદિસો;

અતુલપ્પભં દસ્સયિત્વા, નિબ્બુતા તે મહાયસા.

૩૩. ‘‘તઞ્ચ ઞાણં અતુલિયં, તાનિ ચ અતુલાનિ રતનાનિ;

સબ્બં તમન્તરહિતં, નનુ રિત્તા સબ્બસઙ્ખારા.

૩૪. ‘‘સુમનો યસધરો બુદ્ધો, અઙ્ગારામમ્હિ નિબ્બુતો;

તત્થેવ તસ્સ જિનથૂપો, ચતુયોજનમુગ્ગતો’’તિ.

તત્થ કઞ્ચનગ્ઘિયસઙ્કાસોતિ વિવિધરતનવિચિત્તકઞ્ચનમયગ્ઘિકસદિસરૂપસોભો. દસસહસ્સી વિરોચતીતિ તસ્સ પભાય દસસહસ્સીપિ લોકધાતુ વિરોચતીતિ અત્થો. તારણીયેતિ તારયિતબ્બે, તારયિતું વુત્તે સબ્બે બુદ્ધવેનેય્યેતિ અત્થો. ઉળુરાજાવાતિ ચન્દો વિય. અત્થમીતિ અત્થઙ્ગતો. કેચિ ‘‘અત્થં ગતો’’તિ પઠન્તિ. અસાદિસોતિ અસદિસો. મહાયસાતિ મહાકિત્તિસદ્દા મહાપરિવારા ચ. તઞ્ચ ઞાણન્તિ તં સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણઞ્ચ. અતુલિયન્તિ અતુલ્યં અસદિસં. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

સુમનબુદ્ધવંસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો ચતુત્થો બુદ્ધવંસો.