૧૦. પાયાસિરાજઞ્ઞસુત્તવણ્ણના

૪૦૬. એવં મે સુતન્તિ પાયાસિરાજઞ્ઞસુત્તં. તત્રાયમપુબ્બપદવણ્ણના – આયસ્માતિ પિયવચનમેતં. કુમારકસ્સપોતિ તસ્સ નામં. કુમારકાલે પબ્બજિતત્તા પન ભગવતા ‘‘કસ્સપં પક્કોસથ, ઇદં ફલં વા ખાદનીયં વા કસ્સપસ્સ દેથા’’તિ વુત્તે ‘‘કતરકસ્સપસ્સા’’તિ. ‘‘કુમારકસ્સપસ્સા’’તિ એવં ગહિતનામત્તા તતો પટ્ઠાય વુડ્ઢકાલેપિ ‘‘કુમારકસ્સપો’’ ત્વેવ વુચ્ચતિ. અપિચ રઞ્ઞો પોસાવનિકપુત્તત્તાપિ તં કુમારકસ્સપોતિ સઞ્જાનિંસુ.

અયં પનસ્સ પુબ્બયોગતો પટ્ઠાય આવિભાવકથા – થેરો કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે સેટ્ઠિપુત્તો અહોસિ. અથેકદિવસં ભગવન્તં ચિત્રકથિં એકં અત્તનો સાવકં એતદગ્ગે ઠપેન્તં દિસ્વા ભગવતો સત્તાહં દાનં દત્વા ‘‘અહમ્પિ ભગવા અનાગતે એકસ્સ બુદ્ધસ્સ અયં થેરો વિય ચિત્રકથી સાવકો ભવામી’’તિ પત્થનં કત્વા પુઞ્ઞાનિ કરોન્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો સાસને પબ્બજિત્વા વિસેસં નિબ્બત્તેતું નાસક્ખિ. તદા કિર પરિનિબ્બુતસ્સ ભગવતો સાસને ઓસક્કન્તે પઞ્ચ ભિક્ખૂ નિસ્સેણિં બન્ધિત્વા પબ્બતં આરુય્હ સમણધમ્મં અકંસુ. સઙ્ઘત્થેરો તતિયદિવસે અરહત્તં પત્તો, અનુથેરો ચતુત્થદિવસે અનાગામી અહોસિ, ઇતરે તયો વિસેસં નિબ્બત્તેતું અસક્કોન્તા દેવલોકે નિબ્બત્તા.

તેસં એકં બુદ્ધન્તરં દેવેસુ ચ મનુસ્સેસુ ચ સમ્પત્તિં અનુભવન્તાનં એકો તક્કસિલાયં રાજકુલે નિબ્બત્તિત્વા પક્કુસાતિ નામ રાજા હુત્વા ભગવન્તં ઉદ્દિસ્સ પબ્બજિત્વા રાજગહં ઉદ્દિસ્સ આગચ્છન્તો કુમ્ભકારસાલાયં ભગવતો ધમ્મદેસનં સુત્વા અનાગામિફલં પત્તો. એકો એકસ્મિં સમુદ્દપટ્ટને કુલઘરે નિબ્બત્તિત્વા નાવં આરુય્હ ભિન્નનાવો દારુચીરાનિ નિવાસેત્વા લાભસમ્પત્તિં પત્તો ‘‘અહં અરહા’’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેત્વા ‘‘ન ત્વં અરહા, ગચ્છ, સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્હં પુચ્છા’’તિ અત્થકામાય દેવતાય ચોદિતો તથા કત્વા અરહત્તફલં પત્તો.

