૧૧. નારદબુદ્ધવંસવણ્ણના

પદુમબુદ્ધે પન પરિનિબ્બુતે તસ્સ સાસને ચ અન્તરહિતે વસ્સસતસહસ્સાયુકા મનુસ્સા અનુક્કમેન પરિહાયમાના દસવસ્સાયુકા અહેસું. પુન વડ્ઢિત્વા અસઙ્ખ્યેય્યાયુકા હુત્વા પરિહાયમાના નવુતિવસ્સસહસ્સાયુકા અહેસું. તદા દસબલધરો તેવિજ્જો ચતુવેસારજ્જવિસારદો વિમુત્તિસારદો નારદો નામ નરસત્તુત્તમો સત્થા લોકે ઉદપાદિ. સો ચત્તારિ અસઙ્ખ્યેય્યાનિ કપ્પસતસહસ્સઞ્ચ પારમિયો પૂરેત્વા તુસિતભવને નિબ્બત્તિત્વા તતો ચવિત્વા ધઞ્ઞવતી નામ નગરે સકવીરિયવિજિતવાસુદેવસ્સ સુદેવસ્સ નામ રઞ્ઞો કુલે અગ્ગમહેસિયા નિરૂપમાય અનોમાય નામ દેવિયા કુચ્છિસ્મિં પટિસન્ધિં અગ્ગહેસિ. સો દસન્નં માસાનં અચ્ચયેન ધનઞ્જયુય્યાને માતુકુચ્છિતો નિક્ખમિ. નામગ્ગહણદિવસે પન નામકરણે કયિરમાને સકલજમ્બુદીપે મનુસ્સાનં ઉપભોગક્ખમાનિ અનુરૂપાનિ આભરણાનિ આકાસતો કપ્પરુક્ખાદીહિ પતિંસુ. તેનસ્સ નરાનં અરહાનિ આભરણાનિ અદાસીતિ ‘‘નારદો’’તિ નામં અકંસુ.

સો નવવસ્સસહસ્સાનિ અગારમજ્ઝે વસિ. વિજિતો વિજિતાવી વિજિતાભિરામોતિ તિણ્ણં ઉતૂનં અનુચ્છવિકા તયો પાસાદા અહેસું. તસ્સ નારદકુમારસ્સ કુલસીલાચારરૂપસમ્પન્નં મનોનુકૂલં વિજિતસેનં નામ અતિવિય ધઞ્ઞં ખત્તિયકઞ્ઞં અગ્ગમહેસિં અકંસુ. તં આદિં કત્વા વીસતિસહસ્સાધિકં ઇત્થીનં સતસહસ્સં અહોસિ. તસ્સા વિજિતસેનાય દેવિયા સબ્બલોકાનન્દકરે નન્દુત્તરકુમારે નામ જાતે સો ચત્તારિ નિમિત્તાનિ દિસ્વા ચતુરઙ્ગિનિયા મહતિયા સેનાય પરિવુતો નાનાવિરાગતનુવરવસનનિવસનો આમુક્કમુત્તાહારમણિકુણ્ડલો વરકેયૂરમકુટકટકધરો પરમસુરભિગન્ધકુસુમસમલઙ્કતો પદસાવ ઉય્યાનં ગન્ત્વા સબ્બાભરણાનિ ઓમુઞ્ચિત્વા ભણ્ડાગારિકસ્સ હત્થે દત્વા સયમેવ વિમલનીલકુવલયદલસદિસેનાતિનિસિતેનાસિના પરમરુચિરરતનવિચિત્તં સકેસમકુટં છિન્દિત્વા ગગનતલે ખિપિ. તં સક્કો દેવરાજા સુવણ્ણચઙ્કોટકેન પટિગ્ગહેત્વા તાવતિંસભવનં નેત્વા તિયોજનુબ્બેધં સિનેરુમુદ્ધનિ સત્તરતનમયં ચેતિયં અકાસિ.

