૧૨. પદુમુત્તરબુદ્ધવંસવણ્ણના

નારદબુદ્ધસ્સ સાસનં નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ પવત્તિત્વા અન્તરધાયિ. સો ચ કપ્પો વિનસ્સિત્થ. તતો પરં કપ્પાનં અસઙ્ખ્યેય્યં બુદ્ધા લોકે ન ઉપ્પજ્જિંસુ. બુદ્ધસુઞ્ઞો વિગતબુદ્ધાલોકો અહોસિ. તતો કપ્પેસુ ચ અસઙ્ખ્યેય્યેસુ વીતિવત્તેસુ ઇતો કપ્પસતસહસ્સમત્થકે એકસ્મિં કપ્પે એકો વિજિતમારો ઓહિતભારો મેરુસારો અસંસારો સત્તસારો સબ્બલોકુત્તરો પદુમુત્તરો નામ બુદ્ધો લોકે ઉદપાદિ. સોપિ પારમિયો પૂરેત્વા તુસિતપુરે નિબ્બત્તિત્વા તતો ચવિત્વા હંસવતીનગરે સબ્બજનાનન્દકરસ્સાનન્દસ્સ નામ રઞ્ઞો અગ્ગમહેસિયા ઉદિતોદિતકુલે જાતાય સુજાતાય દેવિયા કુચ્છિસ્મિં પટિસન્ધિં અગ્ગહેસિ. સા દેવતાહિ કતારક્ખા દસન્નં માસાનં અચ્ચયેન હંસવતુય્યાને પદુમુત્તરકુમારં વિજાયિ. પટિસન્ધિયઞ્ચસ્સ જાતિયઞ્ચ હેટ્ઠા વુત્તપ્પકારાનિ પાટિહારિયાનિ અહેસું.

તસ્સ કિર જાતિયં પદુમવસ્સં વસ્સિ. તેનસ્સ નામગ્ગહણદિવસે ઞાતકા ‘‘પદુમુત્તરકુમારો’’ત્વેવ નામં અકંસુ. સો દસવસ્સસહસ્સાનિ અગારં અજ્ઝાવસિ. નરવાહન-યસવાહન-વસવત્તિનામકા તિણ્ણં ઉતૂનં અનુચ્છવિકા તયો ચસ્સ પાસાદા અહેસું. વસુદત્તાદેવિપ્પમુખાનં ઇત્થીનં સતસહસ્સાનિ વીસતિસહસ્સાનિ ચ પચ્ચુપટ્ઠિતાનિ અહેસું. સો વસુદત્તાય દેવિયા પુત્તે સબ્બગુણાનુત્તરે ઉત્તરકુમારે નામ ઉપ્પન્ને ચત્તારિ નિમિત્તાનિ દિસ્વા – ‘‘મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિસ્સામી’’તિ ચિન્તેસિ. તસ્સ ચિન્તિતમત્તેવ વસવત્તિનામકો પાસાદો કુમ્ભકારચક્કં વિય આકાસં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા દેવવિમાનમિવ પુણ્ણચન્દો વિય ચ ગગનતલેન ગન્ત્વા બોધિરુક્ખં મજ્ઝેકરોન્તો સોભિતબુદ્ધવંસવણ્ણનાય આગતપાસાદો વિય ભૂમિયં ઓતરિ.

