૭. સકચિન્તનિયવગ્ગો

૧. સકચિન્તનિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના

પવનં કાનનં દિસ્વાતિઆદિકં આયસ્મતો સકચિન્તનિયત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વુદ્ધિમન્વાય તસ્સ ભગવતો આયુપરિયોસાને ઉપ્પન્નો ધરમાનં ભગવન્તં અપાપુણિત્વા પરિનિબ્બુતકાલે ઇસિપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા હિમવન્તે વસન્તો વિવેકં રમણીયં એકં વનં પત્વા તત્થેવેકાય કન્દરાય પુલિનચેતિયં કત્વા ભગવતિ સઞ્ઞં કત્વા સધાતુકસઞ્ઞઞ્ચ કત્વા વનપુપ્ફેહિ પૂજેત્વા નમસ્સમાનો પરિચરિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો દ્વીસુ અગ્ગં અગ્ગસમ્પત્તિં અગ્ગઞ્ચ ચક્કવત્તિસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વિભવસમ્પન્નો સદ્ધાસમ્પન્નો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિત્વા અરહા છળભિઞ્ઞો અહોસિ.

૧. સો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો પવનં કાનનં દિસ્વાતિઆદિમાહ. તત્થ પવનન્તિ પકારેન વનં પત્થટં વિત્થિણ્ણં ગહનભૂતન્તિ પવનં. કાનનં અવકુચ્છિતં આનનં અવહનં સતતં સીહબ્યગ્ઘયક્ખરક્ખસમદ્દહત્થિઅસ્સસુપણ્ણઉરગેહિ વિહઙ્ગગણસદ્દકુક્કુટકોકિલેહિ વા બહલન્તિ કાનનં, તં કાનનસઙ્ખાતં પવનં મનુસ્સસદ્દવિરહિતત્તા અપ્પસદ્દં નિસ્સદ્દન્તિ અત્થો. અનાવિલન્તિ ન આવિલં ઉપદ્દવરહિતન્તિ અત્થો. ઇસીનં અનુચિણ્ણન્તિ બુદ્ધપચ્ચેકબુદ્ધઅરહન્તખીણાસવસઙ્ખાતાનં ઇસીનં અનુચિણ્ણં નિસેવિતન્તિ અત્થો. આહુતીનં પટિગ્ગહન્તિ આહુનં વુચ્ચતિ પૂજાસક્કારં પટિગ્ગહં ગેહસદિસન્તિ અત્થો.

૨. થૂપં કત્વાન વેળુનાતિ વેળુપેસિકાહિ ચેતિયં કત્વાતિ અત્થો. નાનાપુપ્ફં સમોકિરિન્તિ ચમ્પકાદીહિ અનેકેહિ પુપ્ફેહિ સમોકિરિં પૂજેસિન્તિ અત્થો. સમ્મુખા વિય સમ્બુદ્ધન્તિ સજીવમાનસ્સ સમ્બુદ્ધસ્સ સમ્મુખા ઇવ નિમ્મિતં ઉપ્પાદિતં ચેતિયં અહં અભિ વિસેસેન વન્દિં પણામમકાસિન્તિ અત્થો. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવાતિ.

સકચિન્તનિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૨. અવોપુપ્ફિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના

વિહારા અભિનિક્ખમ્માતિઆદિકં આયસ્મતો અવોપુપ્ફિયત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિખિસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો સદ્ધાસમ્પન્નો ધમ્મં સુત્વા સોમનસ્સપ્પત્તો નાનાપુપ્ફાનિ ઉભોહિ હત્થેહિ ગહેત્વા બુદ્ધસ્સ ઉપરિ અબ્ભુક્કિરિ. સો તેન પુઞ્ઞેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો સગ્ગસમ્પત્તિઞ્ચ ચક્કવત્તિસમ્પત્તિઞ્ચ અનુભવિત્વા સબ્બત્થ પૂજિતો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બતો વુદ્ધિપ્પત્તો સાસને પસીદિત્વા પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ. આ સમન્તતો કાસતિ દિપ્પતીતિ આકાસો, તસ્મિં આકાસે પુપ્ફાનં અવકિરિતત્તા અવોપુપ્ફિયત્થેરોતિ પાકટો.

