૯. અપરિનિપ્ફન્નકથાવણ્ણના
૯૧૭-૯૧૮. ઇદાનિ અપરિનિપ્ફન્નકથા નામ હોતિ. તત્થ –
‘‘દુક્ખમેવ હિ સમ્ભોતિ, દુક્ખં તિટ્ઠતિ વેતિ ચ;
નાઞ્ઞત્ર દુક્ખા સમ્ભોતિ, નાઞ્ઞં દુક્ખા નિરુજ્ઝતી’’તિ. (સં. નિ. ૧.૧૭૧) –
વચનં નિસ્સાય દુક્ખઞ્ઞેવ પરિનિપ્ફન્નં, સેસા ખન્ધાયતનધાતુઇન્દ્રિયધમ્મા અપરિનિપ્ફન્નાતિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ એકચ્ચાનં ઉત્તરપથકાનઞ્ચેવ હેતુવાદાનઞ્ચ; તે સન્ધાય રૂપં અપરિનિપ્ફન્નન્તિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં ‘‘સચે રૂપં અપરિનિપ્ફન્નં, ન અનિચ્ચાદિસભાવં સિયા’’તિ ચોદેતું રૂપં ન અનિચ્ચન્તિઆદિમાહ. ઇતરો તથારૂપં રૂપં અપસ્સન્તો પટિક્ખિપતિ. સકવાદી નનુ રૂપં અનિચ્ચન્તિઆદિ વચનેન તસ્સ એકં લદ્ધિં પટિસેધેત્વા દુતિયં પુચ્છન્તો દુક્ખઞ્ઞેવ પરિનિપ્ફન્નન્તિઆદિમાહ. અથસ્સ તમ્પિ લદ્ધિં પટિસેધેતું ન યદનિચ્ચન્તિઆદિમાહ. તત્રાયં અધિપ્પાયો – ન કેવલઞ્હિ પઠમસચ્ચમેવ દુક્ખં. યં પન કિઞ્ચિ અનિચ્ચં, તં દુક્ખમેવ. રૂપઞ્ચ અનિચ્ચં, તસ્મા તમ્પિ પરિનિપ્ફન્નં. ઇતિ યં ત્વં વદેસિ ‘‘રૂપં અપરિનિપ્ફન્નં, દુક્ખઞ્ઞેવ પરિનિપ્ફન્ન’’ન્તિ, તં નો વત રે વત્તબ્બે ‘‘દુક્ખઞ્ઞેવ પરિનિપ્ફન્ન’’ન્તિ. વેદનાદિમૂલિકાદીસુપિ યોજનાસુ એસેવ નયો. ધમ્માયતનધમ્મધાતૂસુ પન ઠપેત્વા નિબ્બાનં સેસધમ્માનં વસેન અનિચ્ચતા વેદિતબ્બા. ઇન્દ્રિયાનિ અનિચ્ચાનેવાતિ.
અપરિનિપ્ફન્નકથાવણ્ણના.
તેવીસતિમો વગ્ગો.
નિગમનકથા
એત્તાવતા ચ –
પણ્ણાસકેહિ ચતૂહિ, તીહિ વગ્ગેહિ ચેવ ચ;
સઙ્ગહેત્વા કથા સબ્બા, ઊનતિસતભેદના.
કથાવત્થુપ્પકરણં, કથામગ્ગેસુ કોવિદો;
યં જિનો દેસયિ તસ્સ, નિટ્ઠિતા અત્થવણ્ણના.
ઇમં તેરસમત્તેહિ, ભાણવારેહિ તન્તિયા;
ચિરટ્ઠિતત્થં ધમ્મસ્સ, સઙ્ખરોન્તેન યં મયા.
યં પત્તં કુસલં તેન, લોકોયં સનરામરો;
ધમ્મરાજસ્સ સદ્ધમ્મ-રસમેવાધિગચ્છતૂતિ.
કથાવત્થુ-અટ્ઠકથા નિટ્ઠિતા.
નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