૨૦. ફુસ્સબુદ્ધવંસવણ્ણના

તસ્સ તિસ્સસ્સ ભગવતો અપરભાગે અનુક્કમેન પરિહાયિત્વા પુન વડ્ઢિત્વા અપરિમિતાયુકા હુત્વા અનુપુબ્બેન હાયિત્વા નવુતિવસ્સસહસ્સાયુકેસુ જાતેસુ તસ્મિંયેવ કપ્પે ફુસ્સો નામ સત્થા લોકે ઉપ્પજ્જિ. સોપિ ભગવા પારમિયો પૂરેત્વા તુસિતપુરે નિબ્બત્તિત્વા તતો ચવિત્વા કાસિકનગરે જયસેનરઞ્ઞો અગ્ગમહેસિયા સિરિમાય નામ દેવિયા કુચ્છિસ્મિં પટિસન્ધિં ગહેત્વા દસન્નં માસાનં અચ્ચયેન સિરિમુય્યાને માતુકુચ્છિતો નિક્ખમિ. સો નવવસ્સસહસ્સાનિ અગારં અજ્ઝાવસિ. તસ્સ કિર ગરુળપક્ખ-હંસ-સુવણ્ણભારાતિ તયો પાસાદા અહેસું. કિસાગોતમિપ્પમુખાનિ તિંસ ઇત્થિસહસ્સાનિ પચ્ચુપટ્ઠિતાનિ અહેસું.

સો ચત્તારિ નિમિત્તાનિ દિસ્વા કિસાગોતમિયા અનુપમે નામ પુત્તે ઉપ્પન્ને અલઙ્કતગજવરક્ખન્ધગતો મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ. તં પબ્બજિતં જનકોટિ અનુપબ્બજિ. સો તેહિ પરિવુતો છ માસે પધાનચરિયં ચરિત્વા તતો ગણં પહાય સત્તાહં એકચરિયં અનુબ્રૂહયમાનો વસિત્વા વિસાખપુણ્ણમાય અઞ્ઞતરે નગરે અઞ્ઞતરસ્સ સેટ્ઠિનો ધીતાય સિરિવડ્ઢાય નામ દિન્નં મધુપાયાસં પરિભુઞ્જિત્વા સિંસપાવને દિવાવિહારં વીતિનામેત્વા સાયન્હસમયે સિરિવડ્ઢેન નામ ઉપાસકેન દિન્ના અટ્ઠ તિણમુટ્ઠિયો ગહેત્વા આમલકબોધિં ઉપસઙ્કમિત્વા સમારં મારબલં વિધમિત્વા સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં પત્વા – ‘‘અનેકજાતિસંસારં…પે… તણ્હાનં ખયમજ્ઝગા’’તિ ઉદાનં ઉદાનેત્વા સત્તસત્તાહં બોધિસમીપેયેવ વીતિનામેત્વા અત્તના સદ્ધિં પબ્બજિતાનં ભિક્ખૂનં કોટીનં ધમ્મપટિવેધસમત્થતં દિસ્વા આકાસેન ગન્ત્વા સઙ્કસ્સનગરે ઇસિપતને મિગદાયે ઓતરિત્વા તેસં મજ્ઝે ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ. તદા કોટિસતસહસ્સાનં પઠમો અભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧. ‘‘તત્થેવ મણ્ડકપ્પમ્હિ, અહુ સત્થા અનુત્તરો;

અનૂપમો અસમસમો, ફુસ્સો લોકગ્ગનાયકો.

૨. ‘‘સોપિ સબ્બં તમં હન્ત્વા, વિજટેત્વા મહાજટં;

સદેવકં તપ્પયન્તો, અભિવસ્સિ અમતમ્બુના.

૩. ‘‘ધમ્મચક્કં પવત્તેન્તે, ફુસ્સે નક્ખત્તમઙ્ગલે;

કોટિસતસહસ્સાનં, પઠમાભિસમયો અહૂ’’તિ.