૭. એવં પત્તસન્તિપદો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો વિહારા અભિનિક્ખમ્માતિઆદિમાહ. તત્થ વિહારાતિ વિસેસેન હરતિ ચતૂહિ ઇરિયાપથેહિ અપતન્તં અત્તભાવં આહરતિ પવત્તેતિ એત્થાતિ વિહારો, તસ્મા વિહારા અભિ વિસેસેન નિક્ખમ્મ નિક્ખમિત્વા. અબ્ભુટ્ઠાસિ ચ ચઙ્કમેતિ ચઙ્કમનત્થાય સટ્ઠિરતને ચઙ્કમે અભિવિસેસેન ઉટ્ઠાસિ, અભિરુહીતિ અત્થો. ચતુસચ્ચં પકાસેન્તોતિ તસ્મિં ચઙ્કમે ચઙ્કમન્તો દુક્ખસમુદયનિરોધમગ્ગસચ્ચસઙ્ખાતં ચતુસચ્ચં પકાસેન્તો પાકટં કરોન્તો અમતં પદં નિબ્બાનં દેસેન્તો વિભજન્તો ઉત્તાનીકરોન્તો તસ્મિં ચઙ્કમેતિ સમ્બન્ધો.

૮. સિખિસ્સ ગિરમઞ્ઞાય, બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ તાદિનોતિ સેટ્ઠસ્સ તાદિગુણસમઙ્ગિસ્સ સિખિસ્સ બુદ્ધસ્સ ગિરં સદ્દં ઘોસં અઞ્ઞાય જાનિત્વા. નાનાપુપ્ફં ગહેત્વાનાતિ નાગપુન્નાગાદિઅનેકાનિ પુપ્ફાનિ ગહેત્વા આહરિત્વા. આકાસમ્હિ સમોકિરિન્તિ ચઙ્કમન્તસ્સ ભગવતો મુદ્ધનિ આકાસે ઓકિરિં પૂજેસિં.

૯. તેન કમ્મેન દ્વિપદિન્દાતિ દ્વિપદાનં દેવબ્રહ્મમનુસ્સાનં ઇન્દ પધાનભૂત. નરાસભ નરાનં આસભભૂત. પત્તોમ્હિ અચલં ઠાનન્તિ તુમ્હાકં સન્તિકે પબ્બજિત્વા અચલં ઠાનં નિબ્બાનં પત્તો અમ્હિ ભવામિ. હિત્વા જયપરાજયન્તિ દિબ્બમનુસ્સસમ્પત્તિસઙ્ખાતં જયઞ્ચ ચતુરાપાયદુક્ખસઙ્ખાતં પરાજયઞ્ચ હિત્વા છડ્ડેત્વા નિબ્બાનં પત્તોસ્મીતિ અત્થો. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવાતિ.

અવોપુપ્ફિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તો.

૩. પચ્ચાગમનિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના

સિન્ધુયા નદિયા તીરેતિઆદિકં આયસ્મતો પચ્ચાગમનિયત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે સિન્ધુયા ગઙ્ગાય સમીપે ચક્કવાકયોનિયં નિબ્બત્તો પુબ્બસમ્ભારયુત્તત્તા પાણિનો અખાદન્તો સેવાલમેવ ભક્ખયન્તો ચરતિ. તસ્મિં સમયે વિપસ્સિભગવા સત્તાનુગ્ગહં કરોન્તો તત્થ અગમાસિ. તસ્મિં ખણે સો ચક્કવાકો વિજ્જોતમાનં ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો તુણ્ડેન સાલરુક્ખતો સાલપુપ્ફં છિન્દિત્વા આગમ્મ પૂજેસિ. સો તેનેવ ચિત્તપ્પસાદેન તતો ચુતો દેવલોકે ઉપ્પન્નો અપરાપરં છકામાવચરસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા તતો ચુતો મનુસ્સલોકે ઉપ્પજ્જિત્વા ચક્કવત્તિસમ્પત્તિઆદયો અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો પુબ્બચરિતવસેન સત્થરિ પસન્નો પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ, ચક્કવાકો હુત્વા ભગવન્તં દિસ્વા કત્થચિ ગન્ત્વા પુપ્ફમાહરિત્વા પૂજિતત્તા પુબ્બપુઞ્ઞનામેન પચ્ચાગમનિયત્થેરોતિ પાકટો.