મહાપુરિસો પન દેવદત્તાનિ કાસાયાનિ વત્થાનિ પરિદહિત્વા તત્થેવ ઉય્યાને પબ્બજિ. પુરિસસતસહસ્સા ચ તં અનુપબ્બજિંસુ. સો સત્તાહં તત્થેવ પધાનચરિયં ચરિત્વા વિસાખપુણ્ણમાય વિજિતસેનાય અગ્ગમહેસિયા દિન્નં પાયાસં પરિભુઞ્જિત્વા તત્થેવ ઉય્યાને દિવાવિહારં કત્વા સુદસ્સનુય્યાનપાલેન દિન્ના અટ્ઠ તિણમુટ્ઠિયો ગહેત્વા મહાસોણબોધિં પદક્ખિણં કત્વા અટ્ઠપણ્ણાસહત્થવિત્થતં તિણસન્થરં સન્થરિત્વા નિસીદિત્વા મારબલં વિધમિત્વા તીસુ યામેસુ તિસ્સો વિજ્જા ઉપ્પાદેત્વા સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં પટિવિજ્ઝિત્વા – ‘‘અનેકજાતિસંસારં…પે… તણ્હાનં ખયમજ્ઝગા’’તિ ઉદાનં ઉદાનેત્વા સત્તસત્તાહાનિ વીતિનામેત્વા બ્રહ્મુનો યાચિતો પટિઞ્ઞં દત્વા ધનઞ્જયુય્યાને અત્તના સહ પબ્બજિતેહિ સતસહસ્સભિક્ખૂહિ પરિવુતો તત્થ ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ. તદા કોટિસતસહસ્સાનં ધમ્માભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧. ‘‘પદુમસ્સ અપરેન, સમ્બુદ્ધો દ્વિપદુત્તમો;

નારદો નામ નામેન, અસમો અપ્પટિપુગ્ગલો.

૨. ‘‘સો બુદ્ધો ચક્કવત્તિસ્સ, જેટ્ઠો દયિતઓરસો;

આમુક્કમાલાભરણો, ઉય્યાનં ઉપસઙ્કમિ.

૩. ‘‘તત્થાસિ રુક્ખો યસવિપુલો, અભિરૂપો બ્રહ્મા સુચિ;

તમજ્ઝપ્પત્વા ઉપનિસીદિ, મહાસોણસ્સ હેટ્ઠતો.

૪. ‘‘તત્થ ઞાણવરુપ્પજ્જિ, અનન્તં વજિરૂપમં;

તેન વિચિનિ સઙ્ખારે, ઉક્કુજ્જમવકુજ્જકં.

૫. ‘‘તત્થ સબ્બકિલેસાનિ, અસેસમભિવાહયિ;

પાપુણી કેવલં બોધિં, બુદ્ધઞાણે ચ ચુદ્દસ.

૬. ‘‘પાપુણિત્વાન સમ્બોધિં, ધમ્મચક્કં પવત્તયિ;

કોટિસતસહસ્સાનં, પઠમાભિસમયો અહૂ’’તિ.

તત્થ ચક્કવત્તિસ્સાતિ ચક્કવત્તિરઞ્ઞો. જેટ્ઠોતિ પુબ્બજો. દયિતઓરસોતિ દયિતો પિયો ઓરસો પુત્તો, દયિતો ઓરસિ ગહેત્વા લાલિતો પુત્તો દયિતઓરસો નામ. આમુક્કમાલાભરણોતિ આમુક્કમુત્તાહારકેયૂરકટકમકુટકુણ્ડલમાલો. ઉય્યાનન્તિ બહિનગરે ધનઞ્જયુય્યાનં નામારામં અગમાસિ.

તત્થાસિ રુક્ખોતિ તસ્મિં ઉય્યાને એકો કિર રુક્ખો રત્તસોણો નામ અહોસિ. સો કિર નવુતિહત્થુબ્બેધો સમવટ્ટક્ખન્ધો સમ્પન્નવિવિધવિટપસાખો નીલબહલવિપુલપલાસો સન્દચ્છાયો દેવતાધિવુટ્ઠત્તા વિગતવિવિધવિહગગણસઞ્ચારો ધરણીતલતિલકભૂતો તરુરજ્જં વિય કુરુમાનો પરમરમણીયદસ્સનો રત્તકુસુમસમલઙ્કતસબ્બસાખો દેવમનુસ્સનયનરસાયનભૂતો અહોસિ. યસવિપુલોતિ વિપુલયસો, સબ્બલોકવિખ્યાતો અત્તનો સમ્પત્તિયા સબ્બત્થ પાકટો વિસ્સુતોતિ અત્થો. કેચિ ‘‘તત્થાસિ રુક્ખો વિપુલો’’તિ પઠન્તિ. બ્રહાતિ મહન્તો, દેવાનં પારિચ્છત્તકસદિસોતિ અત્થો. તમજ્ઝપ્પત્વાતિ તં સોણરુક્ખં પત્વા અધિપત્વા ઉપગમ્માતિ અત્થો. હેટ્ઠતોતિ તસ્સ રુક્ખસ્સ હેટ્ઠા.