મહાપુરિસો કિર તતો પાસાદતો ઓતરિત્વા અરહત્તદ્ધજભૂતાનિ કાસાયાનિ વત્થાનિ દેવદત્તિયાનિ પારુપિત્વા તત્થેવ પબ્બજિ. પાસાદો પનાગન્ત્વા સકટ્ઠાનેયેવ અટ્ઠાસિ. મહાસત્તેન સહગતાય પરિસાય ઠપેત્વા ઇત્થિયો સબ્બે પબ્બજિંસુ. મહાપુરિસો તેહિ સહ સત્તાહં પધાનચરિયં ચરિત્વા વિસાખપુણ્ણમાય ઉજ્જેનિનિગમે રુચાનન્દસેટ્ઠિધીતાય દિન્નં મધુપાયાસં પરિભુઞ્જિત્વા સાલવને દિવાવિહારં કત્વા સાયન્હસમયે સુમિત્તાજીવકેન દિન્ના અટ્ઠ તિણમુટ્ઠિયો ગહેત્વા સલલબોધિં ઉપગન્ત્વા તં પદક્ખિણં કત્વા અટ્ઠત્તિંસહત્થવિત્થતં તિણસન્થરં સન્થરિત્વા પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ચતુરઙ્ગવીરિયં અધિટ્ઠાય સમારં મારબલં વિધમિત્વા પઠમે યામે પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરિત્વા દુતિયે યામે દિબ્બચક્ખું વિસોધેત્વા તતિયે યામે પચ્ચયાકારં સમ્મસિત્વા આનાપાનચતુત્થજ્ઝાનતો વુટ્ઠાય પઞ્ચસુ ખન્ધેસુ અભિનિવિસિત્વા ઉદયબ્બયવસેન સમપઞ્ઞાસ લક્ખણાનિ દિસ્વા યાવ ગોત્રભુઞાણં વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરિયમગ્ગેન સકલબુદ્ધગુણે પટિવિજ્ઝિત્વા સબ્બબુદ્ધાચિણ્ણં ‘‘અનેકજાતિસંસારં…પે… તણ્હાનં ખયમજ્ઝગા’’તિ ઉદાનં ઉદાનેસિ. તદા કિર દસસહસ્સચક્કવાળબ્ભન્તરં સકલમ્પિ અલઙ્કરોન્તં વિય પદુમવસ્સં વસ્સિ. તેન વુત્તં –

૧. ‘‘નારદસ્સ અપરેન, સમ્બુદ્ધો દ્વિપદુત્તમો;

પદુમુત્તરો નામ જિનો, અક્ખોભો સાગરૂપમો.

૨. ‘‘મણ્ડકપ્પો વા સો આસિ, યમ્હિ બુદ્ધો અજાયથ;

ઉસ્સન્નકુસલા જનતા, તમ્હિ કપ્પે અજાયથા’’તિ.

તત્થ સાગરૂપમોતિ સાગરસદિસગમ્ભીરભાવો. મણ્ડકપ્પો વા સો આસીતિ એત્થ યસ્મિં કપ્પે દ્વે સમ્માસમ્બુદ્ધા ઉપ્પજ્જન્તિ, અયં મણ્ડકપ્પો નામ. દુવિધો હિ કપ્પો સુઞ્ઞકપ્પો અસુઞ્ઞકપ્પો ચાતિ. તત્થ સુઞ્ઞકપ્પે બુદ્ધપચ્ચેકબુદ્ધચક્કવત્તિનો ન ઉપ્પજ્જન્તિ. તસ્મા ગુણવન્તપુગ્ગલસુઞ્ઞત્તા ‘‘સુઞ્ઞકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ.

અસુઞ્ઞકપ્પો પઞ્ચવિધો – સારકપ્પો મણ્ડકપ્પો વરકપ્પો સારમણ્ડકપ્પો ભદ્દકપ્પોતિ. તત્થ ગુણસારરહિતે કપ્પે ગુણસારુપ્પાદકસ્સ ગુણસારજનનસ્સ એકસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ પાતુભાવેન ‘‘સારકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. યસ્મિં પન કપ્પે દ્વે લોકનાયકા ઉપ્પજ્જન્તિ, સો ‘‘મણ્ડકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. યસ્મિં કપ્પે તયો બુદ્ધા ઉપ્પજ્જન્તિ, તેસુ પઠમો દુતિયં બ્યાકરોતિ, દુતિયો તતિયન્તિ, તત્થ મનુસ્સા પમુદિતહદયા અત્તના પત્થિતપણિધાનવસેન વરયન્તિ. તસ્મા ‘‘વરકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. યત્થ પન કપ્પે ચત્તારો બુદ્ધા ઉપ્પજ્જન્તિ, સો પુરિમકપ્પતો વિસિટ્ઠતરત્તા સારતરત્તા ‘‘સારમણ્ડકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. યસ્મિં કપ્પે પઞ્ચ બુદ્ધા ઉપ્પજ્જન્તિ, સો ‘‘ભદ્દકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. સો પન અતિદુલ્લભો. તસ્મિં પન કપ્પે યેભુય્યેન સત્તા કલ્યાણસુખબહુલા હોન્તિ. યેભુય્યેન તિહેતુકા કિલેસક્ખયં કરોન્તિ, દુહેતુકા સુગતિગામિનો હોન્તિ, અહેતુકા હેતું પટિલભન્તિ. તસ્મા સો કપ્પો ‘‘ભદ્દકપ્પો’’તિ વુચ્ચતિ. તેન વુત્તં – ‘‘અસુઞ્ઞકપ્પો પઞ્ચવિધો’’તિઆદિ. વુત્તઞ્હેતં પોરાણેહિ –