૧૩. અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો સિન્ધુયા નદિયા તીરેતિઆદિમાહ. સીતિ સદ્દં કુરુમાના ધુનાતિ કમ્પતીતિ સિન્ધુ, નદતિ સદ્દં કરોન્તો ગચ્છતીતિ નદિ. ચક્કવાકો અહં તદાતિ ચક્કં સીઘં ગચ્છન્તં ઇવ ઉદકે વા થલે વા આકાસે વા સીઘં વાતિ ગચ્છતીતિ ચક્કવાકો. તદા વિપસ્સિં ભગવન્તં દસ્સનકાલે અહં ચક્કવાકો અહોસિન્તિ અત્થો. સુદ્ધસેવાલભક્ખોહન્તિ અઞ્ઞગોચરઅમિસ્સત્તા સુદ્ધસેવાલમેવ ખાદન્તો અહં વસામિ. પાપેસુ ચ સુસઞ્ઞતોતિ પુબ્બવાસનાવસેન પાપકરણે સુટ્ઠુ સઞ્ઞતો તીહિ દ્વારેહિ સઞ્ઞતો સુસિક્ખિતો.

૧૪. અદ્દસં વિરજં બુદ્ધન્તિ રાગદોસમોહવિરહિતત્તા વિરજં નિક્કિલેસં બુદ્ધં અદ્દસં અદ્દક્ખિં. ગચ્છન્તં અનિલઞ્જસેતિ અનિલઞ્જસે આકાસપથે ગચ્છન્તં બુદ્ધં. તુણ્ડેન મય્હં મુખતુણ્ડેન તાલં સાલપુપ્ફં પગ્ગય્હ પગ્ગહેત્વા વિપસ્સિસ્સાભિરોપયિં વિપસ્સિસ્સ ભગવતો પૂજેસિન્તિ અત્થો. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવાતિ.

પચ્ચાગમનિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૪. પરપ્પસાદકત્થેરઅપદાનવણ્ણના

ઉસભં પવરં વીરન્તિઆદિકં આયસ્મતો પરપ્પસાદકત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિદ્ધત્થસ્સ ભગવતો કાલે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તો તિણ્ણં વેદાનં પારગૂ ઇતિહાસપઞ્ચમાનં પદકો વેય્યાકરણો સનિઘણ્ડુકેટુભાનં સાક્ખરપ્પભેદાનં લોકાયતમહાપુરિસલક્ખણેસુ અનવયો નામેન સેલબ્રાહ્મણોતિ પાકટો સિદ્ધત્થં ભગવન્તં દિસ્વા દ્વત્તિંસમહાપુરિસલક્ખણેહિ અસીતિઅનુબ્યઞ્જનેહિ ચાતિ સયં સોભમાનં દિસ્વા પસન્નમાનસો અનેકેહિ કારણેહિ અનેકાહિ ઉપમાહિ થોમનં પકાસેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે સક્કમારાદયો છ કામાવચરસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા મનુસ્સેસુ ચક્કવત્તિસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વિભવસમ્પન્ને એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો સત્થરિ પસીદિસ્વા પબ્બજિતો નચિરસ્સેવ ચતુપટિસમ્ભિદાછળભિઞ્ઞપ્પત્તો મહાખીણાસવો અહોસિ, બુદ્ધસ્સ થુતિયા સત્તાનં સબ્બેસં ચિત્તપ્પસાદકરણતો પરપ્પસાદકત્થેરોતિ પાકટો.

૨૦. એકદિવસં અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો ઉસભં પવરં વીરન્તિઆદિમાહ. તત્થ ઉસભન્તિ વસભો નિસભો વિસભો આસભોતિ ચત્તારો જેટ્ઠપુઙ્ગવા. તત્થ ગવસતજેટ્ઠકો વસભો, ગવસહસ્સજેટ્ઠકો નિસભો, ગવસતસહસ્સજેટ્ઠકો વિસભો, ગવકોટિસતસહસ્સજેટ્ઠકો આસભોતિ ચ યસ્સ કસ્સચિ થુતિં કરોન્તા બ્રાહ્મણપણ્ડિતા બહુસ્સુતા અત્તનો અત્તનો પઞ્ઞાવસેન થુતિં કરોન્તિ, બુદ્ધાનં પન સબ્બાકારેન થુતિં કાતું સમત્થો એકોપિ નત્થિ. અપ્પમેય્યો હિ બુદ્ધો. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘બુદ્ધોપિ બુદ્ધસ્સ ભણેય્ય વણ્ણં, કપ્પમ્પિ ચે અઞ્ઞમભાસમાનો;