ઞાણવરુપ્પજ્જીતિ ઞાણવરં ઉદપાદિ. અનન્તન્તિ અપ્પમેય્યં અપ્પમાણં. વજિરૂપમન્તિ વજિરસદિસં તિખિણં, અનિચ્ચાનુપસ્સનાદિકસ્સ વિપસ્સનાઞાણસ્સેતં અધિવચનં. તેન વિચિનિ સઙ્ખારેતિ તેન વિપસ્સનાઞાણેન રૂપાદિકે સઙ્ખારે વિચિનિ. ઉક્કુજ્જમવકુજ્જકન્તિ સઙ્ખારાનં ઉદયઞ્ચ વયઞ્ચ વિચિનીતિ અત્થો. તસ્મા પચ્ચયાકારં સમ્મસિત્વા આનાપાનચતુત્થજ્ઝાનતો વુટ્ઠાય પઞ્ચસુ ખન્ધેસુ અભિનિવિસિત્વા ઉદયબ્બયવસેન સમપઞ્ઞાસ લક્ખણાનિ દિસ્વા યાવ ગોત્રભુઞાણં વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરિયમગ્ગાનુક્કમેન સકલે બુદ્ધગુણે પટિલભીતિ અત્થો.

તત્થાતિ સોણરુક્ખે. સબ્બકિલેસાનીતિ સબ્બેપિ કિલેસે, લિઙ્ગવિપરિયાસં કત્વા વુત્તં. કેચિ ‘‘તત્થ સબ્બકિલેસેહી’’તિ પઠન્તિ. અસેસન્તિ નિરવસેસં. અભિવાહયીતિ મગ્ગોધિના ચ કિલેસોધિના ચ સબ્બે કિલેસે અભિવાહયિ, વિનાસમુપનેસીતિ અત્થો. બોધીતિ અરહત્તમગ્ગઞાણં. બુદ્ધઞાણે ચ ચુદ્દસાતિ બુદ્ધઞાણાનિ ચુદ્દસ. તાનિ કતમાનીતિ? મગ્ગફલઞાણાનિ અટ્ઠ, છ અસાધારણઞાણાનીતિ એવમિમાનિ ચુદ્દસ બુદ્ધઞાણાનિ નામ, ચ-સદ્દો સમ્પિણ્ડનત્થો, તેન અપરાનિપિ ચતસ્સો પટિસમ્ભિદાઞાણાનિ ચતુવેસારજ્જઞાણાનિ ચતુયોનિપરિચ્છેદકઞાણાનિ પઞ્ચગતિપરિચ્છેદકઞાણાનિ દસબલઞાણાનિ સકલે ચ બુદ્ધગુણે પાપુણીતિ અત્થો.

એવં બુદ્ધત્તં પત્વા બ્રહ્માયાચનં અધિવાસેત્વા ધનઞ્જયુય્યાને અત્તના સહ પબ્બજિતે સતસહસ્સભિક્ખૂ સમ્મુખે કત્વા ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ. તદા કોટિસતસહસ્સસ્સ પઠમાભિસમયો અહોસિ. તદા કિર મહાદોણનગરે દોણો નામ નાગરાજા ગઙ્ગાતીરે પટિવસતિ મહિદ્ધિકો મહાનુભાવો મહાજનેન સક્કતો ગરુકતો માનિતો પૂજિતો. સો યસ્મિં વિસયે જનપદવાસિનો મનુસ્સા તસ્સ બલિકમ્મં ન કરોન્તિ, તેસં વિસયં અવસ્સેન વા અતિવસ્સેન વા સક્ખરવસ્સેન વા વિનાસેતિ.