એકો રાજગહે એકિસ્સા કુલદારિકાય કુચ્છિમ્હિ ઉપ્પન્નો. સા ચ પઠમં માતાપિતરો યાચિત્વા પબ્બજ્જં અલભમાના કુલઘરં ગન્ત્વા ગબ્ભં ગણ્હિ. ગબ્ભસણ્ઠિતમ્પિ અજાનન્તિ સામિકં આરાધેત્વા તેન અનુઞ્ઞાતા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા, તસ્સા ગબ્ભનિમિત્તં દિસ્વા ભિક્ખુનિયો દેવદત્તં પુચ્છિંસુ. સો ‘‘અસ્સમણી’’તિ આહ. દસબલં પુચ્છિંસુ. સત્થા ઉપાલિત્થેરં સમ્પટિચ્છાપેસિ. થેરો સાવત્થિનગરવાસીનિ કુલાનિ વિસાખઞ્ચ ઉપાસિકં પક્કોસાપેત્વા સોધેન્તો ‘‘પુરે લદ્ધો ગબ્ભો, પબ્બજ્જા અરોગા’’તિ આહ. સત્થા ‘‘સુવિનિચ્છિતં અધિકરણ’’ન્તિ થેરસ્સ સાધુકારમદાસિ. સા ભિક્ખુની સુવણ્ણબિમ્બસદિસં પુત્તં વિજાયિ. તં ગહેત્વા રાજા પસેનદિ કોસલો પોસાપેસિ. ‘‘કસ્સપો’’તિ ચસ્સ નામં કત્વા અપરભાગે અલઙ્કરિત્વા સત્થુ સન્તિકં નેત્વા પબ્બાજેસિ. ઇતિ નં રઞ્ઞો પોસાવનિકપુત્તત્તાપિ ‘‘કુમારકસ્સપો’’તિ સઞ્જાનિંસૂતિ. તં એકદિવસં અન્ધવને સમણધમ્મં કરોન્તં અત્થકામા દેવતા પઞ્હે ઉગ્ગહાપેત્વા ‘‘ઇમે પઞ્હે ભગવન્તં પુચ્છા’’તિ આહ. થેરો પઞ્હે પુચ્છિત્વા પઞ્હવિસ્સજ્જનાવસાને અરહત્તં પાપુણિ. ભગવાપિ તં ચિત્રકથિકાનં ભિક્ખૂનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપેસિ.

સેતબ્યાતિ તસ્સ નગરસ્સ નામં. ઉત્તરેન સેતબ્યન્તિ સેતબ્યતો ઉત્તરદિસાય. રાજઞ્ઞોતિ અનભિસિત્તકરાજા. દિટ્ઠિગતન્તિ દિટ્ઠિયેવ. યથા ગૂથગતં મુત્તગતન્તિ વુત્તે ન ગૂથાદિતો અઞ્ઞં અત્થિ, એવં દિટ્ઠિયેવ દિટ્ઠિગતં. ઇતિપિ નત્થીતિ તં તં કારણં અપદિસિત્વા એવમ્પિ નત્થીતિ વદતિ. પુરા…પે… સઞ્ઞાપેતીતિ યાવ ન સઞ્ઞાપેતિ.

ચન્દિમસૂરિયઉપમાવણ્ણના

૪૧૧. ઇમે ભો, કસ્સપ, ચન્દિમસૂરિયાતિ સો કિર થેરેન પુચ્છિતો ચિન્તેસિ ‘‘અયં સમણો પઠમં ચન્દિમસૂરિયે ઉપમં આહરિ, ચન્દિમસૂરિયસદિસો ભવિસ્સતિ પઞ્ઞાય, અનભિભવનીયો અઞ્ઞેન, સચે પનાહં ‘ચન્દિમસૂરિયા ઇમસ્મિં લોકે’તિ ભણિસ્સામિ, ‘કિં નિસ્સિતા એતે, કિત્તકપમાણા, કિત્તકં ઉચ્ચા’તિઆદીહિ પલિવેઠેસ્સતિ. અહં ખો પનેતં નિબ્બેઠેતું ન સક્ખિસ્સામિ, ‘પરસ્મિં લોકે’ ઇચ્ચેવસ્સ કથેસ્સામી’’તિ. તસ્મા એવમાહ.

ભગવા પન તતો પુબ્બે ન ચિરસ્સેવ સુધાભોજનીયજાતકં કથેસિ. તત્થ ‘‘ચન્દે ચન્દો દેવપુત્તો, સૂરિયે સૂરિયો દેવપુત્તો’’તિ આગતં. ભગવતા ચ કથિતં જાતકં વા સુત્તન્તં વા સકલજમ્બુદીપે પત્થટં હોતિ, તેન સો ‘‘એત્થ નિવાસિનો દેવપુત્તા નત્થી’’તિ ન સક્કા વત્તુન્તિ ચિન્તેત્વા દેવા તે ન મનુસ્સાતિ આહ.