ખીયેથ કપ્પો ચિરદીઘમન્તરે, વણ્ણો ન ખીયેથ તથાગતસ્સા’’તિ. (દી. નિ. અટ્ઠ. ૧.૩૦૪; ૩.૧૪૧; મ. નિ. અટ્ઠ. ૨.૪૨૫; ઉદા. અટ્ઠ. ૫૩) –

આદિકં. અયમ્પિ બ્રાહ્મણો મુખારૂળ્હવસેન એકપસીદનવસેન ‘‘આસભ’’ન્તિ વત્તબ્બે ‘‘ઉસભ’’ન્તિઆદિમાહ. વરિતબ્બો પત્થેતબ્બોતિ વરો. અનેકેસુ કપ્પસતસહસ્સેસુ કતવીરિયત્તા વીરો. મહન્તં સીલક્ખન્ધાદિકં એસતિ ગવેસતીતિ મહેસી, તં મહેસિં બુદ્ધં. વિસેસેન કિલેસખન્ધમારાદયો મારે જિતવાતિ વિજિતાવી, તં વિજિતાવિનં સમ્બુદ્ધં. સુવણ્ણસ્સ વણ્ણો ઇવ વણ્ણો યસ્સ સમ્બુદ્ધસ્સ સો સુવણ્ણવણ્ણો, તં સુવણ્ણવણ્ણં સમ્બુદ્ધં દિસ્વા કો નામ સત્તો નપ્પસીદતીતિ.

પરપ્પસાદકત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૫. ભિસદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના

વેસ્સભૂ નામ નામેનાતિઆદિકં આયસ્મતો ભિસદાયકત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો વેસ્સભુસ્સ ભગવતો કાલે હિમવન્તસ્મિં હત્થિયોનિયં નિબ્બત્તો તસ્મિં પટિવસતિ. તસ્મિં સમયે વેસ્સભૂ ભગવા વિવેકકામો હિમવન્તમગમાસિ. તં દિસ્વા સો હત્થિનાગો પસન્નમાનસો ભિસમુળાલં ગહેત્વા ભગવન્તં ભોજેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન હત્થિયોનિતો ચુતો દેવલોકે ઉપ્પજ્જિત્વા તત્થ છ કામાવચરસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા મનુસ્સત્તમાગતો મનુસ્સેસુ ચક્કવત્તિસમ્પત્તિઆદયો અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે મહાભોગે અઞ્ઞતરસ્મિં કુલે નિબ્બત્તો પુબ્બવાસનાબલેન સત્થરિ પસન્નો પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ, સો પુબ્બે કતકુસલનામેન ભિસદાયકત્થેરોતિ પાકટો.

૨૯. સો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા પુબ્બચરિતાપદાનં દસ્સેન્તો વેસ્સભૂ નામ નામેનાતિઆદિમાહ. તત્થ વેસ્સભૂતિ વેસ્સં ભુનાતિ અતિક્કમતીતિ વેસ્સભૂ. અથ વા વેસ્સે વાણિજકમ્મે વા કામરાગાદિકે વા કુસલાદિકમ્મે વા વત્થુકામકિલેસકામે વા ભુનાતિ અભિભવતીતિ વેસ્સભૂ, સો નામેન વેસ્સભૂ નામ ભગવા. ઇસીનં તતિયો અહૂતિ કુસલધમ્મે એસતિ ગવેસતીતિ ઇસિ, ‘‘વિપસ્સી, સિખી, વેસ્સભૂ’’તિ વુત્તત્તા તતિયો ઇસિ તતિયો ભગવા અહુ અહોસીતિ અત્થો. કાનનં વનમોગ્ગય્હાતિ કાનનસઙ્ખાતં વનં ઓગય્હ ઓગહેત્વા પાવિસીતિ અત્થો.

૩૦. ભિસમુળાલં ગણ્હિત્વાતિ દ્વિપદચતુપ્પદાનં છાતકં ભિસતિ હિંસતિ વિનાસેતીતિ ભિસં, કો સો? પદુમકન્દો, ભિસઞ્ચ મુળાલઞ્ચ ભિસમુળાલં, તં ભિસમુળાલં ગહેત્વાતિ અત્થો.

