૯. તતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથાવણ્ણના

૭૩૨. ઇદાનિ યસ્મા ‘‘અસુકો મરણધમ્મો, અસુકો ન મરણધમ્મો’’તિ સત્તાનં મરણધમ્મતાય નિયામો નત્થીતિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નોપિ કાલં કરેય્યાતિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ રાજગિરિકાનં; તેસં સમાપન્નાયપિ મરણધમ્મતાય મરણસમયઞ્ચ અમરણસમયઞ્ચ દસ્સેતું પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં યસ્મા કાલં કરોન્તસ્સ નામ મરણન્તિકેહિ ફસ્સાદીહિ ભવિતબ્બં, તસ્મા તેનાકારેન ચોદેતું અત્થીતિઆદિમાહ.

અફસ્સકસ્સ કાલકિરિયાતિઆદીનિ પુટ્ઠો સેસસત્તે સન્ધાય પટિક્ખિપતિ વિસં કમેય્યાતિઆદીનિ પુટ્ઠો સમાપત્તિઆનુભાવં સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. દુતિયવારે સરીરપકતિં સન્ધાય પટિજાનાતિ. એવં સન્તે પન સમાપત્તિઆનુભાવો નામ ન હોતિ, તેનેવ ન નિરોધસમાપન્નોતિ અનુયુઞ્જતિ.

૭૩૩-૭૩૪. ન કાલં કરેય્યાતિ પુચ્છા પરવાદિસ્સ. અત્થિ સો નિયામોતિ પરવાદિસ્સ પઞ્હે પન યસ્મા એવરૂપો નિયામો નામ નત્થિ, તસ્મા પટિક્ખિપતિ. ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગીતિઆદિ સકવાદિના ‘‘નિયામે અસન્તેપિ મરણસમયેનેવ મરતિ, નાસમયેના’’તિ દસ્સેતું વુત્તં. તત્રાયમધિપ્પાયો – યદિ નિયામાભાવેન કાલકિરિયા ભવેય્ય, ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિનોપિ ભવેય્ય. તતો ‘‘પઞ્ચહિ વિઞ્ઞાણેહિ ન ચવતિ, ન ઉપપજ્જતી’’તિ સુત્તવિરોધો સિયા. યથા પન ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સ કાલકિરિયા ન હોતિ, તથા નિરોધસમાપન્નસ્સાપીતિ.

તતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથાવણ્ણના.