તત્થ તત્થેવ મણ્ડકપ્પમ્હીતિ યસ્મિં કપ્પે દ્વે બુદ્ધા ઉપ્પજ્જન્તિ, સો ‘‘મણ્ડકપ્પો’’તિ હેટ્ઠા વુત્તો. વિજટેત્વાતિ પટિવિસ્સજ્જેત્વા. મહાજટન્તિ એત્થ જટાતિ તણ્હાયેતં અધિવચનં. સા હિ રૂપાદીસુ આરમ્મણેસુ હેટ્ઠુપરિયવસેન પુનપ્પુનં ઉપ્પજ્જનતો સંસિબ્બનતો સુત્તગુમ્બજાલપૂવસઙ્ખાતા જટા વિયાતિ જટાતિ વુત્તં, તં મહાજટં. સદેવકન્તિ સદેવકં લોકં. અભિવસ્સીતિ પાવસ્સિ. અમતમ્બુનાતિ અમતસઙ્ખાતેન ધમ્મકથાસલિલેન તપ્પયન્તો પાવસ્સીતિ અત્થો.

યદા પન બારાણસીનગરે સિરિવડ્ઢો નામ રાજા મહન્તં ભોગક્ખન્ધં પહાય તાપસપબ્બજ્જં પબ્બજિ. તેન સહ પબ્બજિતાનં તાપસાનં નવુતિસતસહસ્સાનિ અહેસું. તેસં ભગવા ધમ્મં દેસેસિ. તદા નવુતિયા સતસહસ્સાનં દુતિયાભિસમયો અહોસિ. યદા પન અત્તનો પુત્તસ્સ અનુપમકુમારસ્સ ધમ્મં દેસેસિ, તદા અસીતિયા સતસહસ્સાનં તતિયો અભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૪. ‘‘નવુતિસતસહસ્સાનં, દુતિયાભિસમયો અહુ;

અસીતિસતસહસ્સાનં, તતિયાભિસમયો અહૂ’’તિ.

તતો અપરેન સમયેન કણ્ણકુજ્જનગરે સુરક્ખિતો રાજપુત્તો ચ પુરોહિતપુત્તો ધમ્મસેનકુમારો ચ ફુસ્સે સમ્માસમ્બુદ્ધે અત્તનો નગરં સમ્પત્તે સટ્ઠિયા પુરિસસતસહસ્સેહિ સદ્ધિં પચ્ચુગ્ગન્ત્વા વન્દિત્વા નિમન્તેત્વા સત્તાહં મહાદાનં દત્વા દસબલસ્સ ધમ્મકથં સુત્વા ભગવતિ પસીદિત્વા તે સપરિવારા પબ્બજિત્વા અરહત્તં પાપુણિંસુ. તેસં સટ્ઠિયા ભિક્ખુસતસહસ્સાનં મજ્ઝે ભગવા પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો પઠમો સન્નિપાતો અહોસિ. પુન કાસિનગરે જયસેનરઞ્ઞો સટ્ઠિમત્તાનં ઞાતીનં સમાગમે બુદ્ધવંસં દેસેસિ, તં સુત્વા પઞ્ઞાસસતસહસ્સાનિ એહિભિક્ખુપબ્બજ્જાય પબ્બજિત્વા અરહત્તં પાપુણિંસુ. તેસં મજ્ઝગતો ભગવા પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો દુતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. પુન મહામઙ્ગલસમાગમે મઙ્ગલકથં સુત્વા ચત્તાલીસપુરિસસતસહસ્સાનિ પબ્બજિત્વા અરહત્તં પાપુણિંસુ. તેસં મજ્ઝગતો સુગતો પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો તતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૫. ‘‘સન્નિપાતા તયો આસું, ફુસ્સસ્સપિ મહેસિનો;

ખીણાસવાનં વિમલાનં, સન્તચિત્તાન તાદિનં.

૬. ‘‘સટ્ઠિસતસહસ્સાનં, પઠમો આસિ સમાગમો;

પઞ્ઞાસસતસહસ્સાનં, દુતિયો આસિ સમાગમો.

૭. ‘‘ચત્તાલીસસતસહસ્સાનં, તતિયો આસિ સમાગમો;

અનુપાદા વિમુત્તાનં, વોચ્છિન્નપટિસન્ધિન’’ન્તિ.