૩૧. કરેન ચ પરામટ્ઠોતિ તં મયા દિન્નદાનં, વેસ્સભૂવરબુદ્ધિના ઉત્તમબુદ્ધિના વેસ્સભુના કરેન હત્થતલેન પરામટ્ઠો કતસમ્ફસ્સો અહોસિ. સુખાહં નાભિજાનામિ, સમં તેન કુતોત્તરિન્તિ તેન સુખેન સમં સુખં નાભિજાનામિ, તતો ઉત્તરિં તતો પરં તતો અધિકં સુખં કુતોતિ અત્થો. સેસં નયાનુસારેન સુવિઞ્ઞેય્યન્તિ.

ભિસદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૬. સુચિન્તિતત્થેરઅપદાનવણ્ણના

ગિરિદુગ્ગચરો આસિન્તિઆદિકં આયસ્મતો સુચિન્તિતત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો અત્થદસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે હિમવન્તપ્પદેસે નેસાદકુલે ઉપ્પન્નો મિગસૂકરાદયો વધિત્વા ખાદન્તો વિહરતિ. તદા લોકનાથો લોકાનુગ્ગહં સત્તાનુદ્દયતઞ્ચ પટિચ્ચ હિમવન્તમગમાસિ. તદા સો નેસાદો ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો અત્તનો ખાદનત્થાય આનીતં વરમધુરમંસં અદાસિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા તસ્સાનુકમ્પાય, તં ભુઞ્જિત્વા અનુમોદનં વત્વા પક્કામિ. સો તેનેવ પુઞ્ઞેન તેનેવ સોમનસ્સેન તતો ચુતો સુગતીસુ સંસરન્તો છ કામાવચરસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા મનુસ્સેસુ ચક્કવત્તિસમ્પત્તિઆદયો અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે કુલગેહે નિબ્બત્તો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિતો નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ.

૩૬. ચતુપટિસમ્ભિદાપઞ્ચાભિઞ્ઞાદિભેદં પત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો ગિરિદુગ્ગચરો આસિન્તિઆદિમાહ. ગિરતિ સદ્દં કરોતીતિ ગિરિ, કો સો? સિલાપંસુમયપબ્બતો, દુટ્ઠુ દુક્ખેન ગમનીયં દુગ્ગં, ગિરીહિ દુગ્ગં ગિરિદુગ્ગં, દુગ્ગમોતિ અત્થો. તસ્મિં ગિરિદુગ્ગે પબ્બતન્તરે ચરો ચરણસીલો આસિં અહોસિં. અભિજાતોવ કેસરીતિ અભિ વિસેસેન જાતો નિબ્બત્તો કેસરીવ કેસરસીહો ઇવ ગિરિદુગ્ગસ્મિં ચરામીતિ અત્થો.

૪૦. ગિરિદુગ્ગં પવિસિં અહન્તિ અહં તદા તેન મંસદાનેન પીતિસોમનસ્સજાતો પબ્બતન્તરં પાવિસિં. સેસં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

સુચિન્તિતત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૭. વત્થદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના

પક્ખિજાતો તદા આસિન્તિઆદિકં આયસ્મતો વત્થદાયકત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો અત્થદસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે સુપણ્ણયોનિયં નિબ્બત્તો ગન્ધમાદનપબ્બતં ગચ્છન્તં અત્થદસ્સિં ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો સુપણ્ણવણ્ણં વિજહિત્વા માણવકવણ્ણં નિમ્મિનિત્વા મહગ્ઘં દિબ્બવત્થં આદાય ભગવન્તં પૂજેસિ. સોપિ ભગવા પટિગ્ગહેત્વા અનુમોદનં વત્વા પક્કામિ. સો તેનેવ સોમનસ્સેન વીતિનામેત્વા યાવતાયુકં ઠત્વા તતો ચુતો દેવલોકે નિબ્બત્તો તત્થ અપરાપરં સંસરન્તો પુઞ્ઞાનિ અનુભવિત્વા તતો મનુસ્સેસુ મનુસ્સસમ્પત્તિન્તિ સબ્બત્થ મહગ્ઘં વત્થાભરણં લદ્ધં, તતો ઉપ્પન્નુપ્પન્નભવે વત્થચ્છાયાય ગતગતટ્ઠાને વસન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિતો નચિરસ્સેવ છળભિઞ્ઞપ્પત્તખીણાસવો અહોસિ, પુબ્બે કતપુઞ્ઞનામેન વત્થદાયકત્થેરોતિ પાકટો.