‘‘એકો બુદ્ધો સારકપ્પે, મણ્ડકપ્પે જિના દુવે;

વરકપ્પે તયો બુદ્ધા, સારમણ્ડે ચતુરો બુદ્ધા;

પઞ્ચ બુદ્ધા ભદ્દકપ્પે, તતો નત્થાધિકા જિના’’તિ.

યસ્મિં પન કપ્પે પદુમુત્તરદસબલો ઉપ્પજ્જિ, સો સારકપ્પોપિ સમાનો ગુણસમ્પત્તિયા મણ્ડકપ્પસદિસત્તા ‘‘મણ્ડકપ્પો’’તિ વુત્તો. ઓપમ્મત્થે વા-સદ્દો દટ્ઠબ્બો. ઉસ્સન્નકુસલાતિ ઉપચિતપુઞ્ઞા. જનતાતિ જનસમૂહો.

પદુમુત્તરો પન પરિસુત્તરો ભગવા સત્તાહં બોધિપલ્લઙ્કે વીતિનામેત્વા – ‘‘પથવિયં પાદં નિક્ખિપિસ્સામી’’તિ દક્ખિણં પાદં અભિનીહરિ. અથ પથવિં ભિન્દિત્વા વિમલકોમલકેસરકણ્ણિકાનિ જલજામલાવિકલવિપુલપલાસાનિ થલજાનિ જલજાનિ ઉટ્ઠહિંસુ. તેસં કિર ધુરપત્તાનિ નવુતિહત્થાનિ કેસરાનિ તિંસહત્થાનિ કણ્ણિકા દ્વાદસહત્થા એકેકસ્સ નવઘટપ્પમાણા રેણવો અહેસું. સત્થા પન ઉબ્બેધતો અટ્ઠપણ્ણાસહત્થો અહોસિ. તસ્સ ઉભિન્નં બાહાનમન્તરં અટ્ઠારસહત્થં નલાટં પઞ્ચહત્થં હત્થપાદા એકાદસહત્થા અહેસું. તસ્સ એકાદસહત્થેન પાદેન દ્વાદસહત્થાય કણ્ણિકાય અક્કન્તમત્તાય નવઘટપ્પમાણા રેણવો ઉટ્ઠહિત્વા અટ્ઠપણ્ણાસહત્થં સરીરપ્પદેસં ઉગ્ગન્ત્વા મનોસિલાચુણ્ણવિચુણ્ણિતં વિય કત્વા પચ્ચોત્થરન્તિ. તદુપાદાય સત્થા પદુમુત્તરોત્વેવ લોકે પઞ્ઞાયિત્થાતિ સંયુત્તભાણકા વદન્તિ.

