૩. અનન્તરાપયુત્તકથાવણ્ણના

૬૬૦-૬૬૨. ઇદાનિ અનન્તરાપયુત્તકથા નામ હોતિ. તત્થ અનન્તરાપયુત્તો નામ યેન ખન્ધભેદતો અનન્તરા વિપાકદાયકં માતુઘાતાદિ આનન્તરિયકમ્મં આણત્તં. તત્થ યસ્સ નિયતાય આણત્તિયા આણત્તો તં કમ્મં કરિસ્સતિ, સો અત્થસાધિકાય ચેતનાય ઉપ્પાદિતત્તા મિચ્છત્તનિયતો હોતિ, અભબ્બો સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમિતું. યસ્સ અનિયતાય આણત્તિયા આણત્તો તં કમ્મં કરિસ્સતિ, સો અત્થસાધિકાય ચેતનાય અનુપ્પાદિતત્તા ન મિચ્છત્તનિયતો, ભબ્બો સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમિતુન્તિ ઇદં સકસમયે સન્નિટ્ઠાનં. યેસં પન ‘‘અનિયતાયપિ આણત્તિયા અભબ્બોયેવ સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમિતુ’’ન્તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ ઉત્તરાપથકાનં; તેસં તં લદ્ધિં ભિન્દિતું સકવાદી પુબ્બપક્ખં દત્વા અનન્તરાપયુત્તોતિ પરવાદિના અત્તાનં પુચ્છાપેતિ. તેનેત્થ પઠમપુચ્છા પરવાદિસ્સ, અત્થસાધિકચેતનાય અભાવં સન્ધાય પટિઞ્ઞા સકવાદિસ્સ. તતો પરવાદી માતુઘાતાદિકમ્મસ્સ આણત્તત્તાવ ‘‘સો મિચ્છત્તનિયતો’’તિ મઞ્ઞતિ. તસ્મા મિચ્છત્તનિયામઞ્ચાતિ પઞ્હં પુચ્છતિ. સકવાદી પન એકસ્સ પુગ્ગલસ્સ દ્વિન્નં નિયામાનં અનોક્કન્તિમત્તમેવ સન્ધાય ન હેવન્તિ પટિક્ખિપતિ.

નનુ તં કમ્મન્તિ માતુઘાતાદિકમ્મં. તત્થ અનિયતાણત્તિં સન્ધાય ‘‘આમન્તા’’તિ પટિઞ્ઞા સકવાદિસ્સ. અનિયતમ્પિ હિ આણત્તિં પયોજેત્વા ઠિતસ્સ ‘‘અનનુચ્છવિકં મયા કત’’ન્તિ કુક્કુચ્ચં ઉપ્પજ્જતેવ, વિપ્પટિસારો જાયતેવ. હઞ્ચીતિઆદિ કુક્કુચ્ચુપ્પત્તિમત્તં ગહેત્વા પરવાદિના લદ્ધિપતિટ્ઠાપનત્થં વુત્તં.

૬૬૧. ઇદાનિ યસ્સ અનિયતાણત્તિકસ્સાપિ અનન્તરાપયુત્તસ્સ પરવાદિના સમ્મત્તનિયામોક્કમનં પટિસિદ્ધં, તમેવ પુગ્ગલં ગહેત્વા અનન્તરાપયુત્તો પુગ્ગલો અભબ્બોતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, અત્તનો લદ્ધિવસેન પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં સકવાદી ‘‘અભબ્બો નામ માતુઘાતાદિકમ્માનં કારકો, કિં તે તેન તાનિ કમ્માનિ કતાની’’તિ ચોદેતું માતા જીવિતા વોરોપિતાતિઆદિમાહ. ઇતરો તેસં વત્થૂનં અરોગતાય તથારૂપં કિરિયં અપસ્સન્તો ‘‘ન હેવ’’ન્તિ પટિક્ખિપતિ.

તં કમ્મં પટિસંહરિત્વાતિ અનિયતાણત્તિકમ્મં સન્ધાય વુત્તં. તઞ્હિ ‘‘મા ખો મયા આણત્તં આકાસી’’તિ આણત્તં નિવારેન્તેન પટિસંહટં નામ હોતિ. પટિસંહટત્તાયેવ ચેત્થ કુક્કુચ્ચં પટિવિનોદિતં, વિપ્પટિસારો પટિવિનીતો નામ હોતિ. એવં સન્તેપિ પનેત્થ પુરિમાણત્તિયાયેવ નિયતભાવં મઞ્ઞમાનો પરવાદી ‘‘આમન્તા’’તિ પટિજાનાતિ. અથ નં સકવાદી તસ્સ કમ્મસ્સ પટિસંહટભાવં સમ્પટિચ્છાપેત્વા અત્તનો લદ્ધિં પતિટ્ઠાપેત્વા હઞ્ચીતિઆદિમાહ.

૬૬૨. પુન અનન્તરાપયુત્તોતિ પરિયોસાનપઞ્હે પઠમપઞ્હે વિય પુચ્છા પરવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા સકવાદિસ્સ. નનુ તં કમ્મન્તિ અનુયોગો પરવાદિસ્સ, પટિસંહટકાલતો પુબ્બે પયુત્તકાલં સન્ધાય પટિઞ્ઞા સકવાદિસ્સ. પયુત્તપુબ્બતામત્તં ગહેત્વા અનિયતાણત્તિવસેન હઞ્ચીતિ લદ્ધિપતિટ્ઠાપનં પરવાદિસ્સ. અયં પન લદ્ધિ અયોનિસો પતિટ્ઠિતત્તા અપ્પતિટ્ઠિતાવ હોતીતિ.

અનન્તરાપયુત્તકથાવણ્ણના.