૪૫. સો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો પક્ખિજાતો તદા આસિન્તિઆદિમાહ. તત્થ પક્ખિજાતોતિ પક્ખન્દતિ ઉપલવતિ સકુણો એતેનાતિ પક્ખં, પક્ખમસ્સ અત્થીતિ પક્ખી, પક્ખિયોનિયં જાતો નિબ્બત્તોતિ અત્થો. સુપણ્ણોતિ સુન્દરં પણ્ણં પત્તં યસ્સ સો સુપણ્ણો, વાતગ્ગાહસુવણ્ણવણ્ણજલમાનપત્તમહાભારોતિ અત્થો. ગરુળાધિપોતિ નાગે ગણ્હનત્થાય ગરું ભારં પાસાણં ગિળન્તીતિ ગરુળા, ગરુળાનં અધિપો રાજાતિ ગરુળાધિપો, વિરજં બુદ્ધં અદ્દસાહન્તિ સમ્બન્ધો.

વત્થદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૮. અમ્બદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના

અનોમદસ્સી ભગવાતિઆદિકં આયસ્મતો અમ્બદાયકત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો અનોમદસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે વાનરયોનિયં નિબ્બત્તો હિમવન્તે કપિરાજા હુત્વા પટિવસતિ. તસ્મિં સમયે અનોમદસ્સી ભગવા તસ્સાનુકમ્પાય હિમવન્તમગમાસિ. અથ સો કપિરાજા ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો સુમધુરં અમ્બફલં ખુદ્દમધુના અદાસિ. અથ ભગવા તસ્સ પસ્સન્તસ્સેવ તં સબ્બં પરિભુઞ્જિત્વા અનુમોદનં વત્વા પક્કામિ. અથ સો સોમનસ્સસમ્પન્નહદયો તેનેવ પીતિસોમનસ્સેન યાવતાયુકં ઠત્વા તતો ચુતો દેવલોકે નિબ્બત્તો અપરાપરં તત્થ દિબ્બસુખમનુભવિત્વા મનુસ્સેસુ ચ મનુસ્સસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વિભવસમ્પન્ને એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ છળભિઞ્ઞપ્પત્તો અહોસિ. પુબ્બપુઞ્ઞનામેન અમ્બદાયકત્થેરોતિ પાકટો.

૫૩. સો અપરભાગે અત્તના કતકુસલબીજં દિસ્વા સોમનસ્સજાતો અત્તનો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો અનોમદસ્સી ભગવાતિઆદિમાહ. મેત્તાય અફરિ લોકે, અપ્પમાણે નિરૂપધીતિ સો ભગવા સબ્બલોકે અપ્પમાણે સત્તે ‘‘સુખી હોન્તૂ’’તિઆદિના નિરુપધિ ઉપધિવિરહિતં કત્વા મેત્તાય મેત્તચિત્તેન અફરિ પત્થરિ વડ્ઢેસીતિ અત્થો.

૫૪. કપિ અહં તદા આસિન્તિ તદા તસ્સાગમનકાલે કપિરાજા અહોસિન્તિ અત્થો.

અમ્બદાયકત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૯. સુમનત્થેરઅપદાનવણ્ણના

સુમનો નામ નામેનાતિઆદિકં આયસ્મતો સુમનત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિખિસ્સ ભગવતો કાલે માલાકારસ્સ કુલગેહે નિબ્બત્તો વુદ્ધિમન્વાય સદ્ધાજાતો ભગવતિ પસન્નમાનસો સુમનમાલામુટ્ઠિયો ગહેત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પૂજેસિ. સો તેન પુઞ્ઞેન દેવમનુસ્સેસુ દ્વે સમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વુદ્ધિમન્વાય પુત્તદારેહિ વડ્ઢિત્વા સુમનનામેન પાકટો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિતો નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ.

૬૨. સો અરહા હુત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો અત્તનો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો સુમનો નામ નામેનાતિઆદિમાહ. સુન્દરં મનં ચિત્તં યસ્સ સો સુમનો. સદ્ધાપસાદબહુમાનેન યુત્તો નામેન સુમનો નામ માલાકારો તદા અહં અહોસિં.