અથ સબ્બલોકુત્તરો પદુમુત્તરો ભગવા બ્રહ્માયાચનં સમ્પટિચ્છિત્વા ધમ્મદેસનાય ભાજનભૂતે સત્તે ઓલોકેન્તો મિથિલનગરે દેવલં સુજાતઞ્ચાતિ દ્વે રાજપુત્તે ઉપનિસ્સયસમ્પન્ને દિસ્વા તઙ્ખણઞ્ઞેવ અનિલપથેન ગન્ત્વા મિથિલુય્યાને ઓતરિત્વા ઉય્યાનપાલેન દ્વેપિ રાજકુમારે પક્કોસાપેસિ. તેપિ ચ ‘‘અમ્હાકં પિતુચ્છાપુત્તો પદુમુત્તરકુમારો પબ્બજિત્વા સમ્માસમ્બોધિં પાપુણિત્વા અમ્હાકં નગરં સમ્પત્તો, હન્દ નં મયં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામા’’તિ સપરિવારા પદુમુત્તરં ભગવન્તં ઉપસઙ્કમિત્વા પરિવારેત્વા નિસીદિંસુ. તદા દસબલો તેહિ પરિવુતો તારાગણપરિવુતો પુણ્ણચન્દો વિય વિરોચમાનો તત્થ ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ, તદા કોટિસતસહસ્સાનં પઠમો ધમ્માભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૩. ‘‘પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો, પઠમે ધમ્મદેસને;

કોટિસતસહસ્સાનં, ધમ્માભિસમયો અહૂ’’તિ.

અથાપરેન સમયેન સરદતાપસસમાગમે મહાજનં નિરયસન્તાપેન સન્તાપેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો સત્તતિંસસતસહસ્સસઙ્ખે સત્તકાયે ધમ્મામતં પાયેસિ, સો દુતિયો ધમ્માભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૪. ‘‘તતો પરમ્પિ વસ્સન્તે, તપ્પયન્તે ચ પાણિનો;

સત્તત્તિંસસતસહસ્સાનં, દુતિયાભિસમયો અહૂ’’તિ.

યદા પન આનન્દમહારાજા વીસતિયા પુરિસસહસ્સેહિ વીસતિયા અમચ્ચેહિ ચ સદ્ધિં પદુમુત્તરસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે મિથિલનગરે પાતુરહોસિ. પદુમુત્તરો ચ ભગવા તે સબ્બે એહિભિક્ખુપબ્બજ્જાય પબ્બાજેત્વા તેહિ પરિવુતો ગન્ત્વા પિતુસઙ્ગહં કુરુમાનો હંસવતિયા રાજધાનિયા વસતિ. તત્થ સો અમ્હાકં ભગવા વિય કપિલપુરે ગગનતલે રતનચઙ્કમે ચઙ્કમન્તો બુદ્ધવંસં કથેસિ, તદા પઞ્ઞાસસતસહસ્સાનં તતિયો ધમ્માભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૫. ‘‘યમ્હિ કાલે મહાવીરો, આનન્દં ઉપસઙ્કમિ;

પિતુસન્તિકં ઉપગન્ત્વા, આહની અમતદુન્દુભિં.

૬. ‘‘આહતે અમતભેરિમ્હિ, વસ્સન્તે ધમ્મવુટ્ઠિયા;

પઞ્ઞાસસતસહસ્સાનં, તતિયાભિસમયો અહૂ’’તિ.

તત્થ આનન્દં ઉપસઙ્કમીતિ પિતરં આનન્દરાજાનં સન્ધાય વુત્તં. આહનીતિ અભિહનિ. આહતેતિ આહતાય. અમતભેરિમ્હીતિ અમતભેરિયા, લિઙ્ગવિપલ્લાસો દટ્ઠબ્બો. ‘‘આસેવિતે’’તિપિ પાઠો, તસ્સ આસેવિતાયાતિ અત્થો. વસ્સન્તે ધમ્મવુટ્ઠિયાતિ ધમ્મવસ્સં વસ્સન્તેતિ અત્થો. ઇદાનિ અભિસમયકરણૂપાયં દસ્સેન્તો –

૭. ‘‘ઓવાદકો વિઞ્ઞાપકો, તારકો સબ્બપાણિનં;

દેસનાકુસલો બુદ્ધો, તારેસિ જનતં બહુ’’ન્તિ. – આહ;

તત્થ ઓવાદકોતિ સરણસીલધુતઙ્ગસમાદાનગુણાનિસંસવણ્ણનાય ઓવદતીતિ ઓવાદકો. વિઞ્ઞાપકોતિ ચતુસચ્ચં વિઞ્ઞાપેતીતિ વિઞ્ઞાપકો, બોધકો. તારકોતિ ચતુરોઘતારકો.

