૬. ઝાનસઙ્કન્તિકથાવણ્ણના

૮૧૩-૮૧૬. ઇદાનિ ઝાનસઙ્કન્તિકથા નામ હોતિ. તત્થ યેસં ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા દુતિયં ઝાનં, તતિયં ઝાનં, ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ (સં. નિ. ૫.૯૨૩-૯૩૪) ઇમં પટિપાટિદેસનં નિસ્સાય ‘‘તસ્સ તસ્સ ઝાનસ્સ ઉપચારપ્પવત્તિં વિનાવ ઝાના ઝાનં સઙ્કમતી’’તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ મહિસાસકાનઞ્ચેવ એકચ્ચાનઞ્ચ અન્ધકાનં; તે સન્ધાય પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં ‘‘યદિ તે દુતિયજ્ઝાનૂપચારં અપ્પત્વા ઉપ્પટિપાટિયા પઠમજ્ઝાના દુતિયજ્ઝાનમેવ સઙ્કમતિ, પઠમતો તતિયં, દુતિયતો ચતુત્થમ્પિ સઙ્કમેય્યા’’તિ ચોદેતું પઠમા ઝાનાતિઆદિમાહ. યા પઠમસ્સાતિઆદિ ‘‘યદિ પઠમતો અનન્તરં દુતિયં, દુતિયાદીહિ વા તતિયાદીનિ સમાપજ્જતિ, એકાવજ્જનેન સમાપજ્જેય્યા’’તિ ચોદનત્થં વુત્તં. કામે આદીનવતોતિ પઠમં કામે આદીનવતો મનસિ કરોતો પચ્છા ઉપ્પજ્જતિ. ઝાનક્ખણે પનેસ નિમિત્તમેવ મનસિ કરોતિ. તઞ્ઞેવ પઠમન્તિ ‘‘યદિ પુરિમજવનતો પચ્છિમજવનં વિય અનન્તરં ઉપ્પજ્જેય્ય, ઠપેત્વા પુરિમપચ્છિમભાવં લક્ખણતો તઞ્ઞેવ તં ભવેય્યા’’તિ ચોદેતું પુચ્છતિ. ઇમિના ઉપાયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. વિવિચ્ચેવ કામેહીતિઆદીહિ પટિપાટિયા ઝાનાનં દેસિતભાવં દીપેતિ, ન અનન્તરુપ્પત્તિં, તસ્મા અસાધકન્તિ.

ઝાનસઙ્કન્તિકથાવણ્ણના.