૬૩. સિખિનો લોકબન્ધુનોતિ સિખા મુદ્ધા કાસતીતિ સિખી. અથ વા સમ્પયુત્તસમ્પયોગે ખાદતિ વિદ્ધંસેતીતિ સિખી, કા સા? અગ્ગિસિખા, અગ્ગિસિખા વિય સિખાય દિપ્પનતો સિખી. યથા અગ્ગિસિખા જોતતિ પાકટા હોતિ, સિખી પત્તતિણકટ્ઠપલાસાદિકે દહતિ, એવમયમ્પિ ભગવા નીલપીતાદિરંસીહિ જોતતિ સકલલોકસન્નિવાસે પાકટો હોતિ. સકસન્તાનગતસબ્બકિલેસે સોસેતિ વિદ્ધંસેતિ ઝાપેતીતિ વોહારનામં નામકમ્મં નામધેય્યં, તસ્સ સિખિનો. સકલલોકસ્સ બન્ધુઞાતકોતિ લોકબન્ધુ, તસ્સ સિખિનો લોકબન્ધુનો ભગવતો સુમનપુપ્ફં અભિરોપયિં પૂજેસિન્તિ અત્થો.

સુમનત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૧૦. પુપ્ફચઙ્કોટિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના

અભીતરૂપં સીહં વાતિઆદિકં આયસ્મતો પુપ્ફચઙ્કોટિયત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિખિસ્સ ભગવતો કાલે એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો મહાવિભવસમ્પન્નો સત્થરિ પસીદિત્વા પસન્નાકારં દસ્સેન્તો સુવણ્ણવણ્ણં અનોજપુપ્ફમોચિનિત્વા ચઙ્કોટકં પૂરેત્વા ભગવન્તં પૂજેત્વા ‘‘ભગવા, ઇમસ્સ નિસ્સન્દેન નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને સુવણ્ણવણ્ણો પૂજનીયો હુત્વા નિબ્બાનં પાપુણેય્ય’’ન્તિ પત્થનમકાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ નિબ્બત્તો સબ્બત્થ પૂજિતો સુવણ્ણવણ્ણો અભિરૂપો અહોસિ. સો અપરભાગે ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વિભવસમ્પન્ને એકસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તો વુદ્ધિપ્પત્તો સત્થરિ પસીદિત્વા પબ્બજિતો વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા નચિરસ્સેવ અરહા અહોસિ.

૬૮-૯. સો પત્તઅરહત્તફલો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો અભીતરૂપં સીહં વાતિઆદિમાહ. તત્થ સીહન્તિ દ્વિપદચતુપ્પદાદયો સત્તે અભિભવતિ અજ્ઝોત્થરતીતિ સીહો, અભીતરૂપો અભીતસભાવો, તં અભીતરૂપં સીહં ઇવ નિસિન્નં પૂજેસિન્તિ સમ્બન્ધો. પક્ખીનં અગ્ગં ગરુળરાજં ઇવ પવરં ઉત્તમં બ્યગ્ઘરાજં ઇવ અભિ વિસેસેન જાતં સબ્બસીહાનં વિસેસં કેસરસીહં ઇવ તિલોકસ્સ સરણં સિખિં સમ્માસમ્બુદ્ધં. કિં ભૂતં? અનેજં નિક્કિલેસં ખન્ધમારાદીહિ અપરાજિતં નિસિન્નં સિખિન્તિ સમ્બન્ધો. મારણાનગ્ગન્તિ સબ્બકિલેસાનં મારણે સોસને વિદ્ધંસને અગ્ગં સેટ્ઠં કિલેસે મારેન્તાનં પચ્ચેકબુદ્ધબુદ્ધસાવકાનં વિજ્જમાનાનમ્પિ તેસં અગ્ગન્તિ અત્થો. ભિક્ખુસઙ્ઘપુરક્ખતં પરિવારિતં પરિવારેત્વા નિસિન્નં સિખિન્તિ સમ્બન્ધો.

૭૦. ચઙ્કોટકે ઠપેત્વાનાતિ ઉત્તમં અનોજપુપ્ફં કરણ્ડકે પૂરેત્વા સિખીસમ્બુદ્ધં સેટ્ઠં સમોકિરિં પૂજેસિન્તિ અત્થો.

પુપ્ફચઙ્કોટિયત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

સત્તમવગ્ગવણ્ણના સમત્તા.