યદા પન સત્થા મિથિલનગરે મિથિલુય્યાને કોટિસતસહસ્સભિક્ખુગણમજ્ઝે માઘપુણ્ણમાય પુણ્ણચન્દસદિસવદનો પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો પઠમો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૮. ‘‘સન્નિપાતા તયો આસું, પદુમુત્તરસ્સ સત્થુનો;

કોટિસતસહસ્સાનં, પઠમો આસિ સમાગમો’’તિ.

યદા પન ભગવા વેભારપબ્બતકૂટે વસ્સાવાસં વસિત્વા પબ્બતસન્દસ્સનત્થં આગતસ્સ મહાજનસ્સ ધમ્મં દેસેત્વા નવુતિકોટિસહસ્સાનિ એહિભિક્ખુભાવેન પબ્બાજેત્વા તેહિ પરિવુતો પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો દુતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૯. ‘‘યદા બુદ્ધો અસમસમો, વસિ વેભારપબ્બતે;

નવુતિકોટિસહસ્સાનં, દુતિયો આસિ સમાગમો’’તિ.

પુન ભગવતિ ગુણવતિ તિલોકનાથે મહાજનસ્સ બન્ધનમોક્ખં કુરુમાને જનપદચારિકં ચરમાને અસીતિકોટિસહસ્સાનં ભિક્ખૂનં સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧૦. ‘‘પુન ચારિકં પક્કન્તે, ગામનિગમરટ્ઠતો;

અસીતિકોટિસહસ્સાનં, તતિયો આસિ સમાગમો’’તિ.

તત્થ ગામનિગમરટ્ઠતોતિ ગામનિગમરટ્ઠેહિ. અયમેવ વા પાઠો, તસ્સ ગામનિગમરટ્ઠેહિ નિક્ખમિત્વા પબ્બજિતાનન્તિ અત્થો.

તદા અમ્હાકં બોધિસત્તો અનેકધનકોટિકો જટિલો નામ મહારટ્ઠિકો હુત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ સચીવરં વરદાનમદાસિ. સોપિ તં ભત્તાનુમોદનાવસાને ‘‘અનાગતે કપ્પસતસહસ્સમત્થકે ગોતમો નામ બુદ્ધો ભવિસ્સતી’’તિ બ્યાકાસિ. તેન વુત્તં –

૧૧. ‘‘અહં તેન સમયેન, જટિલો નામ રટ્ઠિકો;

સમ્બુદ્ધપ્પમુખં સઙ્ઘં, સભત્તં દુસ્સમદાસહં.

૧૨. ‘‘સોપિ મં બુદ્ધો બ્યાકાસિ, સઙ્ઘમજ્ઝે નિસીદિય;

સતસહસ્સે ઇતો કપ્પે, અયં બુદ્ધો ભવિસ્સતિ.

૧૩. ‘‘પધાનં પદહિત્વાન…પે… હેસ્સામ સમ્મુખા ઇમં.

૧૪. ‘‘તસ્સાપિ વચનં સુત્વા, ઉત્તરિં વતમધિટ્ઠહિં;

અકાસિં ઉગ્ગદળ્હં ધિતિં, દસપારમિપૂરિયા’’તિ.

તત્થ સમ્બુદ્ધપ્પમુખં સઙ્ઘન્તિ બુદ્ધપ્પમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ, સામિઅત્થે ઉપયોગવચનં. સભત્તં દુસ્સમદાસહન્તિ સચીવરં ભત્તં અદાસિં અહન્તિ અત્થો. ઉગ્ગદળહન્તિ અતિદળ્હં. ધિતિન્તિ વીરિયં અકાસિન્તિ અત્થો.