તદા અમ્હાકં બોધિસત્તો અરિન્દમનગરે વિજિતાવી નામ ખત્તિયો હુત્વા તસ્સ ધમ્મં સુત્વા ભગવતિ પસીદિત્વા તસ્સ મહાદાનં દત્વા મહારજ્જં પહાય ભગવતો સન્તિકે પબ્બજિત્વા તીણિ પિટકાનિ ઉગ્ગહેત્વા તેપિટકધરો મહાજનસ્સ ધમ્મકથં કથેસિ, સીલપારમિઞ્ચ પૂરેસિ. સોપિ નં ‘‘બુદ્ધો ભવિસ્સતી’’તિ બ્યાકાસિ. તેન વુત્તં –

૮. ‘‘અહં તેન સમયેન, વિજિતાવી નામ ખત્તિયો;

છડ્ડયિત્વા મહારજ્જં, પબ્બજિં તસ્સ સન્તિકે.

૯. ‘‘સોપિ મં બુદ્ધો બ્યાકાસિ, ફુસ્સો લોકગ્ગનાયકો;

દ્વેનવુતે ઇતો કપ્પે, અયં બુદ્ધો ભવિસ્સતિ.

૧૦. ‘‘પધાનં પદહિત્વાન…પે… દસપારમિપૂરિયા.

૧૨. ‘‘સુત્તન્તં વિનયઞ્ચાપિ, નવઙ્ગં સત્થુસાસનં;

સબ્બં પરિયાપુણિત્વા, સોભયિં જિનસાસનં.

૧૩. ‘‘તત્થપ્પમત્તો વિહરન્તો, બ્રહ્મં ભાવેત્વ ભાવનં;

અભિઞ્ઞાપારમિં ગન્ત્વા, બ્રહ્મલોકમગઞ્છહ’’ન્તિ.

તસ્સ પન ભગવતો કાસિકં નામ નગરં અહોસિ. જયસેનો નામ રાજા પિતા, સિરિમા નામ માતા, સુરક્ખિતો ચ ધમ્મસેનો ચ દ્વે અગ્ગસાવકા, સભિયો નામુપટ્ઠાકો, ચાલા ચ ઉપચાલા ચ દ્વે અગ્ગસાવિકા, આમલકરુક્ખો બોધિ, સરીરં અટ્ઠપણ્ણાસહત્થુબ્બેધં અહોસિ, આયુ નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ, કિસાગોતમી નામ અગ્ગમહેસી, અનુપમો નામસ્સ પુત્તો, હત્થિયાનેન નિક્ખમિ. તેન વુત્તં –

૧૪. ‘‘કાસિકં નામ નગરં, જયસેનો નામ ખત્તિયો;

સિરિમા નામ જનિકા, ફુસ્સસ્સાપિ મહેસિનો…પે. …;

બોધિ તસ્સ ભગવતો, આમણ્ડોતિ પવુચ્ચતિ…પે….

૨૨. ‘‘અટ્ઠપણ્ણાસરતનં, સોપિ અચ્ચુગ્ગતો મુનિ;

સોભતે સતરંસીવ, ઉળુરાજાવ પૂરિતો.

૨૩. ‘‘નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ, આયુ વિજ્જતિ તાવદે;

તાવતા તિટ્ઠમાનો સો, તારેસિ જનતં બહું.

૨૪. ‘‘ઓવદિત્વા બહૂ સત્તે, સન્તારેત્વા બહૂ જને;

સોપિ સત્થા અતુલયસો, નિબ્બુતો સો સસાવકો’’તિ.

તત્થ આમણ્ડોતિ આમલકરુક્ખો. ઓવદિત્વાતિ ઓવાદં દત્વા, અનુસાસિત્વાતિ અત્થો. સોપિ સત્થા અતુલયસોતિ સોપિ સત્થા અમિતયસોતિ અત્થો. ‘‘સો જહિત્વા અમિતયસો’’તિપિ પાઠો, તસ્સ સો સબ્બમેવ વુત્તપ્પકારં વિસેસં હિત્વાતિ અત્થો.

ફુસ્સો કિર સમ્માસમ્બુદ્ધો કુસિનારાયં સેનારામે પરિનિબ્બાયિ. ધાતુયો કિરસ્સ વિત્થારિકા અહેસું. સેસગાથાસુ સબ્બત્થ પાકટમેવાતિ.

ફુસ્સબુદ્ધવંસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો અટ્ઠારસમો બુદ્ધવંસો.