૪૧૨. અત્થિ પન, રાજઞ્ઞ, પરિયાયોતિ અત્થિ પન કારણન્તિ પુચ્છતિ. આબાધિકાતિ વિસભાગવેદનાસઙ્ખાતેન આબાધેન સમન્નાગતા. દુક્ખિતાતિ દુક્ખપ્પત્તા. બાળ્હગિલાનાતિ અધિમત્તગિલાના. સદ્ધાયિકાતિ અહં તુમ્હે સદ્દહામિ, તુમ્હે મય્હં સદ્ધાયિકા સદ્ધાયિતબ્બવચનાતિ અત્થો. પચ્ચયિકાતિ અહં તુમ્હે પત્તિયામિ, તુમ્હે મય્હં પચ્ચયિકા પત્તિયાયિતબ્બાતિ અત્થો.

ચોરાદિઉપમાવણ્ણના

૪૧૩. ઉદ્દિસિત્વાતિ તેસં અત્તાનઞ્ચ પટિસામિતભણ્ડકઞ્ચ દસ્સેત્વા, સમ્પટિચ્છાપેત્વાતિ અત્થો. વિપ્પલપન્તસ્સાતિ ‘‘પુત્તો મે, ધીતા મે, ધનં મે’’તિ વિવિધં પલપન્તસ્સ. નિરયપાલેસૂતિ નિરયે કમ્મકારણિકસત્તેસુ. યે પન ‘‘કમ્મમેવ કમ્મકારણં કરોતિ, નત્થિ નિરયપાલા’’તિ વદન્તિ. તે ‘‘તમેનં, ભિક્ખવે, નિરયપાલા’’તિ દેવદૂતસુત્તં પટિબાહન્તિ. મનુસ્સલોકે રાજકુલેસુ કારણિકમનુસ્સા વિય હિ નિરયે નિરયપાલા હોન્તિ.

૪૧૫. વેળુપેસિકાહીતિ વેળુવિલીવેહિ. સુનિમ્મજ્જથાતિ યથા સુટ્ઠુ નિમ્મજ્જિતં હોતિ, એવં નિમ્મજ્જથ, અપનેથાતિ અત્થો.

અસુચીતિ અમનાપો. અસુચિસઙ્ખાતોતિ અસુચિકોટ્ઠાસભૂતો અસુચીતિ ઞાતો વા. દુગ્ગન્ધોતિ કુણપગન્ધો. જેગુચ્છોતિ જિગુચ્છિતબ્બયુત્તો. પટિકૂલોતિ દસ્સનેનેવ પટિઘાવહો. ઉબ્બાધતીતિ દિવસસ્સ દ્વિક્ખત્તું ન્હત્વા તિક્ખત્તું વત્થાનિ પરિવત્તેત્વા અલઙ્કતપટિમણ્ડિતાનં ચક્કવત્તિઆદીનમ્પિ મનુસ્સાનં ગન્ધો યોજનસતે ઠિતાનં દેવતાનં કણ્ઠે આસત્તકુણપં વિય બાધતિ.

૪૧૬. પુન પાણાતિપાતાદિપઞ્ચસીલાનિ સમાદાયવત્તેન્તાનં વસેન વદતિ. તાવતિંસાનન્તિ ઇદઞ્ચ દૂરે નિબ્બત્તા તાવ મા આગચ્છન્તુ, ઇમે કસ્મા ન એન્તીતિ વદતિ.

૪૧૮. જચ્ચન્ધૂપમો મઞ્ઞે પટિભાસીતિ જચ્ચન્ધો વિય ઉપટ્ઠાસિ. અરઞ્ઞવનપત્થાનીતિ અરઞ્ઞકઙ્ગયુત્તતાય અરઞ્ઞાનિ, મહાવનસણ્ડતાય વનપત્થાનિ. પન્તાનીતિ દૂરાનિ.