પદુમુત્તરસ્સ પન ભગવતો કાલે તિત્થિયા નામ નાહેસું. સબ્બે દેવમનુસ્સા બુદ્ધમેવ સરણમગમંસુ. તેન વુત્તં –

૧૫. ‘‘બ્યાહતા તિત્થિયા સબ્બે, વિમના દુમ્મના તદા;

ન તેસં કેચિ પરિચરન્તિ, રટ્ઠતો નિચ્છુભન્તિ તે.

૧૬. ‘‘સબ્બે તત્થ સમાગન્ત્વા, ઉપગઞ્છું બુદ્ધસન્તિકે;

તુવં નાથો મહાવીર, સરણં હોહિ ચક્ખુમ.

૧૭. ‘‘અનુકમ્પકો કારુણિકો, હિતેસી સબ્બપાણિનં;

સમ્પત્તે તિત્થિયે સબ્બે, પઞ્ચસીલે પતિટ્ઠહિ.

૧૮. ‘‘એવં નિરાકુલં આસિ, સુઞ્ઞકં તિત્થિયેહિ તં;

વિચિત્તં અરહન્તેહિ, વસીભૂતેહિ તાદિહી’’તિ.

તત્થ બ્યાહતાતિ વિહતમાનદપ્પા. તિત્થિયાતિ એત્થ તિત્થં વેદિતબ્બં, તિત્થકરો વેદિતબ્બો, તિત્થિયા વેદિતબ્બા. તત્થ સસ્સતાદિદિટ્ઠિવસેન તરન્તિ એત્થાતિ તિત્થં, લદ્ધિ. તસ્સા લદ્ધિયા ઉપ્પાદકો તિત્થકરો, તિત્થે ભવા તિત્થિયાતિ. પદુમુત્તરસ્સ કિર ભગવતો કાલે તિત્થિયા નાહેસું. યે પન સન્તિ, તેપિ ઈદિસા અહેસુન્તિ દસ્સનત્થં ‘‘બ્યાહતા તિત્થિયા’’તિઆદિ વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં. વિમનાતિ વિરૂપમાનસા. દુમ્મનાતિ તસ્સેવ વેવચનં. ન તેસં કેચિ પરિચરન્તીતિ તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં કેચિપિ પુરિસા પરિકમ્મં ન કરોન્તિ, ન ભિક્ખં દેન્તિ, ન સક્કરોન્તિ, ન ગરું કરોન્તિ, ન માનેન્તિ, ન પૂજેન્તિ, ન આસના વુટ્ઠહન્તિ, ન અઞ્જલિકમ્મં કરોન્તીતિ અત્થો. રટ્ઠતોતિ સકલરટ્ઠતોપિ. નિચ્છુભન્તીતિ નીહરન્તિ, ઉસ્સાદેન્તિ તેસં નિવાસં ન દેન્તીતિ અત્થો. તેતિ તિત્થિયા.

ઉપગઞ્છું બુદ્ધસન્તિકેતિ એવં તેહિ રટ્ઠવાસીહિ મનુસ્સેહિ ઉસ્સાદિયમાના સબ્બેપિ અઞ્ઞતિત્થિયા સમાગન્ત્વા પદુમુત્તરદસબલમેવ સરણમગમંસુ. ‘‘ત્વં અમ્હાકં સત્થા નાથો ગતિ પરાયનં સરણ’’ન્તિ એવં વત્વા સરણમગમંસૂતિ અત્થો. અનુકમ્પતીતિ અનુકમ્પકો. કરુણાય ચરતીતિ કારુણિકો. સમ્પત્તેતિ સમાગતે સરણમુપગતે તિત્થિયે. પઞ્ચસીલે પતિટ્ઠહીતિ પઞ્ચસુ સીલેસુ પતિટ્ઠાપેસીતિ અત્થો. નિરાકુલન્તિ અનાકુલં, અઞ્ઞેહિ લદ્ધિકેહિ અસમ્મિસ્સન્તિ અત્થો. સુઞ્ઞકન્તિ સુઞ્ઞં રિત્તં તેહિ તિત્થિયેહિ. તન્તિ તં ભગવતો સાસનન્તિ વચનસેસો દટ્ઠબ્બો. વિચિત્તન્તિ વિચિત્તવિચિત્તં. વસીભૂતેહીતિ વસીભાવપ્પત્તેહિ.