અથ તીરદસ્સનો નારદો સત્થા દોણસ્સ નાગરાજસ્સ વિનયને બહૂનં પાણીનં ઉપનિસ્સયં દિસ્વા મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન પરિવારિતો તસ્સ નાગરાજસ્સ નિવાસટ્ઠાનમગમાસિ. તતો તં મનુસ્સા દિસ્વા એવમાહંસુ – ‘‘ભગવા, એત્થ ઘોરવિસો ઉગ્ગતેજો મહિદ્ધિકો મહાનુભાવો નાગરાજા પટિવસતિ, સો તં મા વિહેઠેસ્સતિ ન ગન્તબ્બ’’ન્તિ. ભગવા પન તેસં વચનં અસુણન્તો વિય અગમાસિ. ગન્ત્વા ચ તત્થસ્સ નાગરાજસ્સ સક્કારત્થાય કતે પરમસુરભિગન્ધે પુપ્ફસન્થરે નિસીદિ. મહાજનો કિર ‘‘નારદસ્સ ચ મુનિરાજસ્સ દોણસ્સ ચ નાગરાજસ્સ દ્વિન્નમ્પિ યુદ્ધં પસ્સિસ્સામા’’તિ સન્નિપતિ.

અથ અહિનાગો મુનિનાગં તથા નિસિન્નં દિસ્વા મક્ખં અસહમાનો સન્દિસ્સમાનકાયો હુત્વા પધૂપાયિ. દસબલોપિ પધૂપાયિ. પુન નાગરાજા પજ્જલિ. મુનિરાજાપિ પજ્જલિ. અથ સો નાગરાજા દસબલસ્સ સરીરતો નિક્ખન્તાહિ ધૂમજાલાહિ અતિવિય કિલન્તસરીરો દુક્ખં અસહમાનો ‘‘વિસવેગેન નં મારેસ્સામી’’તિ વિસં વિસ્સજ્જેસિ. વિસસ્સ વેગેન સકલોપિ જમ્બુદીપો વિનસ્સેય્ય. તં પન વિસં દસબલસ્સ સરીરે એકલોમમ્પિ કમ્પેતું નાસક્ખિ. અથ સો નાગરાજા – ‘‘કા નુ ખો સમણસ્સ પવત્તી’’તિ ઓલોકેન્તો સરદસમયે સૂરિયં વિય ચન્દં વિય ચ પરિપુણ્ણં છબ્બણ્ણાહિ બુદ્ધરસ્મીહિ વિરોચમાનં વિપ્પસન્નવદનસોભં ભગવન્તં દિસ્વા – ‘‘અહો! મહિદ્ધિકો વતાયં સમણો, મયા પન અત્તનો બલં અજાનન્તેન અપરદ્ધ’’ન્તિ ચિન્તેત્વા તાણં ગવેસી ભગવન્તંયેવ સરણમુપગઞ્છિ. અથ નારદો મુનિરાજા તં નાગરાજં વિનેત્વા તત્થ સન્નિપતિતસ્સ મહાજનસ્સ ચિત્તપ્પસાદનત્થં યમકપાટિહારિયં અકાસિ. તદા પાણીનં નવુતિકોટિસહસ્સાનિ અરહત્તે પતિટ્ઠહિંસુ. સો દુતિયો અભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૭. ‘‘મહાદોણં નાગરાજં, વિનયન્તો મહામુનિ;

પાટિહેરં તદાકાસિ, દસ્સયન્તો સદેવકે.

૮. ‘‘તદા દેવમનુસ્સાનં, તમ્હિ ધમ્મપ્પકાસને;

નવુતિકોટિસહસ્સાનિ, તરિંસુ સબ્બસંસય’’ન્તિ.

તત્થ પાટિહેરં તદાકાસીતિ અકાસિ યમકપાટિહારિયન્તિ અત્થો. અયમેવ વા પાઠો. ‘‘તદા દેવમનુસ્સા વા’’તિપિ પાઠો. તત્થ દેવમનુસ્સાનન્તિ સામિઅત્થે પચ્ચત્તં. તસ્મા દેવાનં મનુસ્સાનઞ્ચ નવુતિકોટિસહસ્સાનીતિ અત્થો. તરિંસૂતિ અતિક્કમિંસુ.

યદા પન અત્તનો પુત્તં નન્દુત્તરકુમારં ઓવદિ, તદા અસીતિયા કોટિસહસ્સાનં તતિયાભિસમયો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૯. ‘‘યમ્હિ કાલે મહાવીરો, ઓવદી સકમત્રજં;

અસીતિકોટિસહસ્સાનં, તતિયાભિસમયો અહૂ’’તિ.