૪૧૯. કલ્યાણધમ્મેતિ તેનેવ સીલેન સુન્દરધમ્મે. દુક્ખપટિકૂલેતિ દુક્ખં અપત્થેન્તે. સેય્યો ભવિસ્સતીતિ પરલોકે સુગતિસુખં ભવિસ્સતીતિ અધિપ્પાયો.

૪૨૦. ઉપવિજઞ્ઞાતિ ઉપગતવિજાયનકાલા, પરિપક્કગબ્ભા ન ચિરસ્સેવ વિજાયિસ્સતીતિ અત્થો. ઓપભોગ્ગા ભવિસ્સતીતિ પાદપરિચારિકા ભવિસ્સતિ. અનયબ્યસનન્તિ મહાદુક્ખં. અયોતિ સુખં, ન અયો અનયો, દુક્ખં. તદેતં સબ્બસો સુખં બ્યસતિ વિક્ખિપતીતિ બ્યસનં. ઇતિ અનયોવ બ્યસનં અનયબ્યસનં, મહાદુક્ખન્તિ અત્થો. અયોનિસોતિ અનુપાયેન. અપક્કં ન પરિપાચેન્તીતિ અપરિણતં અખીણં આયું અન્તરાવ ન ઉપચ્છિન્દન્તિ. પરિપાકં આગમેન્તીતિ આયુપરિપાકકાલં આગમેન્તિ. ધમ્મસેનાપતિનાપેતં વુત્તં –

‘‘નાભિનન્દામિ મરણં, નાભિનન્દામિ જીવિતં;

કાલઞ્ચ પટિકઙ્ખામિ, નિબ્બિસં ભતકો યથાતિ. (થેરગા. ૧૦૦૧)

૪૨૧. ઉબ્ભિન્દિત્વાતિ મત્તિકાલેપં ભિન્દિત્વા.

૪૨૨. રામણેય્યકન્તિ રમણીયભાવં. વેલાસિકાતિ ખિડ્ડાપરાધિકા. કોમારિકાતિ તરુણદારિકા. તુય્હં જીવન્તિ સુપિનદસ્સનકાલે નિક્ખમન્તં વા પવિસન્તં વા જીવં અપિ નુ પસ્સન્તિ. ઇધ ચિત્તાચારં ‘‘જીવ’’ન્તિ ગહેત્વા આહ. સો હિ તત્થ જીવસઞ્ઞીતિ.

૪૨૩. જિયાયાતિ ધનુજિયાય, ગીવં વેઠેત્વાતિ અત્થો. પત્થિન્નતરોતિ થદ્ધતરો. ઇમિના કિં દસ્સેતિ? તુમ્હે જીવકાલે સત્તસ્સ પઞ્ચક્ખન્ધાતિ વદન્તિ, ચવનકાલે પન રૂપક્ખન્ધમત્તમેવ અવસિસ્સતિ, તયો ખન્ધા અપ્પવત્તા હોન્તિ, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો ગચ્છતિ. અવસિટ્ઠેન રૂપક્ખન્ધેન લહુતરેન ભવિતબ્બં, ગરુકતરો ચ હોતિ. તસ્મા નત્થિ કોચિ કુહિં ગન્તાતિ ઇમમત્થં દસ્સેતિ.

૪૨૪. નિબ્બુતન્તિ વૂપસન્તતેજં.

૪૨૫. અનુપહચ્ચાતિ અવિનાસેત્વા. આમતો હોતીતિ અદ્ધમતો મરિતું આરદ્ધો હોતિ. ઓધુનાથાતિ ઓરતો કરોથ. સન્ધુનાથાતિ પરતો કરોથ. નિદ્ધુનાથાતિ અપરાપરં કરોથ. તઞ્ચાયતનં ન પટિસંવેદેતીતિ તેન ચક્ખુના તં રૂપાયતનં ન વિભાવેતિ. એસ નયો સબ્બત્થ.

૪૨૬. સઙ્ખધમોતિ સઙ્ખધમકો. ઉપલાપેત્વાતિ ધમિત્વા.

