૧. પણ્ણત્તિઉદ્દેસવારવણ્ણના

૧-૯. ઇદાનિ મૂલયમકે દેસિતેયેવ કુસલાદિધમ્મે આયતનવસેનાપિ સઙ્ગણ્હિત્વા ખન્ધયમકાનન્તરં દેસિતસ્સ આયતનયમકસ્સ વણ્ણના હોતિ. તત્થ ખન્ધયમકે વુત્તનયેનેવ પાળિવવત્થાનં વેદિતબ્બં. યથેવ હિ તત્થ પણ્ણત્તિવારો, પવત્તિવારો, પરિઞ્ઞાવારોતિ તયો મહાવારા હોન્તિ, તથા ઇધાપિ. વચનત્થોપિ નેસં તત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. ઇધાપિ ચ પણ્ણત્તિવારો ઉદ્દેસનિદ્દેસવસેન દ્વિધા વવત્થિતો. ઇતરે નિદ્દેસવસેનેવ. ‘તત્થ દ્વાદસાયતનાની’તિ પદં આદિં કત્વા યાવ નાયતના ન મનોતિ, તાવ પણ્ણત્તિવારસ્સ ઉદ્દેસવારો વેદિતબ્બો. તત્થ દ્વાદસાયતનાનીતિ અયં યમકવસેન પુચ્છિતબ્બાનં આયતનાનં ઉદ્દેસો. ચક્ખાયતનં…પે… ધમ્માયતનન્તિ તેસઞ્ઞેવ પભેદતો નામવવત્થાનં. યમકવસેન પુચ્છાસુખત્થઞ્ચેત્થ પઠમં પટિપાટિયા અજ્ઝત્તરૂપાયતનાનિ વુત્તાનિ. પચ્છા બાહિરરૂપાયતનાનિ. પરિયોસાને મનાયતનધમ્માયતનાનિ.

યથા પન હેટ્ઠા ખન્ધવસેન, એવમિધ ઇમેસં આયતનાનં વસેન પદસોધનવારો, પદસોધનમૂલચક્કવારો, સુદ્ધાયતનવારો, સુદ્ધાયતનમૂલચક્કવારોતિ, ચત્તારોવ નયવારા હોન્તિ. એકેકો ચેત્થ અનુલોમપટિલોમવસેન દુવિધોયેવ. તેસમત્થો તત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. યથા પન ખન્ધયમકે પદસોધનવારસ્સ અનુલોમવારે ‘રૂપં રૂપક્ખન્ધો, રૂપક્ખન્ધો રૂપ’ન્તિઆદીનિ પઞ્ચ યમકાનિ, તથા ઇધ ‘ચક્ખુ, ચક્ખાયતનં; ચક્ખાયતનં; ચક્ખૂ’તિઆદીનિ દ્વાદસ. પટિલોમવારેપિ ‘ન ચક્ખુ, ન ચક્ખાયતનં; ન ચક્ખાયતનં, ન ચક્ખૂ’તિઆદીનિ દ્વાદસ, પદસોધનમૂલચક્કવારસ્સ પનેત્થ અનુલોમવારે એકેકાયતનમૂલકાનિ એકાદસ એકાદસ કત્વા દ્વત્તિંસસતં યમકાનિ. પટિલોમવારેપિ દ્વત્તિંસસતમેવ. સુદ્ધાયતનવારસ્સાપિ અનુલોમવારે દ્વાદસ, પટિલોમવારે દ્વાદસ, સુદ્ધાયતનમૂલચક્કવારસ્સાપિ અનુલોમવારે એકેકાયતનમૂલકાનિ એકાદસ એકાદસ કત્વા દ્વત્તિંસસતં યમકાનિ. પટિલોમવારેપિ દ્વત્તિંસસતમેવાતિ એવમિધ છસત્તતાધિકેહિ પઞ્ચહિ યમકસતેહિ, દ્વિપઞ્ઞાસાધિકેહિ એકાદસહિ પુચ્છાસતેહિ, ચતુરાધિકેહિ તેવીસાય અત્થસતેહિ ચ પટિમણ્ડિતો પણ્ણત્તિવારસ્સ ઉદ્દેસવારો વેદિતબ્બો.

પણ્ણત્તિઉદ્દેસવારવણ્ણના.