યદા પન થુલ્લકોટ્ઠિતનગરે ભદ્દસાલો ચ વિજિતમિત્તો ચ દ્વે બ્રાહ્મણસહાયકા અમતરહદં ગવેસમાના પરિસતિ નિસિન્નં અતિવિસારદં નારદસમ્માસમ્બુદ્ધં અદ્દસંસુ. તે ભગવતો કાયે દ્વત્તિંસમહાપુરિસલક્ખણાનિ દિસ્વા – ‘‘અયં લોકે વિવટચ્છદો સમ્માસમ્બુદ્ધો’’તિ નિટ્ઠં ગન્ત્વા ભગવતિ સઞ્જાતસદ્ધા સપરિવારા ભગવતો સન્તિકે પબ્બજિંસુ. તેસુ પબ્બજિત્વા અરહત્તં પત્તેસુ ભગવા ભિક્ખૂનં કોટિસતસહસ્સમજ્ઝે પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો પઠમો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧૦. ‘‘સન્નિપાતા તયો આસું, નારદસ્સ મહેસિનો;

કોટિસતસહસ્સાનં, પઠમો આસિ સમાગમો’’તિ.

યસ્મિં સમયે નારદો સમ્માસમ્બુદ્ધો ઞાતિસમાગમે અત્તનો પણિધાનતો પટ્ઠાય બુદ્ધવંસં કથેસિ, તદા નવુતિકોટિભિક્ખુસહસ્સાનં દુતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧૧. ‘‘યદા બુદ્ધો બુદ્ધગુણં, સનિદાનં પકાસયિ;

નવુતિકોટિસહસ્સાનિ, સમિંસુ વિમલા તદા’’તિ.

તત્થ વિમલાતિ વિગતમલા, ખીણાસવાતિ અત્થો.

યદા પન મહાદોણનાગરાજસ્સ વિનયને પસન્નો વેરોચનો નામ નાગરાજા ગઙ્ગાય નદિયા તિગાવુતપ્પમાણં સત્તરતનમયં મણ્ડપં નિમ્મિનિત્વા સપરિવારં ભગવન્તં તત્થ નિસીદાપેત્વા સપરિવારો સજનપદે અત્તનો દાનગ્ગદસ્સનત્થાય નિમન્તેત્વા નાગનાટકાનિ ચ તાળાવચરે વિવિધવેસાલઙ્કારધરે સન્નિપાતેત્વા મહાસક્કારેન ભગવતો સપરિવારસ્સ મહાદાનં અદાસિ. ભોજનાવસાને ભગવા મહાગઙ્ગં ઓતારેન્તો વિય અનુમોદનમકાસિ. તદા ભત્તાનુમોદને ધમ્મં સુત્વા પસન્નાનં એહિભિક્ખુપબ્બજ્જાય પબ્બજિતાનં અસીતિભિક્ખુસતસહસ્સાનં મજ્ઝે પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિ, સો તતિયો સન્નિપાતો અહોસિ. તેન વુત્તં –

૧૨. ‘‘યદા વેરોચનો નાગો, દાનં દદાતિ સત્થુનો;

તદા સમિંસુ જિનપુત્તા, અસીતિસતસહસ્સિયો’’તિ.

તત્થ અસીતિસતસહસ્સિયોતિ સતસહસ્સાનં અસીતિયો.

તદા અમ્હાકં બોધિસત્તો ઇસિપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા હિમવન્તપસ્સે અસ્સમં માપેત્વા પઞ્ચસુ અભિઞ્ઞાસુ અટ્ઠસુ સમાપત્તીસુ ચ ચિણ્ણવસી હુત્વા પટિવસતિ. અથ તસ્મિં અનુકમ્પાય નારદો ભગવા અસીતિયા અરહન્તકોટીહિ દસહિ ચ અનાગામિફલટ્ઠેહિ ઉપાસકસહસ્સેહિ પરિવુતો તં અસ્સમપદં અગમાસિ. તાપસો ભગવન્તં દિસ્વાવ પમુદિતહદયો સપરિવારસ્સ ભગવતો નિવાસત્થાય અસ્સમં માપેત્વા સકલરત્તિં સત્થુગુણં કિત્તેત્વા ભગવતો ધમ્મકથં સુત્વા પુનદિવસે ઉત્તરકુરું ગન્ત્વા તતો આહારં આહરિત્વા સપરિવારસ્સ બુદ્ધસ્સ મહાદાનં અદાસિ. એવં સત્તાહં મહાદાનં દત્વા હિમવન્તતો અનગ્ઘં લોહિતચન્દનં આહરિત્વા તેન લોહિતચન્દનેન ભગવન્તં પૂજેસિ. તદા નં દસબલો અમરનરપરિવુતો ધમ્મકથં કથેત્વા – ‘‘અનાગતે ગોતમો નામ બુદ્ધો ભવિસ્સતી’’તિ બ્યાકાસિ. તેન વુત્તં –