૪૨૮. અગ્ગિકોતિ અગ્ગિપરિચારકો. આપાદેય્યન્તિ નિપ્ફાદેય્યં, આયું વા પાપુણાપેય્યં. પોસેય્યન્તિ ભોજનાદીહિ ભરેય્યં. વડ્ઢેય્યન્તિ વડ્ઢિં ગમેય્યં. અરણીસહિતન્તિ અરણીયુગળં.

૪૨૯. તિરોરાજાનોપીતિ તિરોરટ્ઠે અઞ્ઞસ્મિમ્પિ જનપદે રાજાનો જાનન્તિ. અબ્યત્તોતિ અવિસદો અછેકો. કોપેનપીતિ યે મં એવં વક્ખન્તિ, તેસુ ઉપ્પજ્જનકેન કોપેનપિ એતં દિટ્ઠિગતં હરિસ્સામિ પરિહરિસ્સામીતિ ગહેત્વા વિચરિસ્સામિ. મક્ખેનાતિ તયા વુત્તયુત્તકારણમક્ખલક્ખણેન મક્ખેનાપિ. પલાસેનાતિ તયા સદ્ધિં યુગગ્ગાહલક્ખણેન પલાસેનાપિ.

૪૩૦. હરિતકપણ્ણન્તિ યં કિઞ્ચિ હરિતકં, અન્તમસો અલ્લતિણપણ્ણમ્પિ ન હોતીતિ અત્થો. સન્નદ્ધકલાપન્તિ સન્નદ્ધધનુકલાપં. આસિત્તોદકાનિ વટુમાનીતિ પરિપુણ્ણસલિલા મગ્ગા ચ કન્દરા ચ. યોગ્ગાનીતિ બલિબદ્દે.

બહુનિક્ખન્તરોતિ બહુનિક્ખન્તો ચિરનિક્ખન્તોતિ અત્થો. યથાભતેન ભણ્ડેનાતિ યં વો તિણકટ્ઠોદકભણ્ડકં આરોપિતં, તેન યથાભતેન યથારોપિતેન, યથાગહિતેનાતિ અત્થો.

અપ્પસારાનીતિ અપ્પગ્ઘાનિ. પણિયાનીતિ ભણ્ડાનિ.

ગૂથભારિકાદિઉપમાવણ્ણના

૪૩૨. મમ ચ સૂકરભત્તન્તિ મમ ચ સૂકરાનં ઇદં ભત્તં. ઉગ્ઘરન્તન્તિ ઉપરિ ઘરન્તં. પગ્ઘરન્તન્તિ હેટ્ઠા પરિસ્સવન્તં. તુમ્હે ખ્વેત્થ ભણેતિ તુમ્હે ખો એત્થ ભણે. અયમેવ વા પાઠો. તથા હિ પન મે સૂકરભત્તન્તિ તથા હિ પન મે અયં ગૂથો સૂકરાનં ભત્તં.

૪૩૪. આગતાગતં કલિં ગિલતીતિ આગતાગતં પરાજયગુળં ગિલતિ. પજ્જોહિસ્સામીતિ પજ્જોહનં કરિસ્સામિ, બલિકમ્મં કરિસ્સામીતિ અત્થો. અક્ખેહિ દિબ્બિસ્સામાતિ ગુળેહિ કીળિસ્સામ. લિત્તં પરમેન તેજસાતિ પરમતેજેન વિસેન લિત્તં.

૪૩૬. ગામપટ્ટન્તિ વુટ્ઠિતગામપદેસો વુચ્ચતિ. ‘‘ગામપદ’’ન્તિપિ પાઠો, અયમેવત્થો. સાણભારન્તિ સાણવાકભારં. સુસન્નદ્ધોતિ સુબદ્ધો. ત્વં પજાનાહીતિ ત્વં જાન. સચે ગણ્હિતુકામોસિ, ગણ્હાહીતિ વુત્તં હોતિ.

ખોમન્તિ ખોમવાકં. અયન્તિ કાળલોહં. લોહન્તિ તમ્બલોહં. સજ્ઝન્તિ રજતં. સુવણ્ણન્તિ સુવણ્ણમાસકં. અભિનન્દિંસૂતિ તુસ્સિંસુ.