તસ્સ પન પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો હંસવતી નામ નગરં અહોસિ. પિતા પનસ્સ આનન્દો નામ ખત્તિયો, માતા સુજાતા નામ દેવી, દેવલો ચ સુજાતો ચ દ્વે અગ્ગસાવકા, સુમનો નામુપટ્ઠાકો, અમિતા ચ અસમા ચ દ્વે અગ્ગસાવિકા, સલલરુક્ખો બોધિ, સરીરં અટ્ઠપણ્ણાસહત્થુબ્બેધં અહોસિ, સરીરપ્પભા ચસ્સ સમન્તા દ્વાદસ યોજનાનિ ગણ્હિ, વસ્સસતસહસ્સં આયુ અહોસિ, વસુદત્તા નામ અગ્ગમહેસી, ઉત્તરો નામ પુત્તો અહોસિ. પદુમુત્તરો પન ભગવા પરમાભિરામે નન્દારામે કિર પરિનિબ્બુતો. ધાતુયો પનસ્સ ન વિકિરિંસુ. સકલજમ્બુદીપવાસિનો મનુસ્સા સમાગમ્મ દ્વાદસયોજનુબ્બેધં સત્તરતનમયં ચેતિયમકંસુ. તેન વુત્તં –

૧૯. ‘‘નગરં હંસવતી નામ, આનન્દો નામ ખત્તિયો;

સુજાતા નામ જનિકા, પદુમુત્તરસ્સ સત્થુનો.

૨૪. ‘‘દેવલો ચ સુજાતો ચ, અહેસું અગ્ગસાવકા;

સુમનો નામુપટ્ઠાકો, પદુમુત્તરસ્સ મહેસિનો.

૨૫. ‘‘અમિતા ચ અસમા ચ, અહેસું અગ્ગસાવિકા;

બોધિ તસ્સ ભગવતો, સલલોતિ પવુચ્ચતિ.

૨૭. ‘‘અટ્ઠપણ્ણાસરતનં, અચ્ચુગ્ગતો મહામુનિ;

કઞ્ચનગ્ઘિયસઙ્કાસો, દ્વત્તિંસવરલક્ખણો.

૨૮. ‘‘કુટ્ટા કવાટા ભિત્તી ચ, રુક્ખા નગસિલુચ્ચયા;

ન તસ્સાવરણં અત્થિ, સમન્તા દ્વાદસયોજને.

૨૯. ‘‘વસ્સસતસહસ્સાનિ, આયુ વિજ્જતિ તાવદે;

તાવતા તિટ્ઠમાનો સો, તારેસિ જનતં બહું.

૩૦. ‘‘સન્તારેત્વા બહુજનં, છિન્દિત્વા સબ્બસંસયં;

જલિત્વા અગ્ગિક્ખન્ધોવ, નિબ્બુતો સો સસાવકો’’તિ.

તત્થ નગસિલુચ્ચયાતિ નગસઙ્ખાતા સિલુચ્ચયા. આવરણન્તિ પટિચ્છાદનં તિરોકરણં. દ્વાદસયોજનેતિ સમન્તતો દ્વાદસયોજને ઠાને ભગવતો સરીરપ્પભા ફરિત્વા રત્તિન્દિવં તિટ્ઠતીતિ અત્થો. સેસગાથાસુ સબ્બત્થ પાકટમેવાતિ.

ઇતો પટ્ઠાય પારમિપૂરણાદિપુનપ્પુનાગતમત્થં સઙ્ખિપિત્વા વિસેસત્થમેવ વત્વા ગમિસ્સામ. યદિ પન વુત્તમેવ પુનપ્પુનં વક્ખામ, કદા અન્તં ગમિસ્સતિ અયં સંવણ્ણનાતિ.

પદુમુત્તરબુદ્ધવંસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો દસમો બુદ્ધવંસો.