૧૩. ‘‘અહં તેન સમયેન, જટિલો ઉગ્ગતાપનો;

અન્તલિક્ખચરો આસિં, પઞ્ચાભિઞ્ઞાસુ પારગૂ.

૧૪. ‘‘તદાપાહં અસમસમં, સસઙ્ઘં સપરિજ્જનં;

અન્નપાનેન તપ્પેત્વા, ચન્દનેનાભિપૂજયિં.

૧૫. ‘‘સોપિ મં તદા બ્યાકાસિ, નારદો લોકનાયકો;

અપરિમેય્યિતો કપ્પે, બુદ્ધો લોકે ભવિસ્સતિ.

૧૬. ‘‘પધાનં પદહિત્વાન…પે… હેસ્સામ સમ્મુખા ઇમં.

૧૭. ‘‘તસ્સાપિ વચનં સુત્વા, ભિય્યો હાસેત્વ માનસં;

અધિટ્ઠહિં વતં ઉગ્ગં, દસપારમિપૂરિયા’’તિ.

તત્થ તદાપાહન્તિ તદાપિ અહં. અસમસમન્તિ અસમા નામ અતીતા બુદ્ધા, તેહિ અસમેહિ સમં તુલ્યં અસમસમં. અથ વા અસમા વિસમા, સમા અવિસમા સાધવો, તેસુ અસમસમેસુ સમો ‘‘અસમસમસમો’’તિ વત્તબ્બે એકસ્સ સમસદ્દસ્સ લોપં કત્વા વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં, અસમાવિસમસમન્તિ અત્થો. સપરિજ્જનન્તિ સઉપાસકજનં. ‘‘સોપિ મં તદા નરમરૂનં, મજ્ઝે બ્યાકાસિ ચક્ખુમા’’તિપિ પાઠો, સો ઉત્તાનત્થોવ. ભિય્યો હાસેત્વ માનસન્તિ ઉત્તરિમ્પિ હાસેત્વા તોસેત્વા હદયં. અધિટ્ઠહિં વતં ઉગ્ગન્તિ ઉગ્ગં વતં અધિટ્ઠાસિં. ‘‘ઉત્તરિં વતમધિટ્ઠાસિં, દસપારમિપૂરિયા’’તિપિ પાઠો.

તસ્સ પન ભગવતો નારદસ્સ ધઞ્ઞવતી નામ નગરં અહોસિ, સુદેવો નામ ખત્તિયો પિતા, અનોમા નામ માતા, ભદ્દસાલો ચ જિતમિત્તો ચ દ્વે અગ્ગસાવકા, વાસેટ્ઠો નામ ઉપટ્ઠાકો, ઉત્તરા ચ ફગ્ગુની ચ દ્વે અગ્ગસાવિકા, મહાસોણરુક્ખો બોધિ, સરીરં અટ્ઠાસીતિહત્થુબ્બેધં અહોસિ. તસ્સ સરીરપ્પભા નિચ્ચં યોજનં ફરતિ, નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ આયુ, તસ્સ પન વિજિતસેના નામ અગ્ગમહેસી, નન્દુત્તરકુમારો નામસ્સ પુત્તો અહોસિ, વિજિતો વિજિતાવી વિજિતાભિરામોતિ તયો પાસાદા અહેસું. સો નવવસ્સસહસ્સાનિ અગારં અજ્ઝાવસિ. સો પદસાવ મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમીતિ. તેન વુત્તં –

૧૮. ‘‘નગરં ધઞ્ઞવતી નામ, સુદેવો નામ ખત્તિયો;

અનોમા નામ જનિકા, નારદસ્સ મહેસિનો.

૨૩. ‘‘ભદ્દસાલો જિતમિત્તો, અહેસું અગ્ગસાવકા;

વાસેટ્ઠો નામુપટ્ઠાકો, નારદસ્સ મહેસિનો.