૪૩૭. અત્તમનોતિ સકમનો તુટ્ઠચિત્તો. અભિરદ્ધોતિ અભિપ્પસન્નો. પઞ્હાપટિભાનાનીતિ પઞ્હુપટ્ઠાનાનિ. પચ્ચનીકં કત્તબ્બન્તિ પચ્ચનીકં પટિવિરુદ્ધં વિય કત્તબ્બં અમઞ્ઞિસ્સં, પટિલોમગાહં ગહેત્વા અટ્ઠાસિન્તિ અત્થો.

૪૩૮. સઙ્ઘાતં આપજ્જન્તીતિ સઙ્ઘાતં વિનાસં મરણં આપજ્જન્તિ. ન મહપ્ફલોતિ વિપાકફલેન ન મહપ્ફલો હોતિ. ન મહાનિસંસોતિ ગુણાનિસંસેન મહાનિસંસો ન હોતિ. ન મહાજુતિકોતિ આનુભાવજુતિયા મહાજુતિકો ન હોતિ. ન મહાવિપ્ફારોતિ વિપાકવિપ્ફારતાય મહાવિપ્ફારો ન હોતિ. બીજનઙ્ગલન્તિ બીજઞ્ચ નઙ્ગલઞ્ચ. દુક્ખેત્તેતિ દુટ્ઠુખેત્તે નિસ્સારખેત્તે. દુબ્ભૂમેતિ વિસમભૂમિભાગે. પતિટ્ઠાપેય્યાતિ ઠપેય્ય. ખણ્ડાનીતિ છિન્નભિન્નાનિ. પૂતીનીતિ નિસ્સારાનિ. વાતાતપહતાનીતિ વાતેન ચ આતપેન ચ હતાનિ પરિયાદિન્નતેજાનિ. અસારાદાનીતિ તણ્ડુલસારાદાનરહિતાનિ પલાલાનિ. અસુખસયિતાનીતિ યાનિ સુક્ખાપેત્વા કોટ્ઠે આકિરિત્વા ઠપિતાનિ, તાનિ સુખસયિતાનિ નામ. એતાનિ પન ન તાદિસાનિ. અનુપ્પવેચ્છેય્યાતિ અનુપવેસેય્ય, ન સમ્મા વસ્સેય્ય, અન્વદ્ધમાસં અનુદસાહં અનુપઞ્ચાહં ન વસ્સેય્યાતિ અત્થો. અપિ નુ તાનીતિ અપિ નુ એવં ખેત્તબીજવુટ્ઠિદોસે સતિ તાનિ બીજાનિ અઙ્કુરમૂલપત્તાદીહિ ઉદ્ધં વુદ્ધિં હેટ્ઠા વિરૂળ્હિં સમન્તતો ચ વેપુલ્લં આપજ્જેય્યુન્તિ. એવરૂપો ખો રાજઞ્ઞ યઞ્ઞોતિ એવરૂપં રાજઞ્ઞ દાનં પરૂપઘાતેન ઉપ્પાદિતપચ્ચયતોપિ દાયકતોપિ પરિગ્ગાહકતોપિ અવિસુદ્ધત્તા ન મહપ્ફલં હોતિ.

એવરૂપો ખો રાજઞ્ઞ યઞ્ઞોતિ એવરૂપં રાજઞ્ઞદાનં અપરૂપઘાતેન ઉપ્પન્નપચ્ચયતોપિ અપરૂપઘાતિતાય સીલવન્તદાયકતોપિ સમ્માદિટ્ઠિઆદિગુણસમ્પન્નપટિગ્ગાહકતોપિ મહપ્ફલં હોતિ. સચે પન ગુણાતિરેકં નિરોધા વુટ્ઠિતં પટિગ્ગાહકં લભતિ, ચેતના ચ વિપુલા હોતિ, દિટ્ઠેવ ધમ્મે વિપાકં દેતીતિ.

