૩. દુકતિકપટ્ઠાનવણ્ણના

દુકતિકપટ્ઠાને હેતું કુસલં ધમ્મં પટિચ્ચ હેતુ કુસલો ધમ્મો ઉપ્પજ્જતિ હેતુપચ્ચયાતિ એવં પઞ્હામત્તુદ્ધારવસેનેવ સઙ્ખેપતો દેસના કતા. ‘‘કુસલં અલોભં પટિચ્ચ અદોસો અમોહો’’તિઆદિના પન નયેન વિત્થારો વત્તબ્બો સિયા, સો હેટ્ઠા દસ્સિતનયેન સક્કા અવુત્તોપિ જાનિતુન્તિ એકપદેપિ એકપચ્ચયો વા ન વુત્તો. યા પનેસા સઙ્ખેપતો દેસના કતા, સા એવં કતાતિ વેદિતબ્બા. હેતુદુકેન હિ સદ્ધિં કુસલપદં યોજેત્વા પટિચ્ચવારે અનુલોમસ્સ ચેવ પચ્ચનીયસ્સ ચ વસેન સબ્બે લબ્ભમાનકપચ્ચયા દસ્સિતા, અનુલોમપચ્ચનીયપચ્ચનીયાનુલોમનયા ચેવ સહજાતવારાદયો ચ ન દસ્સિતા, કેવલં ‘‘પટિચ્ચવારસદિસંયેવ વિત્થારેતબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. પઞ્હાવારે પઞ્હમ્પિ અવિસ્સજ્જેત્વા કેવલં પઞ્હુદ્ધારમત્તં કત્વા અનુલોમપચ્ચનીયવસેનેવ લબ્ભમાનપચ્ચયા દસ્સિતા. યથા ચ કુસલપદં, એવં અકુસલઅબ્યાકતપદાનિપિ હેતુદુકેન સદ્ધિં યોજેત્વા હેતુકુસલદુકતિકં નિદ્દિસિતબ્બન્તિ વુત્તં.

તતો પરં હેતું સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં ધમ્મન્તિઆદિના નયેન હેતુવેદનાદુકતિકાદીનિ એકવીસતિ દુકતિકાનિ દસ્સિતાનિ. યસ્મા પન હેતુ નામ સનિદસ્સનસપ્પટિઘો અનિદસ્સનસપ્પટિઘો વા નત્થિ, તસ્મા હેતુપદેન સદ્ધિં સનિદસ્સનસપ્પટિઘઅનિદસ્સનસપ્પટિઘપદાનિ ન યોજિતાનિ. એવં હેતુદુકેન સદ્ધિં લબ્ભમાનકવસેન દ્વાવીસતિ તિકે યોજેત્વા પુન તે સહેતુકદુકાદીહિ સરણદુકપરિયોસાનેહિ સબ્બદુકેહિ સદ્ધિં યોજિતા. તત્થ યં યં પદં યેન યેન પદેન સદ્ધિં યોજનં ન ગચ્છતિ, તં તં પાળિયંયેવ ન લબ્ભતીતિ વુત્તં. એવમેત્થ એકેન દુકેન સદ્ધિં બાવીસતિ તિકે યોજેત્વા પુન અપરેન બાવીસતિ, અપરેન બાવીસતીતિ પટિપાટિયા દુકસતે લબ્ભમાનદુકપદેહિ સદ્ધિં દ્વાવીસતિ તિકા યોજિતાતિ દ્વાવીસતિ તિકે ગહેત્વા દુકસતે પક્ખિપિત્વા દુકતિકપટ્ઠાનં નામ દેસિતં. તત્થ યેસુ યેસુ ઠાનેસુ નયં દસ્સેત્વા પાળિયા સઙ્ખેપો કતો, તેસુ તેસુ ઠાનેસુ દસ્સિતનયાનુરૂપેન તસ્સા વિત્થારો વેદિતબ્બોતિ.

દુકતિકપટ્ઠાનવણ્ણના.