૨૪. ‘‘ઉત્તરા ફગ્ગુની ચેવ, અહેસું અગ્ગસાવિકા;

બોધિ તસ્સ ભગવતો, મહાસોણોતિ વુચ્ચતિ.

૨૬. ‘‘અટ્ઠાસીતિરતનાનિ, અચ્ચુગ્ગતો મહામુનિ;

કઞ્ચનગ્ઘિયસઙ્કાસો, દસસહસ્સી વિરોચતિ.

૨૭. ‘‘તસ્સ બ્યામપ્પભા કાયા, નિદ્ધાવતિ દિસોદિસં;

નિરન્તરં દિવારત્તિં, યોજનં ફરતે સદા.

૨૮. ‘‘ન કેચિ તેન સમયેન, સમન્તા યોજને જના;

ઉક્કાપદીપે ઉજ્જાલેન્તિ, બુદ્ધરંસીહિ ઓત્થટા.

૨૯. ‘‘નવુતિવસ્સસહસ્સાનિ, આયુ વિજ્જતિ તાવદે;

તાવતા તિટ્ઠમાનો સો, તારેસિ જનતં બહું.

૩૦. ‘‘યથા ઉળૂહિ ગગનં, વિચિત્તં ઉપસોભતિ;

તથેવ સાસનં તસ્સ, અરહન્તેહિ સોભતિ.

૩૧. ‘‘સંસારસોતં તરણાય, સેસકે પટિપન્નકે;

ધમ્મસેતું દળ્હં કત્વા, નિબ્બુતો સો નરાસભો.

૩૨. ‘‘સોપિ બુદ્ધો અસમસમો, તેપિ ખીણાસવા અતુલતેજા;

સબ્બં તમન્તરહિતં, નનુ રિત્તા સબ્બસઙ્ખારા’’તિ.

તત્થ કઞ્ચનગ્ઘિયસઙ્કાસોતિ વિવિધરતનવિચિત્તકઞ્ચનમયગ્ઘિકસદિસરૂપસોભો. દસસહસ્સી વિરોચતીતિ તસ્સ પભાય દસસહસ્સીપિ લોકધાતુ વિરોચતિ, વિરાજતીતિ અત્થો. તમેવત્થં પકાસેન્તો ભગવા ‘‘તસ્સ બ્યામપ્પભા કાયા, નિદ્ધાવતિ દિસોદિસ’’ન્તિ આહ. તત્થ બ્યામપ્પભા કાયાતિ બ્યામપ્પભા વિયાતિ બ્યામપ્પભા, અમ્હાકં ભગવતો બ્યામપ્પભા વિયાતિ અત્થો.

ન કેચીતિ એત્થ ન-કારો પટિસેધત્થો, તસ્સ ઉજ્જાલેન્તિ-સદ્દેન સમ્બન્ધો દટ્ઠબ્બો. ઉક્કાતિ દણ્ડદીપિકા. ઉક્કા વા પદીપે વા કેચિપિ જના ન ઉજ્જાલેન્તિ ન પજ્જાલેન્તિ. કસ્માતિ ચે? બુદ્ધસરીરપ્પભાય ઓભાસિતત્તા. બુદ્ધરંસીહીતિ બુદ્ધરસ્મીહિ. ઓત્થટાતિ અધિગતા.

ઉળૂહીતિ તારાહિ, યથા તારાહિ ગગનતલં વિચિત્તં સોભતિ, તથેવ તસ્સ સાસનં અરહન્તેહિ વિચિત્તં ઉપસોભતીતિ અત્થો. સંસારસોતં તરણાયાતિ સંસારસાગરસ્સ તરણત્થં. સેસકે પટિપન્નકેતિ અરહન્તે ઠપેત્વા કલ્યાણપુથુજ્જનેહિ સદ્ધિં સેસે સેક્ખપુગ્ગલેતિ અત્થો. ધમ્મસેતુન્તિ મગ્ગસેતું, સેસપુગ્ગલે સંસારતો તારેતું ધમ્મસેતું ઠપેત્વા કતસબ્બકિચ્ચો હુત્વા પરિનિબ્બાયીતિ અત્થો. સેસં હેટ્ઠા વુત્તત્તા સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

નારદબુદ્ધવંસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો નવમો બુદ્ધવંસો.