૪૩૯. ઇમં પન થેરસ્સ ધમ્મકથં સુત્વા પાયાસિરાજઞ્ઞો થેરં નિમન્તેત્વા સત્તાહં થેરસ્સ મહાદાનં દત્વા તતો પટ્ઠાય મહાજનસ્સ દાનં પટ્ઠપેસિ. તં સન્ધાય અથ ખો પાયાસિ રાજઞ્ઞોતિઆદિ વુત્તં. તત્થ કણાજકન્તિ સકુણ્ડકં ઉત્તણ્ડુલભત્તં. બિલઙ્ગદુતિયન્તિ કઞ્જિકદુતિયં. ધોરકાનિ ચ વત્થાનીતિ થૂલાનિ ચ વત્થાનિ. ગુળવાલકાનીતિ ગુળદસાનિ, પુઞ્જપુઞ્જવસેન ઠિતમહન્તદસાનીતિ અત્થો. એવં અનુદ્દિસતીતિ એવં ઉપદિસતિ. પાદાપીતિ પાદેનપિ.

૪૪૦. અસક્કચ્ચન્તિ સદ્ધાવિરહિતં અસ્સદ્ધદાનં. અસહત્થાતિ ન સહત્થેન. અચિત્તીકતન્તિ ચિત્તીકારવિરહિતં, ન ચિત્તીકારમ્પિ પચ્ચુપટ્ઠાપેત્વા ન પણીતચિત્તં કત્વા અદાસિ. અપવિદ્ધન્તિ છડ્ડિતં વિપ્પતિતં. સુઞ્ઞં સેરીસકન્તિ સેરીસકં નામ એકં તુચ્છં રજતવિમાનં ઉપગતો. તસ્સ કિર દ્વારે મહાસિરીસરુક્ખો, તેન તં ‘‘સેરીસક’’ન્તિ વુચ્ચતિ.

૪૪૧. આયસ્મા ગવંપતીતિ થેરો કિર પુબ્બે મનુસ્સકાલે ગોપાલદારકાનં જેટ્ઠકો હુત્વા મહતો સિરીસસ્સ મૂલં સોધેત્વા વાલિકં ઓકિરિત્વા એકં પિણ્ડપાતિકત્થેરં રુક્ખમૂલે નિસીદાપેત્વા અત્તના લદ્ધં આહારં દત્વા તતો ચુતો તસ્સાનુભાવેન તસ્મિં રજતવિમાને નિબ્બત્તિ. સિરીસરુક્ખો વિમાનદ્વારે અટ્ઠાસિ. સો પઞ્ઞાસાય વસ્સેહિ ફલતિ, તતો પઞ્ઞાસ વસ્સાનિ ગતાનીતિ દેવપુત્તો સંવેગં આપજ્જતિ. સો અપરેન સમયેન અમ્હાકં ભગવતો કાલે મનુસ્સેસુ નિબ્બત્તિત્વા સત્થુ ધમ્મકથં સુત્વા અરહત્તં પત્તો. પુબ્બાચિણ્ણવસેન પન દિવાવિહારત્થાય તદેવ વિમાનં અભિણ્હં ગચ્છતિ, તં કિરસ્સ ઉતુસુખં હોતિ. તં સન્ધાય ‘‘તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ગવંપતી’’તિઆદિ વુત્તં.

સો સક્કચ્ચં દાનં દત્વાતિ સો પરસ્સ સન્તકમ્પિ દાનં સક્કચ્ચં દત્વા. એવમારોચેસીતિ ‘‘સક્કચ્ચં દાનં દેથા’’તિઆદિના નયેન આરોચેસિ. તઞ્ચ પન થેરસ્સ આરોચનં સુત્વા મહાજનો સક્કચ્ચં દાનં દત્વા દેવલોકે નિબ્બત્તો. પાયાસિસ્સ પન રાજઞ્ઞસ્સ પરિચારકા સક્કચ્ચં દાનં દત્વાપિ નિકન્તિવસેન ગન્ત્વા તસ્સેવ સન્તિકે નિબ્બત્તા. તં કિર દિસાચારિકવિમાનં વટ્ટનિઅટવિયં અહોસિ. પાયાસિદેવપુત્તો ચ એકદિવસં વાણિજકાનં દસ્સેત્વા અત્તનો કતકમ્મં કથેસીતિ.

ઇતિ સુમઙ્ગલવિલાસિનિયા દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં

પાયાસિરાજઞ્ઞસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.